زوال درآمدی اورهسازان
دنیای اقتصاد-عباس بیات : اوره را می‌‌‌توان جزو مهم‌ترین و کلیدیترین محصولات زنجیره ارزش محصولات غذایی دانست؛ چرا که اوره بر بهای تمام‌شده تمامی محصولات کشاورزی اثرگذار است. بر این اساس همواره دولت روی نرخ اوره، به‌خصوص اوره بخش دولتی حساسیت فراوان دارد. تا چندی پیش مطالبات این صنعت حتی جزو بدهیهای دولت شناسایی نمی‌شد و بودجهای برای آن تخصیص نمی‌یافت. از سال گذشته مطالبات شناسایی و قرار بر این شد که به‌طور تهاتر یا نقدی، دولت مطالبات این صنعت را وصول کند.
مجموع تناژ تولید و فروش اورهسازان در بازه سالانه طی سال ۱۴۰۲ نسبت به ۱۴۰۱ افزایش ۴درصدی را تجربه کرده است. فروش ریالی اورهسازان به‌رغم جهش ۹۵درصدی طی سال ۱۴۰۱، وضعیت خوبی را در ۱۴۰۲ تجربه نکرده و درمجموع با ۷درصد کاهش، ۸۲هزار میلیارد تومان به ثبت رسیده است. این کاهش در فروش دلاری بحرانی‌‌‌تر شده و فروش دلاری اورهسازان در سال قبل با افت ۴۷درصدی یک‌میلیارد و ۸۰۸میلیون دلار به ثبت رسیده است. با این حال وضعیت سودآوری اورهسازان به‌‌‌دلیل رونق صادرات و کاهش هزینه‌‌‌های تحمیلی اوره دولتی بهبود خوبی داشته و با افزایش همراه بوده است. بر این اساس طی سال ۱۴۰۲ متوسط متغیرهای سودآوری اورهسازان ۶۱درصد به ثبت رسید که در مقایسه با متوسط سالانه ۱۰درصد بهبود یافته است.
جهش تولید با رونق صادرات
طی ۱۳سال گذشته، میانگین تولید سالانه شرکت‌های اورهساز بازار سرمایه ۸میلیون و ۴۳۶هزار تن بوده و هر سال به‌طور متوسط ۸درصد به تولیدات اوره‌‌‌ای‌ها افزوده شده است. طی سال ۱۴۰۲ مجموع تولیدات این صنعت ۱۱میلیون و ۹۰۵هزار تن بوده که نسبت به متوسط سالانه افزایش ۴۱درصدی و نسبت به ۱۴۰۱ رشد ۴درصدی داشته است. برخلاف سال ۱۴۰۱ که عملکرد اورهسازان ضعیف بود، سال گذشته را می‌‌‌توان سال خوبی برای این صنعت قلمداد کرد. علت بهبود اوره‌‌‌ای‌ها عمدتا به کاهش سهم اوره دولتی آنها برمی‌‌‌گردد. از آنجا که مطالبات عظیم اورهسازان تا پیش از عید پرداخت نشده بود، اورهسازان عنوان کردند مادامی که مطالبات به‌صورت تهاتر یا نقدی پرداخت نشود، سهم بخش جهاد کشاورزی را نخواهند داد. بر این اساس سهم صادرات در این صنعت افزایش یافت و در نتیجه تولیدات و درآمد این صنعت رونق گرفت.
در بازه فصلی، طی زمستان ۱۴۰۲ مجموع تولیدات اورهسازان یک‌میلیون و ۷۳۴هزار تن به ثبت رسید که این عدد در مقایسه با زمستان سال قبل حدود ۱۴درصد افزایش را تجربه کرد. در بازه ماهانه، طی فروردین و اردیبهشت امسال مجموع تولیدات اورهسازان نسبت به ماه مشابه سال قبل به‌‌‌ترتیب ۱۵ و ۱۰درصد کاهش یافته است. عامل افت تولید این صنعت طی سال‌جاری را می‌‌‌توان بحث مالیات بر صادرات دانست که از زمان ارائه بودجه عنوان شد و به‌جای تشویق صادرات، تنبیه صادراتی را برای شرکت‌ها به‌‌‌دنبال داشت. البته چندی پیش این مالیات لغو شد و معافیت برای صادرکنندگان به قبل بازگشت که با این تفاسیر می‌‌‌توان انتظار بهبود رشد تولید یا درآمد طی ماه‌‌‌های آتی را داشت. از میان شش‌شرکت فعال اورهساز بازار سرمایه، «شلرد» طی سال ۱۴۰۲ سردمدار جهش تولید بود و با ثبت تولید ۹۸۱هزار تن موفق شد مجموع تولیدات خود را ۲۶درصد نسبت به ۱۴۰۱ افزایش دهد.
ارزیابی تناژ فروش اورهسازان همچون تولید از وضعیت روبه بهبود این صنعت حکایت دارد. بر این اساس، متوسط تناژ فروش اورهسازان طی ۱۳سال گذشته ۵میلیون و ۳۷۷هزار تن بوده و هرسال به‌‌‌میزان ۸درصد رشد داشته است. مجموع مقدار فروش سال گذشته شش‌شرکت اورهساز بورسی ۷میلیون و ۳۶۴هزار تن بوده و به‌‌‌میزان ۴درصد نسبت به ۱۴۰۱ و ۳۷درصد در مقایسه با متوسط سالانه رشد داشته است. در مقیاس فصلی طی زمستان ۱۴۰۲ مجموع تناژ فروش اورهسازان یک‌میلیون و ۷۳۴هزار تن بوده که این عدد در مقایسه با زمستان سال گذشته ۱۹درصد رشد داشته است. همان‌طور که میزان تولید در دوماه آغازین سال‌جاری با توجه به بحث مالیات بر صادرات کاهشی بود، مقدار فروش نیز در فروردین و اردیبهشت نسبت به مدت مشابه سال قبل به‌‌‌ترتیب کاهش ۱۱ و ۲۶درصدی را تجربه کرد. شرکت پتروشیمی لردگان با نماد «شلرد» یکه‌‌‌تاز میزان فروش در سال ۱۴۰۲ بود و با ثبت فروش بیش از ۷۳۲هزار تنی توانست رشد ۵۲درصدی را تجربه کند.
افت ۴درصدی نرخ اورهسازان
نرخ فروش محصول اصلی اورهسازان طی سال ۱۴۰۲ به‌طور متوسط کاهش ۴درصدی را تجربه کرده است. در این بین شرکت «شاروم» با ثبت رشد بیش از ۳۸درصدی نرخ فروش سولفات‌پتاسیم خود بیشترین میزان جهش نرخ فروش را تجربه کرده و نسبت به پنج شرکت دیگر عملکرد بهتری داشته است. در مقیاس فصلی طی زمستان ۱۴۰۲ به‌طور میانگین ۲درصد به نرخ فروش محصول اصلی اورهسازان افزوده شده است. در زمستان پتروشیمی «شپدیس» اوره فله خود را ۱۲درصد بیشتر از زمستان ۱۴۰۱ به فروش رسانده و نسبت به ۵شرکت دیگر عملکرد بهتری داشته است. در اردیبهشت سال‌جاری، کمتر از یک‌درصد به نرخ فروش اورهسازان نسبت به سال گذشته افزوده شده که در این ماه پتروشیمی «خراسان» با افزایش ۵درصدی نرخ فروش اوره خود بیشترین افزایش نرخ را در میان اورهسازان داشته است.
نزول درآمدی اورهسازان
در بازه سالانه، وضعیت درآمدی اورهسازان همواره افزایشی بوده و بر این اساس هر سال ۵۱درصد به فروش این صنعت افزوده شده است. با این حال طی سال ۱۴۰۲ برخلاف ۱۴۰۱ روند افزایشی درآمد اورهسازان متوقف شده و طی این سال مجموع فروش ۷درصد کاهشی بوده است. مجموع فروش این صنعت ۸۲هزار و ۸۶۸میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با سال ۱۴۰۱ روند کاهشی داشته است. با این حال در مقیاس فصلی، وضعیت بهتری برای اورهسازان رقم خورده و طی زمستان ۱۴۰۲ فروش اورهسازان ۲۱هزار و ۱۹۲میلیارد تومان به ثبت رسید که در قیاس با مدت مشابه سال قبل نزدیک به ۴۰درصد افزایش درآمد داشته‌‌‌اند. در اردیبهشت‌ماه وضعیت فروش اورهسازان در ادامه وضعیت کاهشی مقادیر تولید و فروش نزولی بود. بر این اساس طی اردیبهشت‌ماه فروش اورهسازان ۶هزار و ۷۹۶میلیارد تومان به ثبت رسیده که در مقایسه با اردیبهشت سال قبل ۱۸درصد کاهش یافته است. شرکت «شاروم» با افزایش ۸۵درصدی فروش خود طی سال گذشته بهترین عملکرد سالانه را در اورهسازان از آن خود کرده است.
رونق در متغیرهای سودآوری
بررسی متغیرهای سودآوری اورهسازان نشان می‌دهد که در ۱۳سال گذشته متوسط حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت به‌‌‌ترتیب ۵۷، ۵۱ و ۴۶درصد به ثبت رسیده و همواره روند روبه رشدی داشته است. با وجود کاهش درآمد، شیب حاشیه سود افزایشی بوده؛ چرا که سهم صادرات در اورهسازان بیشتر شده است. طی سال ۱۴۰۲ میانگین سه‌متغیر سودآوری اورهسازان ۶۱درصد به ثبت رسیده که این عدد در مقایسه با متوسط سالانه ۱۰درصد رشد داشته است. با وجود این، در مقیاس فصلی کاهش حاشیه سود در اورهسازان رقم خورده است.
بر این اساس طی زمستان ۱۴۰۲ متوسط سه‌حاشیه سود این صنعت ۳۱درصد به ثبت رسیده که در مقایسه با متوسط فصلی ۲۵درصد کاهش یافته است. برترین شرکت به لحاظ سودآوری پتروشیمی «پردیس» بوده است که در سال ۱۴۰۲ و زمستان سال گذشته میانگین حاشیه سود ۵۶ و ۳۹درصدی را به ثبت رسانده و با این حساب توانسته است پرسودترین اورهساز بورسی کشور شود.
