تزلزل سود در عضو کوچک صنعت غذایی
دنیای‌اقتصاد - عباس بیات : سس و رب جزو ۳۰محصول غذایی پرمصرف در کشور محسوب میشوند و در سال‌های گذشته شرکت‌های تولیدکننده این محصولات همچون بسیاری از صنایع داخلی با مشکلات متعددی مواجه بوده‌اند. یکی از معضلات اصلی این صنعت، قیمت‌گذاری دستوری و حساسیت دولت روی نرخ محصولات سس و ربی‌‌‌هاست. وضعیت نرخ فروش این صنعت طی سال‌جاری با ابهامات زیادی همراه است. شرکت «غمهرا» چندی پیش از دریافت مجوز افزایش ۱۹درصدی نرخ محصولات گروه سس خود از ۲۰آبان خبر داد و احتمالا سایر شرکت‌ها نیز در خصوص محصولات گروه سس در روزهای آینده اطلاعیه افزایش نرخ خود را اعلام خواهند کرد.
با این حال آخرین افزایش نرخ چهار شرکت بورسی این صنعت در خصوص محصولات رب گوجه‌فرنگی به نیمه نخست ۱۴۰۱ بازمی‌گردد و هنوز ابلاغیه رسمی در خصوص افزایش نرخ رب‌‌‌های گوجه‌فرنگی روی سامانه کدال افشا نشده است. این در حالی است که در سال گذشته رئیس هیات‌مدیره صنف کنسروسازی ایران اعلام کرده بود دو محصول تن ماهی و رب گوجه‌فرنگی قرار است از قیمت‌گذاری دستوری خارج شوند. سایه قیمت‌گذاری دستوری بر این صنعت موجب شده است تا در سه سال اخیر بهطور متوسط ۱۴درصد از تولیدات آنها کاسته شود؛ هرچند این شرکت‌ها با صادرات گسترده توانستند فشار قیمت دستوری را تا حدی کاهش دهند و مجموع درآمد خود را در سال گذشته ۷۶درصد افزایش دهند. با این حال وضعیت سودآوری آنها جالب نیست و سه مولفه سودآوری این صنعت طی سال گذشته متوسط افت یک‌درصدی را نسبت به میانگین ۱۲ساله تجربه کرده است. با همه این تفاسیر شرکت‌های تولیدکننده سس و رب طی سال‌جاری وضعیت مناسب‌‌‌تری داشتند، بهطوری که مجموع تولیدات این صنعت در هفت‌ماه امسال ۳۵درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد داشته و درآمد فروش آنها رشد ۶۶درصدی را تجربه کرده است؛ اما در بحث سودآوری همچنان روند ثابت و روبه‌‌‌کاهش مشاهده می‌شود. امید است که با آزادسازی نرخ‌‌‌گذاری این صنعت و افزایش سهم صادرات، وضعیت سودآوری سس‌‌‌وربی‌‌‌ها بهبود یابد.
چهارضلعی رشد بازار سهام
صنعت سس و رب بازار سهام شامل چهار شرکت است که بیش از ۵هزار و ۴۰۰میلیارد تومان ارزش‌گذاری شده‌‌‌اند. بیشترین ارزش بازار این صنعت به شرکت «غمهرا» تعلق دارد که در حال حاضر به‌میزان یک‌هزار و ۹۰۰میلیارد تومان در بازار مورد معامله قرار می‌گیرد. نسبت قیمت به سود هر سهم این صنعت بهطور متوسط ۱۰واحد است و سهم‌‌‌های این صنعت جزو سهم‌‌‌های رشدمحور بازار سهام محسوب میشوند. کمترین نسبت قیمت به سود هر سهم به دو شرکت «غمهرا» و «غبهار» تعلق دارد که در حال حاضر در محدوده ۹واحد است و این به آن معناست که در صورت ورود پول به این صنعت دو شرکت یادشده مورد استقبال بیشتر سرمایه‌گذاران خواهند بود.
تداوم سه‌ساله کاهش تولید
وضعیت تولیدات صنعت سس و رب نشان می‌دهد که بهطور متوسط در ۱۲سال اخیر هر سال ۳درصد تولیدات آن افزایش یافته است. روند تولیدات این صنعت در سال‌های اخیر با نوسانات زیادی همراه بوده و در سه‌سال اخیر روند رشد تولید این صنعت کاهشی شده و بهطور میانگین هر سال ۱۴درصد از مجموع تولید آنها کاسته شده است. عامل اصلی که می‌‌‌توان آن را به‌‌‌عنوان بازدارنده رشد تولید این صنعت برشمرد، بحث قیمت‌گذاری دستوری محصولات سس و رب بوده که موجب شده است شرکت‌ها نتوانند هزینه‌‌‌های خود را پوشش دهند و در نتیجه به‌ناچار تولیدات خود را کاهش می‌دهند.
با این حال طی سال‌جاری وضعیت وخیم تولیدات این صنعت بهبود یافته و مجموع تولیدات آنها افزایش ۳۵درصد را تجربه کرده است. البته با توجه به اینکه شرکت «غبهار» گزارش‌های ماهانه منتشر نمی‌‌‌کند، به جهت ارزیابی وضعیت هفت‌ماهه سس و ربی‌‌‌ها، شرکت «غبهار» نادیده گرفته شده است. در این مقیاس بیشترین میزان افزایش تولید نسبت به هفت‌ماه ۱۴۰۱ به شرکت «غچین» تعلق دارد که طی هفت‌ماه امسال با مجموع تولید ۱۶هزار و ۱۴۹تن انواع محصولات سس و رب و ثبت رشد ۹۳درصدی توانسته است سردمدار بیشترین میزان افزایش تولید در سال‌جاری باشد. در مقیاس نقطه به نقطه طی مهرماه امسال نیز افزایش رشد تولید تداوم داشته و در این ماه مجموعا ۱۲هزار و ۶۶۴تن انواع محصولات سس و رب تولید شده است که نسبت به مهرماه سال گذشته افزایش ۲۷درصدی را تجربه کرده است. در هفتمین ماه امسال نیز شرکت «غچین» بار دیگر با ثبت مجموع تولید ۲هزار و ۷۷۴تنی خود و به ثبت رساندن رشد ۳۵۰درصدی، نسبت به سایر رقبا عملکرد بهتری را به نمایش گذاشته است.
نرخ‌‌‌گذاری رب گوجه‌فرنگی در هاله‌‌‌ای از ابهام!
نرخ‌‌‌گذاری صنعت سس و رب به‌صورت دستوری است که این امر موجب شده است شرکت‌های تولیدکننده عملا با چالش‌‌‌هایی همچون کمبود نقدینگی و در نتیجه چالش تامین مالی، افت سودآوری و کاهش کیفیت محصولات مواجه شوند. با توجه به اینکه رب گوجه‌فرنگی جزو ۳۰ماده پرمصرف در سبد معیشت مردم محسوب می‌شود، بحث نرخ‌‌‌گذاری آن همواره با چالش فراوانی همراه بوده است. در حال حاضر ۲۵۰واحد تولیدکننده رب و سس در کشور فعال هستند که تنها با ۵۰درصد ظرفیت خود تولید می‌کنند. این موضوع هم به بحث قیمت‌گذاری برمی‌‌‌گردد؛ چرا که مادامی که شرکت‌ها نتوانند همگام با رشد هزینه‌‌‌های خود محصولاتشان را با افزایش نرخ به فروش برسانند نمی‌‌‌توان انتظار افزایش ظرفیت تولید را از آنها داشت.
بنابر گفته رئیس اصناف محصولات کنسروی، اگر وضعیت نرخ‌‌‌گذاری سس و رب همچون روغن خوراکی شود و این شرکت‌ها بتوانند محصولات خود را با نرخ رقابتی به فروش برسانند، وضعیت فروش، سودآوری و نقدینگی این صنعت بهبود خواهد یافت. با این حال در یک‌سال اخیر محمد میررضوی، دبیر هیات‌مدیره صنایع کنسرو ایران، اعلام کرد که دو محصول گوجه‌فرنگی و تن ماهی قرار است از قیمت‌گذاری دستوری خارج شود و این موضوع در جلسه ستاد تنظیم بازار نهایی شده است؛ اما اکنون با گذشت یک‌سال هنوز خبری از حذف قیمت‌گذاری دستوری در این صنعت نیست.
بررسی افشای کدال چهار شرکت بورسی این صنعت نشان می‌دهد که در سال‌جاری تنها شرکتی که از دریافت مجوز افزایش نرخ خود خبر داده، «غمهرا» بوده که در تاریخ ۱۳آبان‌ماه امسال مجوز رشد نرخ محصول سس برای این شرکت صادر شده و از ۲۰آبان قابل اجرا بوده است. براساس این مجوز محصولات گروه سس این شرکت نسبت به نرخ قبلی ۱۹درصد افزایش نرخ دریافت کرده‌‌‌اند. تا لحظه نگارش این گزارش هنوز مجوز افزایش نرخ محصولات رب گوجه‌فرنگی برای هیچ شرکتی طی سال‌جاری صادر نشده است. حدود ۵۰درصد از محصولات رب و سس تولید داخل صادر می‌شود که این خود تا حدی مرهمی بر زخم جامانده از قیمت دستوری این صنعت است.
وضعیت نرخ فروش محصولات تولیدی بر مبنای نرخ بااهمیت‌‌‌ترین محصول تولیدشده شرکت‌های سس و رب ارزیابی شده است. بر این اساس طی هفت‌ماه ابتدایی امسال متوسط رشد نرخ محصولات چهار شرکت بورسی نسبت به مدت مشابه قبل، ۱۹درصد بوده است که بیشترین میزان افزایش نرخ به شرکت «غشهداب» تعلق دارد که در این مدت محصول اصلی خود یعنی سس بستهبندیشده را ۲۵درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل با نرخ بالاتری به فروش رسانده است.
در مقیاس نقطه به نقطه، طی مهرماه سال‌جاری میانگین افزایش نرخ فروش محصولات این صنعت ۷درصد بوده که در این بازه «غچین» موفق شده است محصول اصلی خود یعنی انواع رب بستهبندیشده را ۱۵درصد بیشتر نسبت به مهرماه سال گذشته به فروش برساند.
یکه‌‌‌تازی «غچین» در رشد تولید و فروش
مجموع درآمد فروش صنعت سس و رب از سال ۹۰ هر سال رشد ۴۴درصدی را به ثبت رسانده است و روند آن بوده افزایشی است. بیشترین میزان رشد درآمد این صنعت در دهه اخیر طی سال ۱۴۰۱ با ثبت رشد ۷۶درصدی به وقوع پیوسته است. با توجه به اینکه وضعیت تولیدات این صنعت در بازه سالانه کاهشی بوده و در سه‌سال اخیر متوسط ۱۴درصد کاهش را به ثبت رسانده است، می‌‌‌توان دلیل اصلی رشد خوب درآمد آن را بحث سهم بالای صادرات در سبد محصولات این صنعت دانست. وضعیت خوب رشد درآمد در سال‌جاری نیز تداوم داشته و صنعت سس و رب طی هفت‌ماه امسال با ثبت درآمد ۳هزار میلیارد تومانی، رشد ۶۶درصدی را تجربه کرده است. پرچم‌دار جهش درآمد در بازه هفت‌ماه امسال، شرکت «غچین» بوده که با مجموع فروش ۸۰۰میلیارد تومان و ثبت رشد ۱۷۸درصدی نسبت به مدت مشابه قبل، همچون معیار تولید توانسته است بالاترین میزان رشد را به خود اختصاص دهد. در بازه ماهانه و مقیاس نقطه به نقطه، طی هفتمین ماه سال‌جاری مجموع درآمد حاصل از فروش سس و رب ۵۶۳میلیارد تومان بوده که نسبت به مهرماه سال گذشته افزایش ۸۳درصدی را تجربه کرده است.
قیمت دستوری عامل افت سود
میانیگن سه مولفه اصلی سودآوری در صنعت سس و رب یعنی حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص در ۱۲سال گذشته به‌‌‌ترتیب ۲۰، ۱۲ و ۱۲درصد به ثبت رسیده است. روند حاشیه سودهای این صنعت همواره ثابت و روبه کاهش بوده، بهطوری که طی سال ۱۴۰۱، میانگین سه‌حاشیه سود سس و ربی‌‌‌ها ۱۴درصد به ثبت رسیده که نسبت به میانگین سالانه خود افت یک‌درصدی داشته است.
کاهش سودآوری در بازه فصلی نیز مشاهده می‌شود. متوسط سه حاشیه سود صنعت سس و رب طی ۱۳فصل اخیر ۱۷درصد به ثبت رسیده که از اوج خود در زمستان ۱۴۰۰ تا تابستان امسال روند کاهشی داشته است. عمده‌‌‌ترین عاملی که موجب بروز کاهش سودآوری در سس و ربی‌‌‌ها، چه در بازه فصلی و چه در بازه سالانه شده، بحث قیمت‌گذاری دستوری بوده است. جهش هزینه‌‌‌ها به دنبال وجود تورم و از آن طرف دخالت دولت و اجبار شرکت‌ها به تداوم نرخ گذشته عاملی بوده است تا سس و ربی‌‌‌ها نتوانند در بحث سودآوری وضعیت خوبی را تجربه کنند.
بیشترین میزان سودآوری چه در بازه فصلی و چه به‌صورت سالانه مربوط به شرکت «غبهار» بوده که با اختلاف زیاد نسبت به سایر هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود توانسته است سودآوری بالایی را تجربه کند. بر این اساس متوسط سه حاشیه سود این شرکت در سال ۱۴۰۱ و تابستان امسال به‌‌‌ترتیب ۳۳ و ۴۰درصد به ثبت رسیده و روند حاشیه سود این شرکت نیز طی دوره‌‌‌های گذشته همواره افزایشی بوده است. عامل اصلی وضعیت خوب این شرکت نسبت به هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود به وجود تنوع سبد محصولات آن بازمی‌گردد. براساس صورت مالی ۶ماهه «غبهار» حدود ۶نوع محصول در سبد محصولات تولیدی این شرکت قرار دارد که این موضوع موجب می‌شود در چنین مواقعی که قیمت‌گذاری رب با ابهام مواجه است، این شرکت بتواند از فروش سایر محصولات خود سودآوری دوره‌‌‌های گذشته را تکرار کند.
