متغیرهای بنیادی در حلقههای ابتدایی زنجیره فولادیها بررسی شد
پارادوکس سنگآهنیها
بررسی روند تولید صنعت سنگآهن نشان میدهد شرکتهای بورسی این صنعت طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۵۹میلیون و ۹۵۶ هزار تن محصول تولید کردهاند و میانگین رشد سالانه تولید به ۱۱ درصد رسیده است. از سال ۱۳۹۰ تاکنون تنها در سال ۱۴۰۱ تولید صنعت کاهش یافت و در سایر سالها روندی صعودی بر عملکرد شرکتها حاکم بود.
این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه پیدا کرد و مجموع تولید صنعت با رشد ۱۰ درصدی نسبت به سال قبل به ۹۷میلیون و ۶۹۹ هزار تن رسید؛ رقمی که بیانگر حفظ روند توسعه ظرفیت در معادن و واحدهای فرآوری بود.
اما در بهار ۱۴۰۵ مسیر صنعت تغییر کرد. مجموع تولید شرکتها به ۲۲میلیون و ۳۲۹ هزار تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰ درصد کاهش نشان میدهد. افت تولید در هر سه ماه فصل بهار مشاهده شد و در خرداد نیز تولید با کاهش ۲ درصدی به ۸میلیون و ۳۷۲ هزار تن رسید.
محدودیتهای انرژی، کاهش فعالیت برخی واحدهای فولادی و افت تقاضا برای مواد اولیه زنجیره فولاد، مهمترین عوامل کاهش تولید در نخستین ماههای سال بودند. از آنجا که صنعت سنگآهن نخستین حلقه زنجیره تولید فولاد به شمار میرود، هرگونه کاهش تولید در واحدهای فولادی، به سرعت بر میزان استخراج و فرآوری محصولات معدنی اثر میگذارد. در میان شرکتهای بورسی نیز تنها «کنور» برخلاف روند صنعت حرکت کرد و با رشد ۱۶۶ درصدی، تولید خود را به یکمیلیون و ۴۴۹ هزار تن رساند.
افت تقاضا در زنجیره فولاد
روند فروش نیز همسو با تولید تغییر مسیر داده است. صنعت سنگآهن طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۳۴میلیون و ۴۴۰ هزار تن محصول فروخته و میانگین رشد سالانه فروش آن به ۱۰ درصد رسیده است. در سال ۱۴۰۴ نیز مقدار فروش صنعت با رشد ۱۳ درصدی به ۵۰میلیون و ۴۲۵هزار تن افزایش یافت.
این روند در سال جاری معکوس شد. مجموع فروش صنعت در سهماهه نخست سال نسبت به بهار ۱۴۰۴ حدود ۲۸ درصد کاهش یافت و افت فروش در هر سه ماه فصل بهار ادامه داشت. در خرداد نیز مقدار فروش با کاهش ۱۲ درصدی به ۳میلیون و ۳۸۱ هزار تن رسید.
همزمانی افت تولید و فروش نشان میدهد کاهش تقاضا در زنجیره فولاد، پدیدهای فراگیر بوده و به عملکرد یک یا دو شرکت محدود نمیشود. محدودیتهای انرژی، کاهش تولید فولاد و افت خرید مواد اولیه از سوی فولادسازان، مهمترین عوامل کاهش فروش محصولات سنگآهنی در ماههای ابتدایی سال بودند. در میان شرکتهای بورسی، «کگهر» با افت ۲۱ درصدی فروش، کمترین کاهش مقدار فروش را تجربه کرد.
اثر نرخ در صورتهای مالی
برخلاف متغیرهای مقداری، درآمد صنعت همچنان روندی صعودی داشته است. بررسی عملکرد تاریخی نشان میدهد درآمد صنعت سنگآهن طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۵۱ درصد رشد کرده است. این روند در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت و مجموع درآمد شرکتها با رشد ۶۰ درصدی نسبت به سال قبل به ۳۰۶ هزار و ۵۰۸میلیارد تومان رسید؛ رقمی که ۹ واحد درصد بالاتر از میانگین تاریخی رشد درآمد صنعت قرار دارد.
در بهار امسال نیز با وجود افت تولید و فروش، مجموع درآمد صنعت با رشد ۲۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۸۶ هزار و ۷۷۰میلیارد تومان رسید. همزمانی کاهش مقادیر تولید و فروش با افزایش درآمد نشان میدهد رشد ارزش فروش شرکتها عمدتا از محل افزایش نرخ محصولات معدنی حاصل شده است. اصلاح فرمول قیمتگذاری کنسانتره و گندله بر مبنای نرخ شمش فولاد، مهمترین عامل رشد درآمد صنعت در ماههای ابتدایی سال بوده است.
در مقیاس ماهانه نیز پس از افت درآمد در فروردین، روند درآمدی صنعت در اردیبهشت و خرداد بهبود یافت و در خردادماه مجموع درآمد شرکتها با رشد ۷۰ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۳۴ هزار و ۹۳میلیارد تومان رسید. در میان شرکتهای صنعت، «کگهر» با رشد ۴۱ درصدی درآمد و ثبت فروش ۲۳ هزار و ۴۵میلیارد تومانی، بهترین عملکرد درآمدی را به ثبت رساند.
حاشیه سود زیر فشار هزینهها
اگرچه درآمد شرکتها همچنان افزایش یافته، اما سودآوری صنعت هنوز به میانگین تاریخی خود بازنگشته است. میانگین حاشیه سود صنعت سنگآهن طی ۱۵ سال گذشته حدود ۴۱درصد بوده، اما این نسبت در سال ۱۴۰۴ به ۲۸ درصد کاهش یافته؛ رقمی که ۱۳ واحد درصد پایینتر از میانگین بلندمدت صنعت قرار دارد.
در مقیاس فصلی نیز وضعیت مشابهی مشاهده میشود. میانگین تاریخی حاشیه سود فصلی صنعت ۴۴ درصد است، اما این شاخص در زمستان ۱۴۰۴ به ۳۰ درصد رسید و همچنان فاصله قابلتوجهی با میانگین تاریخی دارد.
افزایش حقوق دولتی معادن، رشد هزینههای استخراج، حملونقل، دستمزد و انرژی سبب شده بخش مهمی از رشد درآمد شرکتها در سمت هزینهها جذب شود. به همین دلیل، اگرچه درآمد صنعت همچنان روندی صعودی دارد، اما حاشیه سود هنوز نتوانسته به سطوح تاریخی خود بازگردد. در میان شرکتهای بورسی، «کنور» همچنان سودآورترین شرکت صنعت محسوب میشود و با ثبت حاشیه سود ۴۲ درصدی در سال ۱۴۰۴ و ۵۷ درصدی در زمستان همان سال، فاصله محسوسی با سایر رقبا دارد.
آینده به فولاد گره خورده است
مرور چهار متغیر اصلی صنعت نشان میدهد سنگآهنیها در بهار ۱۴۰۵ بیش از آنکه از افزایش حجم تولید و فروش منتفع شوند، از رشد نرخ فروش محصولات معدنی بهره بردهاند. کاهش همزمان تولید و فروش از یک سو و افزایش درآمد از سوی دیگر، بیانگر آن است که موتور رشد صنعت در کوتاهمدت از متغیرهای عملیاتی به متغیرهای قیمتی منتقل شده است.از آنجا که صنعت سنگآهن نخستین حلقه زنجیره فولاد به شمار میرود، مسیر پیش روی آن بیش از هر عامل دیگری به وضعیت تولید فولاد، رفع محدودیتهای انرژی و بازگشت تقاضای واقعی در صنایع پاییندستی وابسته خواهد بود. تجربه بهار امسال نشان داد افزایش نرخ فروش توانسته کاهش مقادیر تولید و فروش را تا حدی جبران کند، اما در صورت تداوم رکود در زنجیره فولاد، اتکای صرف به رشد قیمتها نمیتواند برای مدت طولانی ضامن حفظ سودآوری شرکتهای سنگآهنی باشد.
