عملکرد سالانه و فصلی صنعت آشامیدنی بررسی شد
بهار پرسود آشامیدنیها
شروع سال ۱۴۰۵ نیز تغییر محسوسی در این روند ایجاد نکرد. تولید در فروردین و اردیبهشت نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش داشت، هرچند در تیرماه روند تغییر کرد و تولید افزایش یافت. با این حال، این افزایش هنوز برای آنکه بتوان از بازگشت پایدار تولید صحبت کرد، کافی نیست.
درآمد راه خود را از تولید جدا کرد
در نقطه مقابل تولید، درآمد فروش شرکتهای آشامیدنی طی سالهای اخیر مسیر صعودی داشته است.
مجموع درآمد صنعت از حدود ۴ هزار و ۳۰۰میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ به نزدیک ۱۳ هزار و ۸۰۰میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسید.
به این ترتیب، درآمد صنعت طی سه سال بیش از سه برابر شد، درحالیکه تولید در همین فاصله کاهش پیدا کرد. این واگرایی نشان میدهد بخش اصلی رشد درآمد از محل افزایش نرخ فروش تامین شده است. شرکتها توانستهاند با افزایش قیمت محصولات، کاهش مقدار تولید را جبران کنند و درآمد ریالی خود را بالا ببرند.
این الگو در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرده است. درآمد فروش صنعت در ماههای ابتدایی سال رشد قابلتوجهی نسبت به مدت مشابه سال قبل داشته، درحالیکه تولید هنوز در مسیر مشخصی قرار نگرفته است. بنابراین در شرایط فعلی، نرخ فروش همچنان مهمترین عامل افزایش درآمد شرکتهای آشامیدنی محسوب میشود.
مقایسه عملکرد آشامیدنیها
بررسی عملکرد شرکتهای بزرگ صنعت نیز همین تفاوت را نشان میدهد. بهنوش ایران با نماد «غبهنوش» همچنان بزرگترین تولیدکننده این گروه است، اما افزایش درآمد آن همزمان با رشد تولید اتفاق نیفتاده است. تولید شرکت در سال ۱۴۰۴ کاهش یافت، درحالیکه درآمد آن نسبت به سه سال قبل نزدیک به سه برابر شد.
با این حال، رشد درآمد بهنوش ایران به همان نسبت در سود نهایی شرکت منعکس نشد و حاشیه سود خالص آن در سطح پایینی قرار گرفت. این وضعیت نشان میدهد افزایش نرخ فروش به تنهایی نمیتواند تضمینکننده افزایش سودآوری باشد و هزینههای تولید و سایر عوامل موثر بر حاشیه سود همچنان اهمیت بالایی دارند.
در مقابل، پاکدیس با نماد «غدیس» اگرچه از نظر حجم تولید فاصله زیادی با بهنوش ایران دارد، اما سودآوری بهتری ثبت کرده است. تولید این شرکت در سال گذشته کاهش یافت، ولی درآمد آن نسبت به سال ۱۴۰۱ چند برابر شد. حاشیه سود عملیاتی و خالص پاکدیس نیز در سطح بالاتری از سایر شرکتهای بزرگ صنعت قرار گرفت.
این تفاوت نشان میدهد اندازه شرکت و حجم تولید لزوما به معنای سودآوری بیشتر نیست. ترکیب محصولات، نرخ فروش و کنترل هزینهها میتواند نقش مهمتری در تعیین سود نهایی شرکتها داشته باشد.
نوش مازندران با نماد «غنوش» نیز در مقیاس کوچکتری فعالیت میکند و عملکرد آن نوسان بیشتری دارد. درآمد شرکت در فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ افزایش یافت، اما در سال ۱۴۰۴ اندکی کاهش پیدا کرد. نوسان تولید و فروش این شرکت نیز در مقایسه با شرکتهای بزرگتر بیشتر بوده و نشان میدهد مقیاس فعالیت همچنان یکی از تفاوتهای اصلی میان شرکتهای این صنعت است.
سودآوری به بالاترین سطح ۱۵ ساله رسید
رشد درآمد تنها نکته مثبت عملکرد صنعت در سال ۱۴۰۴ نبود. حاشیه سود شرکتهای آشامیدنی نیز در این سال افزایش یافت. حاشیه سود ناخالص صنعت به ۳۶ درصد رسید که بالاترین سطح ۱۵ سال اخیر بود. حاشیه سود عملیاتی و خالص نیز نسبت به سالهای قبل بهبود پیدا کردند.
این اتفاق اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا افزایش درآمد در شرایطی رخ داده که تولید کاهش یافته است. بنابراین بخشی از رشد سودآوری را میتوان به افزایش نرخ فروش و بهبود حاشیه سود نسبت داد.
مسیر سودآوری البته در طول سال یکنواخت نبود. صنعت در برخی فصلها با کاهش حاشیه سود مواجه شد، اما در نیمه دوم سال وضعیت بهتری پیدا کرد. در مجموع، عملکرد سالانه نشان میدهد شرکتهای این گروه توانستهاند بخشی از فشار ناشی از کاهش تولید را از طریق قیمت فروش و مدیریت حاشیه سود جبران کنند.
آغاز پرسود ۱۴۰۵
عملکرد صنعت در بهار ۱۴۰۵ نیز تصویر مثبتی از سودآوری ارائه میکند. حاشیه سود خالص صنعت در این فصل به ۱۵ درصد رسید که بالاترین سطح فصلی طی ۵ سال اخیر بود.
در میان شرکتهای اصلی، نوش مازندران و پاکدیس حاشیه سود خالص بالاتری نسبت به بهنوش ایران ثبت کردند. این تفاوت بار دیگر نشان میدهد میزان تولید یا درآمد به تنهایی نمیتواند وضعیت سودآوری شرکتها را توضیح دهد و ساختار هزینه و نرخ فروش نقش تعیینکنندهای در نتیجه نهایی دارد.
درآمد فروش صنعت نیز در بهار به حدود ۵ هزار و ۹۰۰میلیارد تومان رسید. بنابراین افزایش درآمد که در سال گذشته به یکی از مهمترین ویژگیهای صنعت تبدیل شده بود، در شروع سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرده است.
محرک نرخ فروش درآمد آشامیدنیها
عملکرد چند سال اخیر صنعت آشامیدنی یک فاصله مشخص میان تولید و درآمد ایجاد کرده است. تولید در سال ۱۴۰۴ به پایینترین سطح ۵ سال اخیر رسید، اما درآمد فروش رکورد زد و سودآوری نیز بهبود پیدا کرد.
در شرایط فعلی، موتور اصلی رشد درآمد شرکتهای آشامیدنی افزایش نرخ فروش است و نه افزایش مقدار تولید. این وضعیت در کوتاهمدت میتواند به حفظ رشد ریالی شرکتها کمک کند، اما ادامه آن در بلندمدت به ظرفیت شرکتها برای حفظ نرخهای فروش و کنترل هزینهها وابسته خواهد بود.
از سوی دیگر، بازگشت تولید به مسیر رشد میتواند کیفیت این رشد را افزایش دهد. افزایش قیمت میتواند درآمد شرکتها را بالا ببرد، اما برای تداوم رشد صنعت، افزایش مقدار تولید و فروش نیز اهمیت دارد.
