جدال بر سر قیمت‌گذاری شخصی
دنیای اقتصاد : یکی از وعده‌های مهم هوش مصنوعی، شخصی‌سازی خدمات و محصولات است. توانایی پردازش حجم عظیمی از داده‌ها و تولید محتوای متناسب با ویژگی‌های هر فرد، فرصت‌های تازه‌ای در حوزه‌هایی مانند آموزش، درمان و مشاوره مالی ایجاد کرده است. به گزارش اکونومیست، شخصی‌سازی در حوزه قیمت‌گذاری با مخالفت‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده است.
قیمت‌گذاری شخصی‌سازی‌شده به این معناست که شرکت‌ها براساس اطلاعاتی که از مشتریان در اختیار دارند، برای یک کالای یکسان و در یک زمان مشخص، قیمت‌های متفاوتی تعیین کنند. این موضوع به نگرانی جدی قانون‌گذاران در آمریکا و اروپا تبدیل شده است. ایالت‌های مریلند، کنتیکت و نیوجرسی در سال جاری قوانینی برای محدود کردن این رویه تصویب کرده‌اند. نیویورک نیز افشای استفاده از قیمت‌گذاری شخصی‌سازی‌شده را الزامی کرده و قانونی سخت‌گیرانه‌تر در انتظار امضای فرماندار است. کمیسیون تجارت فدرال آمریکا نیز در ۲۸ اکتبر از شرکت‌هایی مانند دلتا، اوبر و والمارت خواسته است اطلاعات مربوط به این شیوه قیمت‌گذاری را ارائه کنند. اکونومیست معتقد است این واکنش‌ها قابل پیش‌بینی، اما تا حدی نادرست است. افکار عمومی از این ایده استقبال نمی‌کند؛ همان‌طور که قیمت‌گذاری پویا، یعنی تغییر قیمت براساس نوسانات تقاضا، در بازارهایی مانند بلیت هواپیما و تاکسی‌های اینترنتی بحث‌برانگیز بوده است. اینکه دو نفر برای خرید یک محصول یکسان در یک زمان، مبالغ متفاوتی بپردازند، به‌مراتب ناعادلانه‌تر به نظر می‌رسد.
بااین‌حال، مخالفت عمومی لزوما به معنای زیان‌بار بودن این سیاست نیست. در بسیاری از موقعیت‌ها، افراد عملا از قیمت‌گذاری متناسب با شرایط خود استقبال می‌کنند. شرکت در حراجی‌هایی مانند ای‌بی یا مذاکره برای خریدهای تجاری، نمونه‌هایی از تعیین قیمت براساس تمایل هر خریدار به پرداخت است. برنامه‌های وفاداری مشتریان نیز بر همین منطق استوارند. همچنین، صنعت بیمه و نظام اعتباردهی سال‌هاست از اطلاعات فردی برای تعیین قیمت و ارزیابی ریسک استفاده می‌کنند. پژوهشی در سال ۲۰۲۲ از سوی دو اقتصاددان دانشگاه شیکاگو، با همکاری بازار کار آنلاین زیپ‌ریکروتر، نشان داد که تعدیل قیمت براساس میزان تمایل کارفرمایان به پرداخت، هم سود شرکت را افزایش داده و هم قیمت خدمات را برای اکثریت مشترکان کاهش داده است. فرماندار کلرادو نیز در ماه ژوئن قانونی علیه قیمت‌گذاری شخصی‌سازی‌شده را وتو کرد؛ زیرا نگران بود اجرای آن هزینه زندگی را برای بیشتر مصرف‌کنندگان افزایش دهد. رقابت میان بنگاه‌ها نیز می‌تواند به نفع مصرف‌کنندگان تمام شود. پژوهش دیگری درباره دو سالن سینمای چینی نشان داد که وقتی سینماها با استفاده از اطلاعات مکانی تلفن همراه به مشتریان نزدیک به رقیب تخفیف می‌دادند، رقابت به کاهش بیشتر قیمت‌ها منجر می‌شد.
هر سینما برای جذب مشتریان رقیب انگیزه داشت تخفیف بیشتری ارائه کند و این روند، طرف مقابل را نیز به کاهش قیمت وادار می‌کرد. البته قیمت‌گذاری شخصی‌سازی‌شده بدون خطر نیست. در نبود قوانین سخت‌گیرانه حفاظت از حریم خصوصی، شرکت‌ها ممکن است بدون رضایت مشتریان از اطلاعات شخصی آنان استفاده کنند. همچنین، اگر قیمت هر محصول برای هر فرد متفاوت باشد، مصرف‌کنندگان دیگر معیار مشخصی برای تشخیص مناسب بودن قیمت نخواهند داشت. بااین‌حال، حساسیت عمومی نسبت به این موضوع خود می‌تواند شرکت‌ها را به احتیاط وادار کند. آمازون در سال ۲۰۰۰، پس از اعتراض مشتریانی که برای خرید یک عنوان دی‌وی‌دی قیمت‌های متفاوتی پرداخته بودند، با واکنش منفی گسترده‌ای مواجه شد و متعهد شد از اطلاعات جمعیت‌شناختی مشتریان برای تعیین قیمت استفاده نکند. مدیرعامل والمارت نیز در سپتامبر امسال همین موضع را تکرار کرد و گفت: «ما برای محصول قیمت تعیین می‌کنیم، نه برای افراد.» در نهایت، مقابله با قیمت‌گذاری شخصی‌سازی‌شده قابل درک است، اما ممنوعیت گسترده آن ممکن است به مصرف‌کنندگان کم‌درآمد آسیب بزند و هزینه‌های انطباق با مقررات را برای بنگاه‌ها افزایش دهد؛ آن هم برای جلوگیری از پدیده‌ای که شاید اساسا در مقیاس گسترده اتفاق نیفتد. از نگاه نویسندگان، چنین مداخله‌ای می‌تواند بیش از آنکه از مصرف‌کننده حمایت کند، به زیان او تمام شود.
