تبعات تحریم ایرلاینهای ایرانی و محدود شدن خدمات پروازی/ داود رنگی: ارقام خسارتها بسیار بزرگ است/ بیشترین ضرر متوجه بخش دارویی است
تحریم ایرلاینهای ایرانی در شرایطی وارد مرحله تازهای شده که محدودیتهای حملونقل، پیش از این نیز مسیر تجارت خارجی ایران را تحت تأثیر قرار داده بود.
در حالی که مشکلات مسیرهای دریایی و زمینی، زمان و هزینه جابهجایی کالا را افزایش داده، اکنون احتمال محدود شدن خدمات هوایی میتواند مسیر ورود برخی کالاهای حساس را نیز دشوارتر کند. وزارت خزانهداری آمریکا حدود دو هفته پیش ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و وزیر خزانهداری این کشور اعلام کرده است شرکتهای خارجی ارائهدهنده خدمات به ایرلاینهای ایرانی نیز ممکن است با محدودیتهای مالی مواجه شوند. با وجود این، سازمان هواپیمایی کشوری تاکنون توقف سراسری پروازهای خارجی را تأیید نکرده است.
در این میان، مسئله فقط جابهجایی مسافر یا سفر تجار نیست؛ به گفته داوود رنگی، نایبرئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی، برخی کالاها از جمله دارو و واکسن به حمل سریع و در مواردی به زنجیره سرد نیاز دارند و انتقال آنها از مسیرهای واسطه و سپس زمینی میتواند با مشکلات جدی همراه شود. اینجا پرسش اصلی برای تجارت ایران، فقط افزایش هزینه حمل نیست؛ بلکه حفظ امکان تأمین برخی کالاهای ضروری است.
به گفته او، در شرایطی که امکان حمل مستقیم برخی محمولههای هوایی وجود نداشته باشد، انتقال آنها به کشورهای واسطه و سپس حمل زمینی به ایران میتواند مشکلات جدی ایجاد کند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که پای واکسنهای مورد استفاده در صنعت مرغداری و برخی داروهای انسانی به میان میآید؛ کالاهایی که اختلال در تأمین آنها میتواند پیامدهایی فراتر از افزایش هزینه واردات داشته باشد و بر تولید برخی محصولات و دسترسی به اقلام ضروری اثر بگذارد.
مشروح گفتگوی اقتصادنیوز با داود رنگی را در ادامه میخوانید.
*****
* آقای رنگی! با توجه به محدودیتهای اخیر در خطوط هوایی کشور، مشکلات مسیرهای زمینی و کاهش خدمات پروازی، این شرایط چه تبعاتی برای تجارت خارجی ایران به همراه دارد؟
تا این لحظه، محدودیتهای اعلامشده به آن شکلی که مطرح شده بود به مرحله اجرا درنیامده است. به این معنا که پروازهای خارجی ما، به ویژه به مقصد کشورهای همسایه و شرق آسیا، در حال انجام است و به جز شرکت هواپیمایی ماهان، سایر ایرلاینها خدمات خود را ارائه داده و مسافران را جابهجا میکنند.
تنها اتفاقی که تاکنون رخ داده، این است که در سالنهای تشریفات (لانژ) کشور ترکیه به مسافران ایرانی اجازه استقرار نمیدهند؛ منظور همان سالنهای اختصاصی بیزنسکلاس است که مسافران قبل از پرواز یا در فاصله میان دو پرواز در آنجا استراحت میکنند. بنابراین هواپیماها تا این لحظه مسافران را منتقل میکنند و بازمیگردانند، اما تاخیرها، بینظمیها و گرفتاریهای کوچکی در این زمینه وجود دارد.
هواپیماهای باربری به شدت تحت تحریم هستند
*با توجه به محدودیتهایی که در ماههای اخیر برای مسیرهای دریایی و زمینی تجارت خارجی ایران ایجاد شده، تحریم ایرلاینهای ایرانی و محدود شدن خدمات پروازی چه تبعاتی برای تجارت خارجی کشور خواهد داشت؟ کاهش مسیرهای هوایی بیشتر روی صادرات اثر میگذارد یا واردات؟ اگر مسیرهای مستقیم پروازی محدود شوند، استفاده از مسیرهای جایگزین جهت تجارت با کشورهایی مانند ترکیه، امارات یا قطر، چه هزینههایی را به ساختار تجارت ایران تحمیل خواهد کرد؟
نکتهای که به آن اشاره شد مربوط به بخش پروازهای مسافری بود، اما در رابطه با پروازها و هواپیماهای باربری، ما به شدت تحت تحریم هستیم. در خصوص کالاهایی مانند واکسن و دارو که حتماً باید از طریق پروازهای هوایی منتقل شوند، امکان حمل مستقیم وجود ندارد و این موضوع تبعات بسیار وحشتناکی به همراه دارد.
در چنین شرایطی، مجبور میشوند این محمولهها را در کشورهایی مانند ترکیه یا جمهوری آذربایجان تخلیه کرده و از آنجا با کامیون به داخل کشور منتقل کنند.
با این حال، در بخش دارو و بهویژه نوعی از واکسنهای مورد استفاده در صنعت مرغداری که حتماً باید در زنجیره سرد حمل شود، این فرآیند گرفتاریهای فوقالعاده بالایی ایجاد میکند، چرا که باز کردن آن محموله و حمل زمینی آن اصلاً امکانپذیر نیست.
برای این مسئله باید تدبیری اندیشیده شود، زیرا اگر این واکسن وارد کشور نشود، اثرات بسیار مخربی بر میزان تولید تخممرغ کشور به جای خواهد گذاشت و تبعات سنگینی دارد.
حلقه محاصره روزبهروز تنگتر شده است
* ایران در سالهای تحریم نشان داده که توانایی دور زدن بخشی از محدودیتهای تجاری از طریق کشورهای واسطه را دارد. اما در شرایط فعلی، اگر شرکتهای خارجی به دلیل ترس از تحریمهای ثانویه از ارائه خدمات به ایرلاینهای ایرانی خودداری کنند، آیا اساساً امکانی برای دور زدن تحریمهای هوایی وجود خواهد داشت؟
پاسخ دقیق به این موضوع را باید از متخصصان حملونقل هوایی جویا شد، اما آنچه در شرایط فعلی مشاهده میکنیم نشان میدهد که پاسخ منفی است. حلقه محاصره روزبهروز تنگتر شده و محدودیتها در حال افزایش است، بنابراین بعید میدانم چنین امکانی وجود داشته باشد.
این موضوع یک مسئله بسیار تکنیکی و فنی است که باید توسط متخصصان این حوزه بررسی شود. البته بر این باورم که متخصصان نیز پاسخ دقیقی برای آن ندارند، چرا که رفتار کشورهای مختلف غیرقابل پیشبینی است.
به عنوان مثال، ما نمیدانستیم رفتار دولتی مانند ترکیه یا پاکستان با ما چگونه خواهد بود و هیچگاه تصور نمیکردیم کشوری مثل عمان ارائه خدمات هوایی به ایران را متوقف کند، اما این خدمات قطع شده است.
تحریم هوایی فقط هزینه حمل نیست؛ زمان تجار هم از دست میرود
* آیا اتاق بازرگانی تاکنون گزارشی از زیان یا افزایش هزینه فعالان اقتصادی بهدلیل محدودیت های پروازی یا آبی دریافت کرده است؟
خیر، گزارش مدونی در اتاق بازرگانی که صرفاً به موضوع محدودیتهای پروازی پرداخته باشد، تهیه نشده است. اساساً اینگونه گزارشها مواردی نیستند که بهراحتی قابل لمس یا ارزیابی عددی باشند.
ارقام و میزان خسارات آنقدر بزرگ است که در محاسبات معمولی نمیگنجد. برای نمونه، در نظر بگیرید که پیش از تحریمها یک تاجر با یک پرواز ۴ ساعته به ترکیه یا اروپا سفر میکرد، اما در حال حاضر همان مسیر را باید طی ۲۰ ساعت یا طی دو روز بهصورت زمینی بپیماید.
چگونه میتوان برای این دو روز معطلی تاجر در مسیر زمینی، آن هم با خستگی جسمی و روحی شدید که باید بلافاصله وارد یک مذاکره تجاری شود، قیمت و رقمی تعیین کرد؟ این ابعاد فوقالعاده وحشتناک، قابل تبدیل به عدد و رقم نیستند.
بیشترین ضرر و ضربه متوجه بخش دارویی است
* آیا همین افزایش زمان و هزینههای سفر تجار، در نهایت منجر به افزایش قیمت تمامشده کالاها در بازار خواهد شد؟
صددرصد اثر گذار است و بدون شک این عوامل تاثیر مستقیم دارند و هیچ تردیدی در آن نیست.
موضوع محدودیت در رفتوآمد، افزایش هزینههای سفر و مهمتر از همه، زمانِ ارزشمندی است که در این رفتوآمدهای دشوار زمینی هدر میرود؛ زمانی که میتوانست با یک سفر هوایی سریع و آسان سپری شود اما اکنون با سختی و چالشهای فراوان همراه شده است.
* در صورت تداوم این شرایط، ارزیابی شما این است که کدام بخشهای اقتصادی بیشترین آسیب را متحمل خواهند شد؟
تمام بخشهای اقتصادی کشور از محل تحریمها دچار آسیب میشوند. اما در وضعیت فعلی، بیشترین ضرر و ضربه متوجه بخش دارویی است.
این آسیب هم شامل داروهای دامی میشود و هم داروهای انسانی؛ چرا که دارو به دلیل حساسیتهای خاص خود، باید بهسرعت و حتماً در زنجیره سرد منتقل شود. اگرچه در حال حاضر آمار و اشراف کاملی بر تعداد دقیق این داروها ندارم، اما قطعاً حجم آنها کم نیست و مواردی نظیر داروهای بیماران مبتلا به سرطان را شامل میشود.
همچنین در بخش مرغداری، واکسن «مارک» قرار دارد که اگر در زنجیره سرد حمل و منتقل نشود، تاثیری بسیار منفی و گسترده بر کاهش میزان تولید تخممرغ کشور خواهد داشت.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
