«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!
معیشت در سایه جنگ؛ راههای حمایت از خانوار و تولید
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ شوک جنگی معمولا همزمان چند بحران اقتصادی ایجاد میکند: افت تولید، جهش تورمی، افزایش بیکاری، کاهش قدرت خرید خانوار و کمبود منابع مالی.
اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز با مشکلاتی مانند فشار مالی بر بنگاهها، کمبود مواد اولیه، بیثباتی ارزی، کاهش تقاضا و گسترش مشاغل غیررسمی روبهرو بود.
آغاز جنگ و حمله به زیرساختهایی مانند راهها، پلها و صنایع مادر، اختلال در حملونقل و انرژی ایجاد کرد و زنجیره تامین را برهم زد؛ در نتیجه هزینهها افزایش یافت، صادرات و فروش داخلی کاهش پیدا کرد و تعدیل نیرو در بخش رسمی و از دست رفتن مشاغل غیررسمی شدت گرفت.
تجربه کشورهایی مانند کویت، لبنان، اوکراین، کرهجنوبی و کرواسی نشان میدهد دولتها در چنین شرایطی در سه مرحله مداخله میکنند: تثبیت فوری با تامین کالاهای اساسی، شبکه توزیع اضطراری و حمایت هدفمند از دهکهای پایین؛ حفظ حداقلی تولید با تنفس مالیاتی، وام سرمایه در گردش و جبران خسارت بنگاههای کلیدی و احیای تولید از طریق آزادسازی نسبی قیمتها، بازسازی زیرساختها، جذب سرمایه و اصلاحات مالی و پولی.
تامین مالی این اقدامات از طریق جابهجایی بودجه، استفاده از ذخایر استراتژیک، اوراق جنگ، کمکهای خارجی و انتشار محدود پول انجام میشود.
خانوارها در جنگ با افزایش تورم، بیکاری و مشکل دسترسی به کالاها مواجه میشوند و حمایت از آنها باید همزمان با حمایت از بنگاهها باشد.
در این شرایط پیشنهاد کالابرگ برای تحریک تقاضا، خرید دولتی از بنگاهها، اشتغال عمومی در بازسازی، بیمه بیکاری برای رسمی و غیررسمیها، آزادسازی اینترنت و کالابرگ اضطراری برای دارو و کالاهای بهداشتی میتواند کمک کننده باشد.
در نهایت، مدیریت هزینههای بودجه و انتشار اوراق ملی از راههای تامین مالی است. تجربه کشورهایی مانند آلمان و ژاپن نشان میدهد بازسازی پس از بحران میتواند فرصتی برای اصلاحات ساختاری و «شروع صفر اقتصادی» باشد.
