جاماندگی سود از درآمد در صنعت نوشیدنی
دنیای اقتصاد -محمدصادق صفا : گروه نوشیدنی را می‌توان یک گروه نوپا در ایران دانست که در بخش صنایع تبدیلی کشاورزی دسته‌بندی می‌شود. با توجه به پتانسیل‌های کشاورزی و باغداری در ایران، حداکثر ظرفیت این صنعت مورد بهره‌برداری قرار نمی‌گیرد. مهم‌ترین موانع این صنعت را می‌توان بی‌‌توجهی به صادرات و افزایش هزینه‌های تولید دانست.
در صنعت نوشیدنی ایران بیش از ۲۵۰شرکت فعالیت می‌کنند که از میان آنها تنها سه شرکت، با نام‌های شرکت پاکدیس، شرکت نوش مازندران و شرکت بهنوش ایران توسط سازمان بورس و اوراق بهادار ایران پذیرفته شده‌اند. در ۱۵فصل اخیر چهار شاخص تولید، نرخ فروش، درآمد و حاشیه سود این شرکت‌ها چه تغییری داشته‌اند؟
رشد تولید در بازه سالانه
تولیدات شرکت نوش مازندران با نماد معاملاتی «غنوش» در سال گذشته با بیش از ۸۷درصد رشد نسبت به سال ۱۴۰۱، به مرز یک‌میلیون و ۳۹۴هزار و ۵۵۰کیلوگرم کنسانتره میوه رسید که با توجه به میانگین ۵۸۰هزار کیلوگرمی در پنج‌سال منتهی به اسفند ۱۴۰۱، رشد ۱۴۰درصدی را نشان می‌دهد.
با توجه به ماهیت فصلی تولیدات صنعت نوشیدنی و روند ۱۳فصل این صنعت می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که در فصل زمستان با بیشترین رشد در تولید مواجه هستیم و در زمستان سال ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن، ۷۴درصد رشد در تولید رخ داده است که از بهبود وضع تولید این نماد حکایت دارد.
پس از «غنوش»، شرکت سهامی عام پاکدیس با نماد معاملاتی «غدیس» قرار دارد. این شرکت با تولید انواع آبمیوه جزو فعالان و بازیگران اصلی صنعت نوشیدنی ایران است.
بررسی‌‌ها در مورد نماد معاملاتی «غدیس» نشان می‌دهد که تولیدات این شرکت در اسفندماه ۱۴۰۲ به ۱۲۵میلیون و ۱۱۲هزار لیتر در بازه سالانه رسیده است که در مقایسه با میانگین سه‌ساله این شرکت حاکی از رشد ۵درصدی و بیانگر روند رو به رشد تولید این مجموعه طی سال‌های اخیر است. در سال ۱۴۰۲ شیب رشد تولیدات این نماد کاهش یافت و به تنها ۴درصد در بازه سالانه رسید، اما در مقایسه با سومین نماد این صنعت یعنی «غبهنوش»، وضعیت به مراتب بهتری را تجربه کرد. شرکت بهنوش ایران با نماد معاملاتی «غبهنوش» در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۱ با کاهش ۰.۳۳درصدی در تولید انواع ماءالشعیر به عنوان محصول اصلی خود، مواجه شد. آمارها حاکی از آن است که این شرکت نسبت به سال ۱۴۰۰ نیز بیش از ۵درصد کاهش در تولید را ثبت کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند این کاهش در تولید در افزایش نرخ ارز ریشه دارد. آنها بر این باورند که افزایش نرخ ارز از دو کانال توانسته است تولیدات این شرکت را تحت‌الشعاع قراردهد؛ رشد قیمت مواد اولیه تولید و افزایش قیمت قطعات دستگاه‌های تولید.
رشد چشمگیر نرخ فروش
نرخ فروش صنایع نوشیدنی به طور میانگین ۵۵درصد در سال ۱۴۰۲ نسبت به ۱۲ماه منتهی به اسفند ۱۴۰۱ رشد کرده که در این میان، «غبهنوش» با ۷۵درصد، «غدیس» با ۵۵درصد و «غنوش» با ۳۴درصد رشد روبه‌رو بوده است. افزایش بیش از تورم نرخ فروش را می‌توان مهم‌ترین عامل جهش درآمدی صنعت نوشیدنی دانست. هرچند این افزایش نرخ فروش نتوانسته است سودآوری بنگاه‌ها را افزایش دهد.
مهم‌ترین چالش پیش‌روی فعالان این صنعت عدم‌تناسب میان نرخ فروش و نرخ مواد اولیه است؛ زیرا نرخ مواد اولیه فعالان این صنعت با استفاده از سازوکار‌های کشف قیمت توسط بازار انجام می‌گیرد، اما قیمت‌گذاری نرخ فروش تنها با تصویب سازمان حمایت از مصرف‌کننده صورت می‌گیرد و با توجه به سرعت رشد بهای تمام‌شده کالا، بازیگران این بازار قادر به پوشش این افزایش در هزینه‌های خود نیستند. بررسی صورت‌های مالی نماد «غنوش»، نشان می‌دهد که بالاترین رشد نرخ فروش محصولات این شرکت در سال۱۴۰۲ مربوط به اسفندماه است که ۴۵درصد از میانگین این سال، بالاتر بوده است. هنگامی که به بررسی این نرخ در سال ۱۴۰۱ می‌‌پردازیم، آمارها حاکی از رشد ۹۰درصدی نرخ فروش نسبت به مدت مشابه در سال ۱۴۰۱ است. نماد معاملاتی «غدیس» نیز از این قاعده مستثنی نیست و در آخرین ماه سال، ۱۱درصد بیشتر از میانگین سالانه با رشد نرخ روبه‌رو بوده است.
رشد سه‌رقمی درآمد سالانه
درآمد‌های شرکت‌های بورسی را می‌توان به دو دسته کلی درآمد‌های فروش و سایر درآمد‌های عملیاتی و غیرعملیاتی تقسیم کرد. در بخش درآمد‌های مستقیم از فروش، این صنعت سال موفقی را پشت سر گذاشته است. کارشناسان بر این باورند که اصلی‌ترین عامل رشد درآمد‌ها در صنعت نوشیدنی، افزایش نرخ فروش به میزان بیشتر از نرخ تورم است.
هرچند با توجه به کاهش قدرت خرید مردم میزان فروش به روند رو به رشد خود ادامه نداده است، اما مشاهدات حاکی از رشد ۲۵۲درصدی درآمد‌های نماد «غنوش» در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۱ است.
در مقیاس نقطه به نقطه و در بازه فصل زمستان نماد معاملاتی مذکور، بیش از ۴۰۰درصد، در درآمد‌های خود رشد داشته است. پس از «غنوش»، نماد «غدیس» در رتبه بعدی افزایش درآمد‌ها قرار گرفته است. این نماد در بازه سالانه ۵۸درصد و به‌صورت نقطه به نقطه طی زمستان ۴۵درصد رشد را در درآمد‌های خود به ثبت رسانده و توانسته است در اسفند سال ۱۴۰۲ به بیش از ۴۲هزار و ۷۸۲میلیارد ریال برسد.
در بخش درآمد‌های فروش، «غبهنوش» نیز سال موفقی را پشت سر گذاشته و در بازه‌های سالانه و نقطه به نقطه فصلی زمستان به ترتیب ۵۳ و ۳۵درصد رشد کرده است. با وجود کاهش ۱۰درصدی مقدار فروش در سال گذشته، این شرکت در بخش سایر درآمد‌ها نیز با توجه به گستردگی حیطه فعالیت وضع بسیار خوبی داشته و در پاییز سال ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن بیش از ۸۰۰درصد رشد را تجربه کرده و به ۱۱۷میلیارد و ۵۲میلیون ریال درآمد در بخش درآمد‌های غیرعملیاتی خود رسیده است که رشدی غیر‌قابل تکرار در این نوع درآمد به نظر می‌رسد.
رشد یک درصدی حاشیه سود
مشاهدات حاکی از آن است که حاشیه سود عملیاتی فصلی شرکت‌های فعال در صنعت نوشیدنی نسبت به میانگین ۱۵فصل اخیر خود، کمترین میزان تغییر را داشته که بیانگر این نکته است که شرکت‌های این صنعت با افزایش نرخ فروش با افزایش هزینه‌های خود نیز روبه‌رو شده‌اند.
به طور میانگین حاشیه سود عملیاتی صنعت نوشیدنی، در بازه فصلی، یک‌درصد افزایش را نسبت به ۱۵فصل منتهی به زمستان ۱۴۰۲ نشان می‌دهد. از سال ۱۳۹۲ و با تصویب مالیات بر محصولات و نوشیدنی‌های حاوی قند، مانع دیگری بر سر راه تولیدکنندگان قرار گرفت و حاشیه سود خالص را به‌شدت تحت‌تاثیر قرار داد، به نحوی که هزینه مالیات شرکت غنوش در سال ۱۴۰۲ نسبت به میانگین ۱۰فصل خود، بیش از ۸۰۰درصد افزایش پیدا کرده است.
