صنعت لاستیک در تنگنای انرژی و خوراک

  صنعت لاستیک و پلاستیک بورس تهران در سال جاری با یکی از محسوس‌ترین شکاف‌های میان حجم و ارزش تولید سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. تولید این صنعت که در سال۱۴۰۳ به رکورد ۲۵۶هزار و ۳۹۳تن رسیده بود، در سال۱۴۰۴ هشت درصد افت کرد و به ۲۳۴هزار و ۶۶۴تن رسید. این روند نزولی در ۴ماه نخست۱۴۰۵ شدت گرفت و تولید صنعت نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به ۳۸درصد کاهش یافت و از ۸۲هزار و ۶۳۰تن به ۵۱هزار و ۵۳۱تن رسید. خرداد و تیر بیشترین سهم را در این افت داشتند و به ترتیب ۳۹ و ۳۶درصد نسبت به سال گذشته کوچک‌تر شدند. کاهش تولید در این صنعت را باید عمدتا در محدودیت تخصیص خوراک پتروشیمی به واحدهای پایین‌دستی، قطعی‌های مکرر گاز و برق در فصل سرد سال و رشد بهای مواد اولیه پلیمری جست‌وجو کرد؛ عواملی که بسیاری از تولیدکنندگان را وادار به کاهش نرخ بهره‌برداری از ظرفیت اسمی خود کرده‌اند. کاهش تقاضای صنایع پایین‌دستی، به‌ویژه رکود نسبی خودروسازی که مصرف‌کننده اصلی محصولات لاستیکی است، نیز به این روند دامن زده است.

در میان شرکت‌های این گروه، «پیزد» کمترین افت تولید را ثبت کرد و با کاهش تنها ۱۰درصدی در چهار ماه نخست امسال، عملکردی به‌مراتب بهتر از میانگین صنعت داشت. «پکویر» نیز با وجود کاهش تولید در سال جاری، در ۲سال گذشته روند رشد پیوسته‌ای را طی کرده و تولید سالانه‌اش را از ۳۲هزار و ۸۳۸تن در ۱۴۰۱ به ۴۴هزار و ۸۵۶تن در ۱۴۰۴ رسانده است؛ درحالی‌که «پارتا» با سقوط ۵۶درصدی تولید سالانه در ۱۴۰۴ ضعیف‌ترین عملکرد صنعت را از خود برجای گذاشت.

  فروش کمتر از تولید افت کرد

مقدار فروش صنعت نیز مسیری مشابه تولید طی کرد، اما با شیب ملایم‌تر. فروش سالانه صنعت در ۱۴۰۴ با ۵درصد کاهش به ۲۴۱هزار و ۴۲۲تن رسید و در ۴ماه نخست۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۲۴درصد افت کرد. ملایم‌تر بودن افت فروش نسبت به افت تولید نشان می‌دهد شرکت‌های این صنعت بخشی از موجودی انبار خود را در ماه‌های اخیر تخلیه کرده‌اند؛ رفتاری که معمولا در دوره‌های انتظار برای افزایش نرخ فروش یا محدودیت جریان نقدی رخ می‌دهد. در این میان دو شرکت مسیر متفاوتی از میانگین صنعت پیمودند، «پیزد» و «پسهند» برخلاف روند نزولی عمومی، فروش خود را در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ به ترتیب حدود ۸ و ۱۶درصد نسبت به سال قبل افزایش دادند. «پلوله» نیز با جهش بیش از دو برابری فروش، رشد چشم‌گیری ثبت کرد؛ هرچند حجم کوچک این شرکت باید در تفسیر این رقم لحاظ شود. در نقطه مقابل، پکرمان به‌عنوان بزرگ‌ترین بازیگر صنعت، با افت نزدیک به ۳۹درصدی فروش بیشترین آسیب را از رکود تقاضا متحمل شد و پلاسک نیز با کاهش ۵۷درصدی فروش، ضعیف‌ترین عملکرد را در میان اعضای گروه رقم زد.

درآمد به‌رغم افت حجم بالا رفت

در نقطه مقابل تصویر نزولی تولید و فروش، درآمد فروش صنعت مسیری کاملا صعودی را طی کرده است. درآمد سالانه صنعت در سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ به‌ترتیب افزایش ۴۱، ۴۳ و ۲۲درصد نسبت به سال ماقبل خود افزایش یافته است. این روند در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ نیز با شتاب بیشتری ادامه یافت و درآمد فروش صنعت با وجود کاهش شدید حجم فروش، نزدیک به ۴۷درصد رشد کرد و از ۱۶ هزار و ۳۰۲‌میلیارد تومان به ۲۳ هزار و ۹۴۸‌میلیارد تومان رسید. محرک اصلی این رشد را باید در افزایش نرخ ارز نیمایی و بهای پایه محصولات پتروشیمی جست‌وجو کرد که به‌طور مستقیم قیمت فروش محصولات پلیمری و لاستیکی را در بازار داخلی بالا برده است. از سوی دیگر، فشار تورمی عمومی اقتصاد و رشد هزینه‌های تولید نیز شرکت‌ها را ناگزیر از افزایش نرخ‌های فروش کرده است تا حاشیه سود خود را حفظ کنند. 

«پیزد» در این میان بیشترین رشد درآمد را در میان شرکت‌های بزرگ صنعت ثبت کرد و درآمد چهار ماهه‌اش با جهشی نزدیک به ۱۴۷درصدی همراه شد. «پسهند» و «پلوله» نیز با رشد بیش از ۱۵۰درصدی درآمد، در صدر جدول رشد قرار گرفتند؛ هرچند باز هم باید مقیاس کوچک این دو شرکت را در نظر داشت. در سوی دیگر، پلاسک تنها شرکتی بود که همسو با کاهش تولید و فروش، افت درآمد را نیز تجربه کرد و درآمد ۴ماهه‌اش نزدیک به ۳۸درصد کمتر از سال قبل شد.

سودآوری بعد از تابستان سخت نفس تازه کرد

حاشیه سود صنعت در سال۱۴۰۴ تحت فشار محسوسی قرار گرفت. حاشیه سود ناخالص صنعت از ۲۴درصد در ۱۴۰۳ به ۱۸درصد در ۱۴۰۴ کاهش یافت، حاشیه سود عملیاتی از ۲۰درصد به ۱۳درصد افت کرد و حاشیه سود خالص از ۱۸درصد به ۱۰درصد رسید. داده‌های فصلی نشان می‌دهد بیشترین فشار در تابستان۱۴۰۴ رخ داده است؛ جایی که حاشیه سود ناخالص صنعت به ۱۴درصد و حاشیه سود خالص به تنها ۵درصد رسیده بود؛ دوره‌ای که همزمان با اوج قطعی برق و گاز صنایع و افزایش شدید بهای انرژی مصرفی کارخانه‌ها بوده است. از پاییز۱۴۰۴ به بعد اما مسیر معکوس شد و همگام با رشد نرخ فروش، حاشیه سود صنعت بهبود یافت، به‌طوری‌که حاشیه سود ناخالص در بهار ۱۴۰۵ به ۲۷درصد و حاشیه سود عملیاتی به ۲۲درصد رسید، بالاترین سطح در پنج فصل اخیر. این بازگشت سودآوری نشان می‌دهد شرکت‌های صنعت توانسته‌اند بخش بزرگی از فشار هزینه مواد اولیه و انرژی را از طریق افزایش قیمت فروش به مشتریان منتقل کنند. در میان شرکت‌ها، «پسهند» با ثبت حاشیه سود ناخالصی که در بیشتر فصل‌های اخیر ، بین  ۳۰ تا ۵۰درصد نوسان کرده، همچنان سودآورترین عضو صنعت به شمار می‌رود. «پکویر» نیز با حاشیه سود ناخالص پایدار بالای ۲۵درصد در اغلب فصول اخیر، جایگاه دومی را در میان بازیگران بزرگ صنعت حفظ کرده است. در مقابل، «پلاسک» با ثبت حاشیه سود منفی در چند فصل اخیر، ناپایدارترین وضعیت سودآوری را در میان شرکت‌های این گروه داشته است.