کارنامه مالی ۳۸۲ شرکت

علی قاسمی/ عباس بیات : در سال ۱۴۰۲، میانگین ارزش دلاری بورس تهران حدود ۱۴۱میلیارد دلار بود. این درحالی است که میانگین این پارامتر در سال قبل از آن، ۱۵۸میلیارد دلار بوده و در سال ۱۴۰۰، بورس تهران حدود ۱۹۰میلیارد دلار ارزش داشته است. افت این‌چنینی ارزش بازار دلاری حکایت از آن دارد که بورس از بازارها «عقب‌مانده» است. به کار بردن «ارزندگی» برای بازار سهام، شاید اشتباه به نظر برسد. عقب‌ماندگی بازار نیز دلایل بنیادی دارد و تا زمانی که متغیرها به نفع بازار سرمایه تغییر نکنند، ارزندگی به بازار سهام برنمی‌گردد.

بررسی‌ها حکایت از آن دارد که در سال ۱۴۰۲، شرکت‌های تولیدی و مورد بررسی در این گزارش که شامل ۳۸۲نماد اصلی بازار هستند، مجموعا، ۵۶۹هزار میلیارد تومان سود خالص شناسایی کرده‌اند که این میزان نسبت به سال ۱۴۰۱، افت حدود ۲درصدی را نشان می‌دهد. این میزان کاهش درحالی به وقوع پیوسته است که دلار نیما به طور متوسط ۴۱درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است. از این‌رو، سود ۱۵میلیارد دلاری شرکت‌های بورسی در سال ۱۴۰۲، از افت ۳۰درصدی نسبت به سال ۱۴۰۱ حکایت دارد. ضمن آنکه سود زمستان نسبت به پاییز کاهش ۲۴درصدی و نسبت به زمستان ۱۴۰۱ افت ۳۹درصدی داشته است. همچنین، حاشیه سود خالص بازار از ۱۷درصد در سال۱۴۰۱ به ۱۴درصد در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است. افت شدید حاشیه سود در زمستان احتمالا در بهار ادامه‌دار نخواهد بود و به نظر می‌رسد در سناریوی معقولانه، حاشیه سود بهار شرکت‌ها بهبود یابد. از این‌رو، شاید با حمایت دولت از برخی از صنایع، کابوس بورس به پایان برسد.

 زمستان سخت دلاری‌ها

صنایع دلاری طی سال قبل، به دلیل افزایش هزینه‌های انرژی و هزینه‌های مربوط به سربار، موفق نشدند سود خود را همپای رشد قیمت دلار افزایش دهند. دخالت‌های مفرط دولت در صورت‌های مالی شرکت‌ها پس از تحولات سال ۹۹ سبب شد تا سود دلاری‌ها به واسطه کنترل سخت دولت بر نرخ ارز، کاهش یابد. اوج کاهش حاشیه سود در زمستان ۱۴۰۲ اتفاق افتاد؛ به‌طوری که تسویه‌حساب هزینه‌های انرژی با نرخ‌های جدید طی زمستان سال گذشته، تیرخلاص را بر پیکره شرکت‌های تولیدی وارد آورد. با وجود آنکه شرکت‌ها تمایل داشتند برای مصون ماندن از صدمات سیاستگذار سود کمتری شناسایی کنند، اما دوعامل افزایش هزینه‌های انرژی و هزینه‌های مالی، بلای جان صنایع شد. صنعت آهن و فولاد، با ثبت سود ۱۳۶هزار میلیارد تومانی، تنها رشد ۳۲درصدی را نسبت به سال قبل به ثبت رساند.

این صنعت با حفظ حاشیه سود خود در محدوده ۲۳ تا ۲۴درصد در سال ۱۴۰۲ موفق‌تر از صنایع دیگر عمل کرده و سود دلاری آن، حدود ۴درصد کاهش یافته است. بهبود سودآوری این صنعت در سه‌فصل ابتدایی سال گذشته کمبودهای زمستان را جبران کرد و در مجموع یکی از بهترین صنایع بورسی در۱۴۰۲ بود؛ به طوری که جزو معدود صنایعی است که عمده نمادهای آن P/E زیر ۵واحد دارند و سود دلاری آنها افزایش یافته است. اما در نیمه اول ۱۴۰۲، با رشد قیمت میلگرد و قیمت‌ حلقه‌های نهایی زنجیره فولاد، فرصت سرمایه‌گذاری در این صنعت فراهم است. صنعت فلزات گرانبها، سود ۶۸هزار میلیاردتومانی در ۱۴۰۲ساخت؛ به‌طوری که با دلار ۳۸هزار تومانی سال قبل، ۱.۷میلیارد دلار سود خالص شناسایی شده است که افت ۱۷درصدی را نشان می‌دهد. این صنعت که در سال‌جاری، محرک رشد قیمت‌های جهانی را دارد، اکنون یکی از صنایع ارزنده بازار است. «فرآور»، «فسوژ»، «فملی» و «فایرا» جذاب‌ترین نمادهای این صنعت هستند.

صنعت اوره، با سود خالص ۳۱هزار میلیاردتومانی در سال۱۴۰۲، افت ۳۶درصدی سودخالص را تجربه کرد و حاشیه سود خالص این صنعت از ۵۸درصد به ۴۱درصد رسید. همچنین، سود دلاری این صنعت، ۵۵درصد کاهش یافته است. «شپدیس» و «شیراز» از بهترین و امن‌ترین گزینه‌های این صنعت هستند. با این حال، «شاروم» موفق شده است سود دلاری خود را ۳۰درصد افزایش دهد. صنعت سیمان، به عنوان یکی از صنایع پربازده‌ بورسی، سود ۱۸.۶همتی خود را با رشد ۳۸درصدی نسبت به سال قبل به ثبت رساند؛ صنعتی که سود خود را همگام با دلار رشد داد و بازدهی آن بیشتر از دلار نیما بود. سیمانی‌ها موفق شدند حاشیه سود نسبی خود را در محدوده ۴۰درصد حفظ کنند و با کاهش شدید حاشیه سود مواجه نشدند. در میان سیمانی‌ها «سدور» موفق شده است سود دلاری خود را ۱۶۱درصد افزایش دهد. این درحالی است که نسبت قیمت به سود عمده آنها زیر ۶واحد است.

به نظر می‌رسد، در صورتی که خطری از سوی قیمت‌گذاری، محصولات این صنعت را تهدید نکند، سیمانی‌ها می‌توانند ۱۴۰۳ را مانند ۱۴۰۲ و ۱۴۰۱ به پایان برسانند. صنعت پالایشی، صنعتی است که افت ۲۳درصدی سود خالص آن، سود این صنعت را به ۱۰۷همت رساند و تاثیر بزرگی بر روند بازار سرمایه داشت. سودخالص این صنعت در زمستان نسبت به پاییز، افت ۴۰درصدی و نسبت به زمستان گذشته افت ۶۰درصدی داشته است. این صنعت در سال ۱۴۰۲، حاشیه سود ۸.۵درصدی داشت. این درحالی است که حاشیه سود صنعت در سال قبل‌تر، ۱۲درصد بوده است. پایین‌ترین  P/Eصنعت به «شپنا» و «شتران» تعلق دارد. صنعت کانی‌های فلزی، همچنان با چالش نرخ‌های حقوق دولتی مواجه است و از این محل، در سال ۱۴۰۲ نیز آسیب دید. با وجود آنکه این صنعت گزارش‌های درآمدی خوبی را منتشر می‌کند، اما بررسی‌ها حکایت از آن دارد که سود خالص این صنعت در ۱۴۰۲، نسبت به ۱۴۰۱کاهش ۱۴درصدی داشته و به ۴۶همت رسیده است. حاشیه سود این صنعت نیز از ۴۲درصد به ۲۵درصد کاهش یافته است.

 «کبافق» و «کچاد» دو نماد امن در این صنعت به‌شمار می‌روند. حاشیه سود صنعت پتروشیمی مانند سال ۱۴۰۱ در سال ۱۴۰۲ نیز در حوالی ۲۱درصد باقی ماند. سود ۹۸همتی این صنعت در سال ۱۴۰۲ درحالی به وقوع پیوست که رشد ۲درصدی سود خالص به وقوع پیوسته بود. با این حال، کاهش قیمت‌های جهانی و رشد بیش از حد نرخ خوراک پتروشیمی‌ها وضعیت نامساعدی را برای این صنعت رقم زد. همچنین این صنعت پتانسیل آن را دارد که در سال‌جاری بتواند با محرک دلار نیما شرایط خوبی را تجربه کند.

 چرخ تایرسازان چرخید؟

شرکت‌های «خودروساز» بورسی در سال ۱۴۰۲ با توجه به تداوم قیمت دستوری و فزونی هزینه ‌بر درآمد آسیب جدی دیده‌اند و مجموعا ۳۹هزار و ۴۷میلیارد تومان زیان خالص ساخته‌اند. با این حال میزان زیان این صنعت نسبت به سال ۱۴۰۱ کمی بهبود یافته و این امر موجب شده است تا حاشیه زیان خالص از ۱۱.۴درصد در سال ۱۴۰۱ به ۹.۲درصد طی سال گذشته بهبود یابد. در خلال ۶نماد خودروساز بورسی، شرکت زامیاد با نماد «خزامیا» طی سال ۱۴۰۲ با ثبت بازدهی ۲۱.۸درصد نسبت به رقبای خود بیشترین میزان بازدهی را نصیب سهامداران خود کرده است.

از لحاظ رشد سود خالص نیز شرکت «خزامیا» با ثبت سود ۳هزار و ۴۳میلیاردی و رشد ۹۹درصد نسبت به ۱۴۰۱ بهترین عملکرد را در بین خودروسازان از آن خود کرده است. اگر نمادهای این صنعت را براساس دلار نیما ارزیابی کنیم، شرکت «خدیزل» عملکرد فوق‌العاده‌ای از خود به نمایش گذاشته است.  بر این اساس طی سال ۱۴۰۲ نماد مذکور با ثبت حاشیه سود خالص ۲۴.۵درصد و رشد سود دلاری ۲۹درصدی یکه‌تاز سودآوری بوده و توانسته است با کنترل هزینه‌های خود بیشترین سود را کسب کند. شرکت‌های «قطعه‌ساز خودرو» برخلاف خودروسازان که عمدتا زیان‌ده بودند، عملکرد بهتری داشته‌اند.  میزان سود خالص این صنعت در سال گذشته ۳هزار و ۸۸۹میلیارد تومان بود که رشد ۷.۷درصدی نسبت به ۱۴۰۱ داشته است. با این حال، حاشیه سود خالص این صنعت ۷درصد به‌ثبت رسیده که در مقایسه با ۱۴۰۱ به‌میزان ۲درصد کاهش داشته است.

در میان ۲۰نماد این گروه، شرکت «خلنت» در سال گذشته با ثبت بازدهی سالانه ۱۴۶درصد بیشترین میزان افزایش قیمت را تجربه کرده است. این شرکت به‌لحاظ رشد سود خالص نیز پیشتاز بوده و طی ۱۴۰۲ مجموعا سود خالص خود را ۱۶۵درصد رشد داده است. «تایرسازان» سال بسیار پررونق و خوبی را پشت سر گذاشتند. بر این اساس مجموع سود خالص این صنعت طی سال گذشته ۶هزار و ۱۶۴میلیارد تومان بود که نسبت به ۱۴۰۱ به‌میزان ۲۸۹درصد افزایش یافت. از طرفی حاشیه سود خالص تایرسازان طی سال گذشته به‌میزان ۱۹.۵درصد بود که این عدد نسبت به سال ۱۴۰۱ به‌میزان ۱۲درصد بهبود یافته است.

ارزیابی دلاری تایرسازان نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۲ وضعیت فوق‌العاده‌ای را تجربه کردند و سود خالص آنها به‌میزان ۱۹۴درصد افزایش یافته است. از میان ۹شرکت تایرساز بورسی، طی سال ۱۴۰۲ شرکت «پکویر» با ثبت بازدهی بیش از ۱۴۴درصد بهترین عملکرد را از خود به ثبت رسانده و کام سهامداران خود را شیرین کرده است. به‌لحاظ رشد سود خالص شرکت «پلاسک» و «پکرمان» عملکرد بسیار خوبی از خود به ثبت رساندند. شرکت «پلاسک» به‌دلیل سودآور شدن در سال ۱۴۰۲ جهش سود خالص یک‌هزار و ۶۶۸درصدی را تجربه کرده و «پکرمان» توانسته است با ثبت سود ۲هزار و ۷۵۸میلیارد تومانی، سود خالص خود را ۶۳۸درصد رشد دهد. اگر بخواهیم مبنای سود حقیقی را دلار نیما قرار دهیم، شرکت «پیزد» در سال گذشته رکورد سود بی‌نظیری را به ارمغان آورده و توانسته است سود خالص خود را ۳۰۲درصد طی سال گذشته افزایش دهد.

«شوینده‌سازان» بورسی طی سال ۱۴۰۲ به‌میزان ۴هزار و ۳۹میلیارد تومان سود خالص ساختند که این عدد در قیاس با سال ۱۴۰۱ رشد ۴۶درصدی تجربه کرده است. با وجود افزایش سود خالص این صنعت، تداوم قیمت دستوری اجازه رشد سود را به شوینده‌سازان نداده و حاشیه سود خالص این صنعت در سال گذشته ۱۵.۵درصد به‌ثبت رسیده که در مقایسه با سال ماقبل تنها یک‌درصد بهبود داشته است. از لحاظ دلاری میزان سود خالص دلاری شوینده‌سازان ۸.۶۵درصد در سال ۱۴۰۲ افزایش داشته که نسبت به صنایع دیگر عملکرد ضعیفی محسوب می‌شود.  از لحاظ بازدهی، شرکت «قرن» در سال ۱۴۰۲ با ثبت بازدهی ۷۰درصدی بیشترین میزان افزایش قیمت را تجربه کرده است. از لحاظ سودآوری نماد «ساینا» با وجود تحمیل زیان بر بسیاری از نمادهای شوینده، عملکرد خوبی داشته است.

شرکت مذکور سود خالص خود را در سال ۱۴۰۲ به‌میزان ۱۳۱درصد افزایش داده و از لحاظ دلاری حدود ۸۲درصد سود خالص دلاری خود را طی سال گذشته رشد داده است. شرکت‌های «کاشی‌وسرامیک» در سال ۱۴۰۲ وضعیت به‌نسبت خوبی را تجربه کردند. مجموع سود خالص این صنعت یک‌هزار و ۶۸۸میلیارد تومان بود که نسبت به سال ۱۴۰۱ رشد ۴۲درصدی داشت. با وجود این چون سایه قیمت دستوری بر سر این صنعت است، حاشیه سود خالص تغییر چندانی نداشت و با افزایش یک‌درصدی به ۲۶درصد رسید. از لحاظ سود دلاری وضعیت بدی برای این صنعت رقم خورد؛ چرا که سود خالص کاشی‌وسرامیکی‌ها طی سال گذشته تنها ۱.۵درصد رشد داشت.

در میان نمادهای این صنعت شرکت «کسعدی» با بازدهی ۵۹درصد بیشترین میزان بازدهی را در سال گذشته از آن سهامداران خود کرد. از لحاظ افزایش سود خالص «کپارس» یکی از شگفتی‌سازهای سال ۱۴۰۲ بود.  این شرکت موفق شد سود خالص ریالی خود را با یک‌هزار و ۵۰۳درصد افزایش به ۲۵۹میلیارد تومان برساند و از لحاظ دلاری نیز سود خالص دلاری خود را یک‌هزار و ۵۶۹درصد افزایش داده است. سال ۱۴۰۲ سال خوبی برای شرکت‌های «قندوشکر» بازار سرمایه بود. سود خالص این صنعت در سال گذشته ۲هزار و ۵۵۸میلیارد تومان بود که نسبت به ۱۴۰۱ افزایش ۱۴۷درصدی داشت. حاشیه سود کل صنعت در این سال ۱۸درصد به ثبت رسید که نسبت به ۱۴۰۱ به‌میزان ۸درصد افزایش را تجربه کرده است.

همچنین سال ۱۴۰۲ به‌لحاظ دلاری نیز سال خوبی برای قندوشکری‌ها بود؛ چرا که در این سال مجموع سود خالص آنها ۷۸درصد جهش یافت. در میان ۱۲شرکت قندوشکری بازار سرمایه، نماد «قمرو» با ثبت بازدهی بیش از ۹۸درصد سال پرسودی را برای سهامداران خود به ارمغان آورد. براساس سود خالص شرکت «قلرست» طی سال گذشته توانست گوی سبقت سودآوری را از رقبای خود برباید. بر این اساس شرکت یادشده سود خالص ریالی و دلاری خود را طی ۱۴۰۲ به‌ترتیب ۳۶۶ و ۱۸۳درصد افزایش داد. چهار گروه اصلی در صنعت محصولات غذایی وجود دارد که از قرار «محصولات لبنی»، «آشامیدنی»، «شیرینی‌جات» و «سایر محصولات غذایی» هستند. تعداد زیادی از نمادهای غذایی هنوز گزارش سالانه خود را منتشر نکرده‌اند.

بررسی سودآوری چهار گروه محصولات غذایی نشان می‌دهد که سال ۱۴۰۲ ‌سال تلخی برای غذایی‌ها بوده و عمدتا دچار کاهش سود و حتی شناسایی زیان شده‌اند. در سال ۱۴۰۲ میانگین سود خالص صنعت محصولات غذایی با کاهش یک‌درصدی نسبت به ۱۴۰۱ همراه بوده است. از طرفی سود دلاری غذایی‌ها با کاهش چشمگیر ۳۰درصد متوسط به ۳۴میلیون دلار تقلیل یافته است. در این میان دو گروه آشامیدنی و شیرینی‌جات برخلاف گروه‌های دیگر آسیب کمتری دیده‌اند و توانستند سود خود را افزایش خوبی دهند. اما لبنی‌ها بازنده صنعت غذایی بودند و متوسط سود این صنعت کاهش بیش از ۸۰درصدی را تجربه کرده است. از میان ۲۸نماد محصولات غذایی شرکت «غالبر» با ثبت بازدهی ۸۵درصد طی سال ۱۴۰۲ بهترین عملکرد را بین نمادهای این صنعت تجربه کرده است. از لحاظ سود خالص دلاری، شرکت «غمایه» طی سال ۱۴۰۲ از گروه شیرینی‌جات بیشترین میزان رشد سود خالص دلاری را با جهش ۴۸۹درصدی نسبت به ۱۴۰۱ به ثبت رسانده است.

شرکت‌های «دارویی» سال سختی را پشت سر گذاشتند. مجموع سود خالص این صنعت طی سال ۱۴۰۲، ۱۳هزار و ۹۳۶میلیارد تومان بود که افت حدود ۸درصدی نسبت به‌سال ماقبل داشته است. حاشیه سود خالص این صنعت در سال گذشته ۱۶درصد به‌ثبت رسید که نسبت به ۱۴۰۱ به‌میزان ۴درصد افت داشته است. به‌لحاظ دلاری نیز وضعیت دارویی‌ها وخیم بوده و سود خالص آنها افت بیش از ۳۲درصدی را در سال گذشته تجربه کرد. بیشترین بازدهی در صنعت دارو به‌شرکت «درهآور» تعلق دارد که در حدود ۸۰درصد بازدهی را طی سال گذشته نصیب سهامداران خود کرد. از لحاظ رشد سود خالص، شرکت «دتولید» عملکرد بی‌نظیری در میان دارویی‌ها داشته و توانسته است سود خالص ریالی و دلاری خود را طی سال ۱۴۰۲ به‌ترتیب ۱۵۲ و ۲۶۰درصد نسبت به ۱۴۰۱ افزایش دهد.