متغیرهای بنیادین صنعت بنادر و کشتیرانی بررسی شد
کشتیرانی روی موج درآمد
درآمد شتاب گرفت
شرکتهای این گروه سال ۱۴۰۴ را با رشد درآمد به پایان رساندند. مجموع درآمد صنعت به ۱۲ هزار و ۲۲۲میلیارد تومان رسید که ۲۱ درصد بیشتر از سال ۱۴۰۳ بود. این رشد البته در مقایسه با عملکرد بلندمدت صنعت چندان چشمگیر نیست. میانگین رشد سالانه درآمد طی ۱۵ سال گذشته ۴۲درصد بوده و رشد سال گذشته تقریبا نیمی از این رقم را پوشش داده است. سال ۱۴۰۵ اما شروع متفاوتی داشته است. درآمد صنعت در بهار به ۳ هزار و ۴۸۵میلیارد تومان رسید و ۳۴ درصد بیشتر از بهار سال قبل شد. در تیرماه نیز این روند ادامه پیدا کرد و درآمد یک هزار و ۴۰۹میلیارد تومانی، رشد ۴۵ درصدی را نسبت به تیر ۱۴۰۴ ثبت کرد. متوسط رشد درآمد از منبع اصلی فعالیت شرکتهای این گروه به ۷۸ درصد رسیده است. این یعنی رشد درآمد تنها روی کاغذ و از محل اقلام جانبی شکل نگرفته و در عملیات شرکتها نیز تحرک دیده میشود.
ارزیابی منابع اصلی درآمد کشتیرانی
در میان ۵ شرکت این گروه، کشتیرانی دریای خزر(حخزر) بیش از دیگران در سمت درآمد خودنمایی کرده است. درآمد این شرکت در چهار ماه نخست امسال به یک هزار و ۷۴۱میلیارد تومان رسیده که ۱۷۹درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
عامل اصلی این جهش، حمل شناورهای ملکی بوده است. درآمد این بخش در چهار ماه نخست ۱۶۳ درصد افزایش یافته و در تیرماه نیز رشد آن به ۲۰۳ درصد رسیده است.
فاصله حخزر با عملکرد معمول صنعت نیز قابلتوجه است. درآمد اصلی صنعت در تیرماه به طور متوسط ۵۹ درصد بیشتر از میانگین سال ۱۴۰۴ بوده، درحالیکه این رقم برای حخزر به ۱۳۱ درصد رسیده است. در نگاه اول، چنین رشدی میتواند نشانه یک تغییر جدی در وضعیت شرکت باشد. اما برای سهامدار، خود رشد درآمد کافی نیست. باید دید افزایش فعالیت شناورهای ملکی با چه هزینهای به دست آمده و چه میزان از درآمد ایجادشده در نهایت به سود تبدیل میشود. هزینههای عملیاتی، تعمیرات و نگهداری شناورها و سایر مخارج مرتبط با افزایش فعالیت میتوانند فاصله میان رشد درآمد و رشد سود را بیشتر کنند.
از همین رو، ادامه این روند در گزارشهای ماهانه بعدی اهمیت زیادی دارد. اگر رشد درآمد حخزر در ماههای آینده نیز حفظ شود و همزمان حاشیه سود شرکت افت محسوسی نداشته باشد، میتوان از یک بهبود واقعی در عملکرد صحبت کرد. در غیر این صورت، بخشی از جهش فعلی ممکن است ماهیتی مقطعی داشته باشد.
سود، عقبتر از درآمد
در سمت سودآوری اما تصویر به روشنی درآمد نیست. حاشیه سود صنعت در سال ۱۴۰۴ به ۵۲ درصد رسید. این رقم بالاتر از میانگین ۳۷ درصدی ۱۵ سال گذشته است و نشان میدهد شرکتهای گروه در سال قبل توانستهاند سطح مناسبی از سودآوری را حفظ کنند. بهار امسال اما با این روند فاصله گرفته است. میانگین حاشیه سود فصلی صنعت طی ۱۵ سال گذشته ۵۴ درصد بوده، درحالیکه این شاخص در بهار به ۴۶درصد رسیده است. بنابراین حاشیه سود در نخستین فصل سال هشت واحد درصد پایینتر از سطح تاریخی خود قرار گرفته است. این افت در شرایطی رخ داده که درآمد صنعت ۳۴درصد رشد کرده است. به زبان ساده، شرکتها پول بیشتری از فعالیت خود به دست آوردهاند، اما سهم کمتری از این درآمد در سطح حاشیه سود باقی مانده است. همین نقطه، مرز میان «رشد فروش» و «بهبود عملکرد» را مشخص میکند. اگر هزینههای عملیاتی با سرعت بیشتری افزایش پیدا کنند، رشد درآمد اثر محدودی بر سود خواهد داشت.
در چنین شرایطی، سهامدار نمیتواند صرفا با مشاهده رشد فروش درباره آینده سهم قضاوت کند. البته یک فصل برای نتیجهگیری درباره روند سودآوری کافی نیست. اما فاصله هشت واحد درصدی با میانگین تاریخی، عددی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. گزارشهای فصلی بعدی مشخص خواهند کرد که افت بهار یک اتفاق موقت بوده یا نشانهای از افزایش فشار هزینه در صنعت.
ارزیابی متغیرهای سودآوری
درحالیکه حخزر در بخش درآمدی پیشتاز بوده، توسعه خدمات دریایی وبندری سینا (حسینا) وضعیت متفاوتی دارد و از منظر حاشیه سود عملکرد باثباتتری نشان داده است. حاشیه سود حسینا در سال ۱۴۰۴ به ۳۸ درصد رسید و در بهار امسال نیز ۴۱ درصد ثبت شد. این ارقام نشان میدهد شرکت توانسته بخش قابلتوجهی از درآمد خود را به سود تبدیل کند، هرچند برای مقایسه دقیقتر باید روند سود خالص و مبلغ سود نیز در کنار حاشیه سود بررسی شود. به این ترتیب، دو شرکت بزرگ این گروه در حال حاضر دو تصویر متفاوت از صنعت ارائه میکنند. حخزر در سمت رشد درآمد قرار گرفته و حسینا در بخش حاشیه سود عملکرد قابلتوجهتری دارد. همین تفاوت نشان میدهد انتخاب سهام در این گروه صرفا با مقایسه رشد فروش شرکتها امکانپذیر نیست.
