التیام کاشی‏‏‌سازان با چاشنی صادرات 

قیمت کاشی‌‌‌سرامیک در ایران به‌طور دستوری تعیین می‌شود، اما این شرکت‌ها توانسته‌اند با افزایش میزان صادرات خود از گزند نرخ‌‌‌گذاری دستوری در امان بمانند. وضعیت مقدار تولید و فروش کاشی‌‌‌وسرامیک‌سازان بورسی ظرف شش‌ماه نخست ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که به‌طور متوسط ۶درصد افزایش را تجربه کرده‌اند. در مدت شش‌ماه امسال و طی شهریور متوسط افزایش نرخ فروش کاشی‌‌‌سازان نسبت به مدت مشابه سال قبل به‌‌‌ترتیب ۴۴ و ۴۰درصد به ثبت رسیده است. مجموع درآمد فروش کاشی‌‌‌سازان طی شش‌ماه امسال ۲هزار و ۹۵۷میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۵۳درصدی را تجربه کردند.

با وجود قیمت‌گذاری دستوری، ریسک افت سودآوری این صنعت با توجه به حجم گسترده صادرات شرکت‌ها، متوجه این صنعت نیست. بر این اساس متوسط سه‌حاشیه سود کاشی‌‌‌سازان افزایش ۱۱درصدی نسبت به میانگین ۱۲ساله خود داشته و در تابستان امسال همچون مدت مشابه قبل به ثبت رسیده است. مواداولیه در دسترس و صادرات گسترده از مزیت‌‌‌های اصلی صنعت کاشی‌‌‌وسرامیک است که موجب کاهش ریسک عدم‌تداوم سودآوری می‌شود.

چهار عامل رونق کاشی‌و‌‌‌سرامیک در ایران

مواداولیه اصلی کاشی کف و دیواری خاک رس است، اما در سرامیک از موادی که زودتر ذوب می‌‌‌شوند بیشتر استفاده می‌شود تا حین پخت، چسبندگی بیشتری بین ذرات ایجاد شود و علاوه بر استحکام، آب کمتری جذب کند. صنعت کاشی و سرامیک در ایران به دلیل وجود مزیت‌‌‌های مناسب مانند منابع معدنی فراوان، دستمزد پایین نیروی کار، منابع انرژی ارزان و حاشیه سود مناسب همواره جزو صنایع پرپتانسیل شناخته می‌شود و بستر لازم را برای رشد و توسعه در اختیار دارد. با وجود اینکه کاشی و سرامیک تقریبا فرآیندهای ساخت مشابهی دارند، در ساختار و اجزای تشکیل‌دهنده آنها تقاوت‌‌‌های فاحشی وجود دارد. سرامیک‌‌‌ها در دمای بسیار بالاتری نسبت به کاشی‌‌‌ها پخته می‌‌‌شوند. همچنین مهم‌ترین بخش این مصالح یعنی لعاب، در کاشی و سرامیک متفاوت است. از تفاوت‌‌‌های دیگر میان کاشی و سرامیک، مقاومت این دو نوع مصالح ساختمانی در برابر عوامل مختلف است. همچنین سرامیک‌‌‌ها بیشتر از کاشی‌‌‌ها مستعد افزایش قیمت هستند.

از جمله صنایع مکمل صنعت کاشی‌‌‌وسرامیک، صنعت ساختمان‌سازی و بازار مسکن است. میزان تقاضای کاشی‌‌‌وسرامیک ارتباط تنگاتنگی با رونق بازار مسکن دارد. میزان عرضه واحدهای مسکونی و تعداد پروانه‌‌‌های صادرشده از شاخص‌‌‌های اصلی نشان‌‌‌دهنده وضعیت رونق و رکود در بازار مسکن است. در پاییز ۱۴۰۱ تعداد ۳۰هزار و ۶۲۶پروانه‌‌ احداث ساختمان توسط شهرداری‌‌‌های کشور صادر شده که نسبت به فصل گذشته ۰.۹درصد و نسبت به فصل مشابه سال گذشته ۱۶درصد افزایش داشته و این خود یکی از عوامل ایجاد رونق در شرکت‌های کاشی‌و‌‌‌سرامیک طی سال ۱۴۰۱ بوده است.

سهم ۹درصدی تولید کاشی‌‌‌سازان بورسی

از مجموع ۱۳شرکت بورسی که در صنعت کانه‌‌‌های غیرفلزی و گروه کاشی‌‌‌سرامیک بازار سهام پذیرفته شده‌اند، سهام ۹شرکت در بازار سهام معامله می‌شود. مجموع ارزش بازار این ۹شرکت بالغ بر ۱۲هزار و ۴۶۰میلیارد تومان است و مجموعا ۹درصد از کاشی و سرامیک کشور توسط شرکت‌های بورسی تولید می‌شود. بااهمیت‌‌‌ترین شرکت این صنعت به لحاظ ارزش بازار، کاشی‌‌‌وسرامیک حافظ با نماد «کحافظ» است که با ارزشی نزدیک به ۳هزار و ۲۰۰میلیارد تومان در بازار معامله می‌شود. متوسط نسبت قیمت به سود هر سهم کل صنعت کاشی‌‌‌وسرامیک ۶.۷واحد است که با توجه به متوسط ۷واحدی کل بورس ایران، می‌‌‌توان گفت سهم‌‌‌های کاشی‌‌‌ساز جزو شرکت‌های ارزشی و سودمحور بازار سهام محسوب می‌‌‌شوند. کمترین میزان نسبت مذکور به شرکت «کحافظ» با عدد ۶واحد تعلق دارد که به معنای وجود جذابیت قیمتی در شرکت یادشده و در نتیجه جذب سرمایه‌گذاران به این شرکت است.

امتیاز ویژه دپوپذیری

با توجه به اینکه منابع موردنیاز تولید کاشی‌و‌‌‌سرامیک در کشور به فراوانی یافت می‌شود، کاشی‌‌‌سازان از این نظر با چالش مواجه نیستند و ریسکی آنها را تهدید نمی‌‌‌کند. وضعیت تولیدات صنعت کاشی‌‌‌‌وسرامیک از سال ۹۰ نشان می‌دهد که ظرف مدت ۱۲سال با ثبت متوسط تولید ۲۹میلیون مترمربع از انواع کاشی‌‌‌وسرامیک در هر سال میانگین رشد صفر درصدی را تجربه کرده‌‌‌اند. یکی از مزیت‌‌‌های اصلی محصولات کاشی‌و‌‌‌سرامیک دپوپذیر بودن آنهاست؛ چرا که با توجه به تورم موجود در کشور کاشی‌‌‌سازان می‌‌‌توانند محصولات خود را از قبل با هزینه کمتری تولید و انبار کنند تا در مواقعی که با افزایش قیمت همراه شدند آنها را به فروش برسانند. با توجه به دپو‌پذیر بودن کاشی‌و‌‌‌سرامیک، شرکت‌های کاشی‌‌‌ساز با توجه به روند تاریخی عرضه و تقاضای محصولاتشان، قبل از ورود به فصل تقاضای محصولات عمدتا تولیدات خود را بسیار افزایش می‌دهند تا بتوانند جوابگوی تقاضای ایجادشده در بازار باشند.

این موضوع در تولیدات ماهانه آنها مشهود است و عمدتا در ماه‌‌‌های آغازین سال با توجه به ایجاد رونق در فصل بهار و تابستان، میزان تولیدات کاشی‌‌‌سازان با افزایش چشمگیری همراه می‌شود و مازاد تولید طی ماه‌‌‌های آینده به فروش می‌‌‌رسد. روند تولیدات این صنعت طی ۱۲سال اخیر پرنوسان و کاهشی بوده، به‌‌‌طوری که از رشد ۲درصدی طی سال ۹۱ به منفی ۷درصد ظرف مدت ۱۲ماه ۱۴۰۱ کاهش یافته است. با این حال وضعیت مقدار فروش این صنعت نشان می‌دهد که طی سال ۱۴۰۱ رشد ۲۸درصدی به ثبت رسیده است.

واگرایی میان مقدار تولید و فروش این صنعت ظرف یک‌سال اخیر بیانگر این واقعیت است که عمده‌فروش محصولات این شرکت‌ها از محل انبار بوده است. وضعیت تولید شش‌ماه نخست سال‌جاری برخلاف سال گذشته مطلوب است. بر این اساس شرکت‌های کاشی‌و‌‌‌سرامیک بورسی ظرف مدت شش‌ماه آغازین ۱۴۰۲ با ثبت مجموع تولید ۱۸میلیون و ۲۵۰هزار مترمربع انواع محصولات، تولیدات خود را نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳درصد افزایش داده‌‌‌اند. این رشد در مقادیر فروش نیز مشاهده می‌شود و مجموع مقدار فروش کاشی‌‌‌سازان در مقیاس یادشده ۹درصد رشد داشته است.

شاگرد اولی «کپارس» در شهریور

قیمت‌گذاری در صنعت کاشی‌‌‌وسرامیک یک قیمت تصویب شده است و همه شرکت‌های تولیدکننده این صنعت زیرنظر مستقیم انجمن صنفی تولیدکنندگان کاشی و سرامیک کشور هستند. به‌‌‌طور کلی قیمت کاشی‌وسرامیک با توجه به فاکتورهای قیمت مواداولیه، نیروی کار و در نظر گرفتن سود و زیان صنایع کاشی و سرامیک توسط انجمن صنفی تولیدکنندگان کاشی کشور تصویب و به صورت یک بیانیه یا بخش‌‌‌نامه به همه شرکت‌ها اعلام می‌شود. برای سال ۱۴۰۲ طبق بخشنامه اجازه افزایش نرخ ۴۰تا۵۰درصدی برحسب نوع محصول به شرکت‌ها داده شده است. با توجه به وجود محصولات متنوع تولیدی این صنعت و رشد نرخ‌های متفاوت آن، روند نرخ فروش محصول اصلی هر شرکت که بیشترین سهم از درآمد فروش آن را تشکیل می‌دهد در نظر گرفته شده است.

طی شهریور امسال متوسط افزایش نرخ فروش محصول اصلی کاشی‌‌‌سازان نسبت به متوسط سال ۱۴۰۱، ۳۸درصد بوده است. بیشترین جهش نرخ فروش در این مقیاس مربوط به شرکت «کپارس» بوده که محصول اصلی خود یعنی کاشی پرسلانی را ۶۳درصد افزایش داده است. رشد نرخ شهریورماه این صنعت نسبت به شش‌ماه ابتدایی سال‌جاری ۸درصد بوده که در این مقیاس نیز «کپارس» با افزایش نرخ ۱۶درصدی یک‌بار دیگر عرض اندام کرده و بیشترین میزان جهش نرخ را از آن خود ساخته است. در بازه شش‌ماهه بیشترین افزایش نرخ فروش مربوط به شرکت «کارام» بوده که توانسته است تک‌محصول خود یعنی محصولات دکوری و تزئینی کاشی‌‌‌وسرامیک را به‌طور متوسط طی نیمه نخست امسال ۳۰۰درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش دهد.

جهش ارزی؛ عامل شگفتی درآمد

بررسی روند درآمد فروش در کاشی‌‌‌سازان نشان می‌دهد که به‌صورت متوسط در هر سال با فروشی بالغ بر یک‌هزار و ۲۵۴میلیارد تومان، رشد ۳۳درصدی را به ثبت رسانده‌‌‌اند. بیشترین میزان رشد درآمد طی سال ۹۹ به دلیل رشد نرخ ارز و در نتیجه جهش درآمدی حاصل از صادرات با رشد بیش از ۹۸درصد به وقوع پیوسته است. ظرف مدت ۱۲ماه ۱۴۰۱ مجموع فروش کاشی‌‌‌سازان با افزایش ۳۸درصدی همراه بوده که ۵درصد بیش از میانگین ۱۲ساله خود است. متوسط میزان فروش صادراتی کاشی‌‌‌سازان در شش‌ماه نخست سال‌جاری ۴۱درصد بوده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۲درصد میزان درآمد صادرات کاشی‌‌‌سازان افزایش یافته است.

بیشترین میزان صادرات طی شش‌ماه نخست امسال به شرکت «کساوه» تعلق دارد که بیش از ۵۷درصد از درآمد کل فروش خود را طی مدت یادشده از محل صادرات کسب کرده است. جهش درآمد طی سال‌جاری نیز ادامه داشته و ظرف مدت شش‌ماه سال‌جاری مجموع فروش کاشی‌‌‌وسرامیکی‌‌‌ها ۲هزار و ۹۵۷میلیارد تومان به ثبت رسیده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش ۵۳درصدی را تجربه کرده‌‌‌اند. بیشترین رشد درآمد در نیمه نخست امسال به شرکت «کارام» تعلق دارد که توانسته است درآمد خود را بیش از ۱۶۰درصد رشد دهد.

بررسی مقدار تولید و فروش شرکت «کارام» نشان می‌دهد که ظرف مدت شش‌ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش همراه بوده است که بر این اساس می‌‌‌توان عمده‌‌‌ترین عامل جهش درآمد فروش آن را افزایش ۳۰۰درصدی نرخ فروش آنها به دلیل جهش فروش صادراتی طی امسال دانست. در بازه ماهانه جهش‌‌‌های درآمدی ادامه یافته و جمع فروش این صنعت طی ششمین ماه سال‌جاری رشد ۵۴درصدی را نسبت به شهریور سال گذشته به ثبت رسانده است. بیشترین سهم از درآمد فروش کاشی‌و‌‌‌سرامیک‌‌‌‌سازان را شرکت «کحافظ» به ثبت رسانده که ظرفت مدت شش‌ماه ابتدایی امسال بیش از ۲۸درصد از فروش کل صنعت را بر عهده داشته است.

ارزیابی متغیرهای سودآوری

متغیرهای سودآوری صنعت کاشی ‌‌‌و سرامیک نشان می‌دهد که طی ۱۲سال اخیر سه‌متغیر اصلی حاشیه سود یعنی حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص به‌‌‌ترتیب ۲۶، ۱۸ و ۱۴درصد به ثبت رسیده. روند حاشیه سود سالانه همواره افزایشی بوده و در سال ۹۹ با توجه به جهش ارزی و در نتیجه رشد صادرات کاشی‌‌‌سازان به اوج خود رسیده است. بر این اساس میانگین س‌حاشیه سود کاشی‌‌‌سازان طی این سال ۳۵درصد به ثبت رسیده است. سال ۱۴۰۱، میانگین سه حاشیه سود کاشی‌‌‌سازان ۳۱درصد به ثبت رسیده است که کاشی‌سازان در قیاس با میانگین این سه متغیر از سال ۹۰، ۱۲درصد افزایش سودآوری را طی سال گذشته تجربه کردند. روند افزایش سودآوری کاشی‌‌‌سازان در گزارش‌های فصلی نیز مشاهده می‌شود.

متوسط سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت از بهار ۹۹ تا تابستان سال‌جاری به‌‌‌ترتیب ۳۴، ۳۱ و ۳۰درصد به ثبت رسیده است. طی شش‌ماه امسال متوسط حاشیه سودهای کاشی‌‌‌سازان بورسی ۳۰درصد به ثبت رسیده و یک‌واحد درصد کاهش را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کرده‌‌‌اند. در بازه سالانه و فصلی طی سال ۱۴۰۱ و تابستان امسال بیشترین میزان سودآوری را شرکت «کحافظ» به ثبت رسانده است. بر این اساس این شرکت طی سال ۱۴۰۱ و تابستان امسال به‌‌‌ترتیب با ثبت میانگین سه حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص ۴۲ و ۴۶درصدی سردمدار حاشیه سود کل این صنعت بوده است.

قیمت‌گذاری محصولات کاشی‌‌‌سازان دستوری است که موجب می‌شود ریسک کمبود نقدینگی و عدم‌تداوم سودآوری در این صنعت حاکم باشد. با این حال کاشی‌‌‌سازان با گسترش فروش صادراتی خود سعی می‌کنند محصولاتشان را براساس قیمت‌های جهانی به فروش برسانند تا از گزند آسیب‌‌‌های ناشی از قیمت دستوری در امان بمانند.