رکود ۶ ماهه لبنی‌‌‌ها
دنیای اقتصاد -عباس بیات : اخیرا صحبتهایی مبنی بر حذف قیمت‌گذاری دستوری در صنعت لبنیات شنیده شد که این موضوع جو مثبتی را برای نمادهای این صنعت در بازار ایجاد کرد. در صورت تحقق این وعده، سودآوری شرکت‌های لبنی رشد چشمگیری را تجربه خواهد کرد و این امر موجب ایجاد جو مثبت در نمادهای این صنعت خواهد شد. تا قبل از این، قیمت‌گذاری محصولات لبنی به‌طور دستوری و با توجه به رشد قیمت شیرخام صورت می‌‌‌گرفت. ارزیابی مقادیر تولید، فروش و درآمد شرکت‌های لبنی نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۲ وضعیت مطلوبی برای نمادهای این صنعت رقم خورده است.
مقدار تولید و فروش لبنی‌‌‌ها در سال ۱۴۰۲ به‌‌‌ترتیب رشد ۳۰ و ۲۹درصدی را تجربه کرده که در قیاس با متوسط سالانه حدود ۲۰درصد افزایش یافته است. با این حال، شتاب درآمدی بنابر نرخ دستوری با نزول ۲درصدی همراه شده است. مجموع درآمد این صنعت طی سال گذشته ۲۴هزار و ۷۷۸میلیارد تومان به ثبت رسید که در قیاس با سال ماقبل ۳۸درصد رشد داشته است. با همه این تفاسیر، شش‌ماه نخست امسال دوران بدی برای محصولات لبنی بوده است. تولید و فروش این صنعت طی شش‌ماه آغازین امسال به‌‌‌ترتیب نزول ۶ و ۸درصدی را تجربه کرده است. درآمد لبنی‌‌‌ها در سال‌جاری تنها ۸درصد نسبت به نیمه نخست ۱۴۰۲ افزایش یافته است که اصلی‌‌‌ترین دلیل آن عدم‌صدور مجوز افزایش نرخ این صنعت است که به اعتراض بسیاری از تولیدکنندگان لبنیات در چندوقت اخیر منجر شده است. حاشیه سود تابستان لبنی‌‌‌ها به‌طور متوسط ۸درصد به ثبت رسید که در قیاس با متوسط فصلی یک واحد درصد کاهش یافته است. شایعاتی در مورد صدور مجوز رشد ۳۰درصدی نرخ مخابره شد که در صورت صحت می‌‌‌تواند تا حدی حال این صنعت را بهبود بخشد.
رشد تناژ تولید «غپاک»
تولیدات شرکت‌های لبنی وابسته به شیرخام است. طی سال‌های اخیر نزول در مقادیر تولید این صنعت رقم خورده است. میانگین تناژ تولیدی صنعت لبنیات در ۱۳سال گذشته ۵۳۸هزار و ۸۱۸تن به ثبت رسیده که به‌طور متوسط هر سال ۶درصد افزایش یافته است. با وجود نزول مقادیر تولید از سال ۹۹ در صنعت لبنیات، طی سال گذشته تولیدات این صنعت رشد چشمگیری را تجربه کرد. مجموع تولیدات لبنی‌‌‌ها طی سال ۱۴۰۲ به میزان ۶۴۷هزار و ۵۱۰تن به ثبت رسید که در قیاس با سال ماقبل ۳۰درصد رشد داشته است. همچنین میزان تولیدات سال گذشته این صنعت در مقایسه با متوسط سالانه ۲۰درصد افزایشی بوده است. با این حال در مقیاس فصلی طی تابستان امسال مجموع تولیدات شرکت‌های لبنی با نزول ۱۲درصدی نسبت به تابستان سال گذشته به ۱۴۶هزار و ۸۰۰تن کاهش یافته است. در بازه شش‌ماه نخست امسال تجمیع تولیدات لبنی‌‌‌های بورسی ۳۱۲هزار و ۸۸۳تن بوده که این میزان تولید در مقایسه با شش‌ماه آغازین ۱۴۰۲ نزول ۶درصدی را تجربه کرده است. در بازه شش‌ماه نخست سال‌جاری، شرکت «غپاک» با ثبت مجموع تولیدات ۸۵هزار و ۸۱۰تن انواع محصولات لبنی، موفق شد تولیدات خود را در قیاس با شش‌ماه ابتدایی ۱۴۰۲، ۳۸درصد رشد دهد و با این اوصاف بیشترین میزان افزایش مقداری تولید در سال‌جاری شرکت‌های لبنی را تجربه کند.
جهش مقداری فروش
در کنار ارزیابی تناژ تولیدات، بررسی مقدار فروش دید بهتری در مورد وضعیت بنیادین شرکت‌های لبنی می‌دهد. در بازه سالانه به‌طور متوسط هر سال ۵۴۳هزار و ۸۶۳تن انواع محصولات لبنی به فروش رسیده و ۵درصد به این میزان طی ۱۳سال گذشته افزوده شده است. همان‌طور که روند تولیدات از سال ۹۹ منفی بوده، مقدار فروش نیز طی سال‌های ۹۹ تا ۱۴۰۱ روند کاهشی را پشت سر گذاشته است. با این حال سال ۱۴۰۲ سالی همراه با اتفاقات درخشان برای محصولات لبنی بوده است. مجموع مقدار فروش این صنعت در سال گذشته با رشد ۲۹درصدی به ۶۴۰هزار و ۷۷۳تن افزایش یافته که این میزان رشد در قیاس با متوسط سالانه ۱۸درصد بهبود یافته است. در بازه فصلی طی تابستان امسال تناژ فروش این صنعت ۱۴۶هزار و ۶۹۵تن به ثبت رسیده که در قیاس با تابستان سال گذشته ۱۰درصد کاهش یافته است. طی شش‌ماه نخست امسال میزان فروش شرکت‌های لبنی ۳۰۷هزار و ۱۹۰تن بوده که در مقایسه با نیمه نخست ۱۴۰۲ به میزان ۸درصد کاهش یافته است. از میان ۱۱نماد تولیدکننده محصولات لبنی، شرکت «غفارس» بیشترین میزان رشد در تناژ فروش خود را تجربه کرده است. مجموع فروش این شرکت ۴۵هزار و ۳۵۷تن بوده که در مقایسه با مدت مشابه ۳۱درصد بهبود یافته است.
نرخ دستوری یا آزاد؟
نرخ‌‌‌گذاری در صنعت لبنیات عمدتا به‌طور دستوری صورت می‌‌‌گرفت و براساس افزایش نرخ شیر خام، شرکت‌های لبنی مجوز افزایش نرخ دریافت می‌‌‌کردند. با این حال اخیرا اخباری مبنی بر حذف قیمت دستوری ۴محصول لبنی مخابره شد. همچنین گفته می‌شود تمامی محصولات لبنی مجوز افزایش نرخ ۳۰درصدی را دریافت کردند. با این فرمان پیش‌بینی می‌شود تا چندی بعد تمامی محصولات صنعت لبنیات از سایه شوم قیمت دستوری رهایی یابند که این موضوع موجب رشد چشمگیر در سودآوری و درآمد این صنعت خواهد شد. ارزیابی نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های لبنی در شش‌ماه نخست امسال نشان می‌دهد که به‌طور متوسط ۱۵درصد به نرخ فروش این صنعت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افزوده شده است. در این مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش به شرکت «غپاک» تعلق دارد. این شرکت در شش‌ماهه امسال شیر خود را با رشد قیمت ۳۰درصدی نسبت به شش‌ماه آغازین ۱۴۰۲ به فروش رسانده است. در مقیاس نقطه به نقطه طی شهریور امسال به‌طور متوسط ۱۳درصد به نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های لبنی در قیاس با شهریور ۱۴۰۲ افزوده شده است. بیشترین میزان رشد نرخ فروش در این مقیاس مربوط به شرکت «غپاک» بوده که شیر خود را با ۴۷درصد افزایش قیمت به فروش رسانده است. مقایسه نرخ فروش شهریورماه لبنی‌‌‌ها با متوسط ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که به‌طور میانگین ۷درصد به نرخ فروش این صنعت در ششمین ماه سال‌جاری افزوده شده است. در این مقیاس شرکت «غفارس» بیشترین رشد نرخ فروش را تجربه کرده است. شرکت مذکور در شهریورماه امسال شیر خود را با ۲۴درصد نرخ بیشتر نسبت به متوسط امسال به‌فروش رسانده است.
نزول شتاب رشد درآمد
ارزیابی وضعیت درآمدی شرکت‌های لبنی نشان می‌دهد که در مقیاس سالانه به‌طور متوسط ۴۰درصد به فروش این صنعت افزوده شده است. در سال ۱۴۰۱ اوج رشد درآمدی شرکت‌های لبنی رقم خورد و درآمد این صنعت ۷۴درصد افزایش یافت. با این حال در سال ۱۴۰۲ رشد ۳۸درصدی مقدار تولید لبنی‌‌‌ها رقم خورد که در قیاس با متوسط سالانه ۲درصد کاهش داشت. در مقیاس فصلی طی تابستان امسال مجموع فروش شرکت‌های لبنی ۶هزار و ۵۸۲میلیارد تومان بوده که این میزان فروش در مقایسه با تابستان ۱۴۰۲ به میزان ۲درصد افزایش یافته است. در بازه شش‌ماهه مجموع درآمد شرکت‌های لبنی بازار سرمایه ۱۳هزار و ۳۰۱میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با نیمه نخست ۱۴۰۲ به میزان ۸درصد رشد یافته است. در بازه شش‌ماهه، شرکت «غپاک» با ثبت مجموع فروش ۲هزار و ۸۷۵میلیارد تومانی و رشد ۸۵درصدی درآمد خود طی نیمه نخست امسال بیشترین میزان افزایش درآمد را در میان شرکت‌های لبنی تجربه کرده است.
ریسک پایداری حاشیه سود
با توجه به اینکه بسیاری از محصولات شرکت‌های لبنی در سایه قیمت‌گذاری دستوری قرار دارند، حاشیه سود این صنعت وضعیت متوسطی را تجربه کرده است. در بازه سالانه متوسط سه حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت به‌‌‌ترتیب ۱۲، ۶ و ۴درصد بوده است. در سال ۱۴۰۲ متوسط سه‌حاشیه سود لبنی‌‌‌ها ۹درصد به ثبت رسید که این میزان حاشیه سود در قیاس با متوسط سالانه ۲ واحددرصد بهبود یافته است. در مقیاس فصلی میانگین حاشیه سود شرکت‌های لبنی طی تابستان امسال ۸درصد بوده که این میزان حاشیه سود در مقایسه با متوسط فصلی یک‌درصد کاهش یافته است. از میان ۱۱نماد این صنعت، «عالیس» سودآورترین نماد صنعت لبنیات چه در بازه فصلی و چه در بازه سالانه است. این شرکت در سال ۱۴۰۲ با ثبت متوسط حاشیه سود ۳۹درصد و طی بهار امسال با ثبت حاشیه سود ۲۹درصد بیشترین میزان سود را در میان شرکت‌های لبنی از آن خود کرده است. اصلی‌‌‌ترین عامل سودآوری بالای شرکت «عالیس» در مقایسه با هم‌‌‌گروهی‌‌‌ها را می‌‌‌توان نوآوری شیرهای تولیدی این شرکت عنوان کرد. شیرهای طعم‌‌‌دار اولین بار توسط عالیس رونمایی شد و به همین خاطر انحصار این محصولات در دستان عالیس قرار گرفت.
