فضای آرام روغنیها
دنیای اقتصاد - عباس بیات : با حذف قیمت دستوری در صنعت روغن خوراکی، وضعیت متغیرهای مالی این صنعت بهبود خوبی را تجربه کرد. در ابتدای امر حذف نرخ دستوری این صنعت، واکنش تند مسوولان و همچنین بسیاری از مردم را به‌دنبال داشت. با این حال در ادامه افزایش تولیدات موجب شد تا نرخ محصولات تعدیل شود؛ تا آنجا که طی سال ۱۴۰۳ تنها یک‌درصد به نرخ محصولات روغن خوراکی افزوده شد. رشد ملایم نرخ فروش در کنار کاهش مقادیر تولید و فروش موجب شد تا درآمد فروش این صنعت در سال گذشته تنها ۶درصد رشد یابد که در قیاس با متوسط سالانه ۳۳درصد کاهش یافته است. در مجموع هرچند مقادیر تولید و فروش شرکت‌های روغن خوراکی در دوره‌‌‌های اخیر به دلیل کاهش تقاضای مردم نزول یافته است، اما نبود قیمت دستوری موجب شده تا این صنعت رویه توسعه‌‌‌ای خود را در پیش گیرد.
رکود تولیدات
اولین معیار مورد بررسی در صنعت روغن خوراکی بازار سهام، مقادیر تولید این صنعت است. از منظر تولیدات در ۱۳سال اخیر به‌طور متوسط هر سال ۲درصد به میزان تولیدات روغنهای خوراکی افزوده شده است. به‌رغم روند صعودی تولیدات سالانه این صنعت، در سه‌سال اخیر مجموع تولیدات روغنهای خوراکی با شیب ملایمی کاهشی شده است. در سال ۱۴۰۱، ۱۶درصد از تولیدات این صنعت کاسته شد و از این سال شیب کاهش کمتر شد تا آنجا که طی سال ۱۴۰۳ بار دیگر رشد تولیدات به محدوده مثبت بازگشت. در این سال مجموعا ۷۵۷هزار تن روغن خوراکی توسط شرکت‌های بورسی این صنعت به چرخه تولید درآمده و یک‌درصد نسبت به سال ماقبل افزایش یافته است. با این حال مقایسه مقدار تولیدات روغنهای خوراکی با متوسط سالانه نشان می‌دهد که در سال گذشته تولیدات این صنعت کاهش ۴درصدی را نسبت به میانگین تاریخی تجربه کرده است.
در مقیاس فصلی طی زمستان ۱۴۰۳، مجموعا ۱۹۲هزار تن روغن خوراکی توسط شرکت‌های بورسی این حوزه تولید شد که در مقایسه با زمستان سال قبل ۱۷درصد کاهش یافت. البته این کاهش صرفا در زمستان رقم خورد و طی سه فصل ابتدایی سال ۱۴۰۳ مجموع تولیدات شرکت‌های تولیدکننده روغن خوراکی روند افزایشی را تجربه کرد. در اولین ماه سال‌جاری، تولیدات روغنهای خوراکی وضعیت نامناسبی را پشت سر گذاشته است. طی فروردین امسال مجموعا ۴۵هزار تن روغن خوراکی از طریق چهار شرکت تولیدکننده این صنعت به چرخه تولید درآمد که نسبت به فروردین ۱۴۰۳ نزول ۱۳درصدی را به ثبت رساند. در این ماه تنها شرکت «غبشهر» موفق به رشد مقادیر تولید خود شد و سه شرکت هم‌گروهی این نماد فروردین ضعیفی را پشت سر گذاشتند.
دو شرکت پیشتاز در فروش
بررسی مقادیر فروش در کنار مقادیر تولید می‌‌‌تواند تصویر بهتری از وضعیت فعلی صنعت روغن خوراکی نمایان سازد. هرچند مقادیر تولید صنعت روغن خوراکی در سه‌سال اخیر جالب نبوده، مقادیر فروش این گروه به‌نسبت عملکرد بهتری را به نمایش گذاشته است. در سال ۱۴۰۳ مجموعا یک‌میلیون و ۲۵۰هزار تن محصول روغن خوراکی توسط چهار شرکت بورسی این صنعت به فروش رسید که در قیاس با سال ماقبل افزایش ۱۱درصدی و نسبت به متوسط تاریخی افزایش ۱۹درصدی را به ثبت رسانده است.
همان‌طور که میزان تولیدات روغنهای خوراکی نزول بالایی را در زمستان تجربه کرد، مقادیر فروش این صنعت نیز در زمستان سال گذشته با کاهش ۲۸درصدی به ۳۱۸هزار تن تقلیل یافت. در اولین ماه سال‌جاری نیز همچون زمستان وضعیت فروش روغنهای خوراکی با کاهش ۲۶درصدی نسبت به مدت مشابه همراه شد و به ۴۶هزار تن کاهش یافت. در بازه نقطه به نقطه دو شرکت «غبشهر» و «غمارگ» با رشد ۸درصدی مقادیر فروش خود توانستند بیشترین میزان جهش مقداری فروش در فروردین‌ماه امسال را از آن خود کنند.
اقدام مثبت حذف قیمت دستوری
هرچند حذف نرخ‌گذاری دستوری در صنعت روغن خوراکی در ابتدا واکنش تند مسوولان و بسیاری از مردم را در پی داشت، اما سال گذشته تنها یک‌درصد به نرخ فروش محصولات روغن خوراکی افزوده شد؛ این در حالی است که متوسط تورم سال گذشته کشور ۳۵درصد اعلام شد. بنابراین حذف قیمت دستوری هرچند در کوتاه‌مدت موجب شوک قیمتی می‌شود، اما در بلندمدت تعدیل می‌شود، به‌طوری که نرخ صنعت روغن خوراکی در سال گذشته حتی به اندازه تورم افزایش نیافت. در مقیاس نقطه به نقطه طی فروردین امسال به‌طور متوسط ۱۸درصد به نرخ فروش محصول اصلی روغنهای خوراکی‌‌‌ها افزوده شد. در این مقیاس بیشترین میزان جهش نرخ مربوط به شرکت «غپونه» بود و این شرکت روغن خود را با جهش ۲۳درصدی به فروش رساند.
کاهش شتاب درآمدی
روند درآمدی روغنهای خوراکی نشان می‌دهد که در بازه سالانه به‌طور متوسط هر سال ۳۹درصد به مجموع درآمد این صنعت افزوده شده است. طی سال ۱۴۰۳ شتاب درآمد صنعت روغن خوراکی با کاهش ۳۳درصدی نسبت به میانگین تاریخی کاهش یافت و فروش صنعت ۴۶هزار و ۹۰۶میلیارد تومان به ثبت رسید. در زمستان ۱۴۰۳ به‌دنبال کاهش مقادیر تولید و فروش روغنهای خوراکی مجموع درآمد این صنعت نیز با افت ۲درصدی نسبت به زمستان سال ۱۴۰۲ همراه شد و به ۱۲هزار و ۳۳۱میلیارد تومان نزول یافت. طی اولین ماه سال‌جاری میزان درآمد شرکت‌های روغن خوراکی با رشد ۵درصد نسبت به فروردین ۱۴۰۳ به میزان ۲هزار و ۸۵۱میلیارد تومان به ثبت رسید. در میان چهار تولیدکننده بورسی صنعت روغن خوراکی، شرکت «غبشهر» با جهش ۳۹درصدی به میزان یک‌هزار و ۷۲۵میلیارد تومان به ثبت رسید.
درخشش سودآوری «غبشهر»
از سال ۱۴۰۱ همزمان با حذف نرخ‌گذاری دستوری روغن خوراکی‌‌‌ها، وضعیت سودآوری این صنعت بهبود چشم‌گیری را تجربه کرد. با گذشت زمان و افزایش جذابیت تولید روغن خوراکی‌‌‌ها، نرخ فروش این صنعت تعدیل شد. پس از تعدیل نرخ فروش این صنعت، حاشیه سود بالای صنعت روغن خوراکی نیز به روند تاریخی خود نزدیک شد. در مقیاس فصلی متوسط حاشیه سود روغنهای خوراکی به میزان ۸درصد به ثبت رسید. در زمستان ۱۴۰۳ متوسط حاشیه سود صنعت روغن خوراکی به میزان یک‌درصد به ثبت رسید که نسبت به میانگین تاریخی ۷درصد کاهش داشت. از میان چهار شرکت تولیدکننده بورسی روغن خوراکی، «غبشهر» بهترین عملکرد را به‌لحاظ سودآوری تجربه کرد. این شرکت در سال ۱۴۰۲ و زمستان سال گذشته به‌‌‌ترتیب حاشیه سود ۹ و ۱۰درصدی به ثبت رساند.
