مسیر پیش روی «چرخشگر»
دنیای‌اقتصاد- عباس بیات : شرکت چرخشگر که در صنعت خودرو و تولید گیربکس سبک، سنگین و جعبه‌فرمان فعالیت می‌کند، در سال ۱۳۶۸ احداث شد. مالک اصلی این شرکت ایران‌خودرو دیزل با ۴۹درصد سهام است. بررسی عملکرد «خچرخش» حاکی از آن است که در چهارسال گذشته روند حاشیه سود‌های شرکت رو به رشد بوده است. با این تفاسیر پیش‌بینی می‌شود که این روند در سال ۱۴۰۱ نیز ادامه داشته باشد و شرکت مذکور بتواند به حاشیه سود ناخالص ۱۷درصدی دست پیدا کند. با بررسی میزان تولیدات درمی‌یابیم که به‌طور میانگین هر سال، ۲۳درصد به مجموع تولیدات شرکت افزوده شده که نشانه رشد حقیقی شرکت است. از طرفی میزان فروش «خچرخش» ظرف سه‌سال گذشته ۷۷درصد افزایش را به ثبت رسانده است. مجموع عوامل ذکرشده موجب می‌شود که برای سال ۱۴۰۱ به‌میزان ۱۰۰درصد افزایش درآمد فروش و ۱۲درصد افزایش میزان تولید پیش‌بینی شود. در نتیجه، این امر سبب تحقق ۴۴تومان سود به‌ازای هر سهم شرکت می‌شود.
معرفی شرکت
براساس آمار‌های منتشرشده، شرکت چرخشگر در تاریخ ۱۸دی‌ماه ۱۳۷۹ معادل ۷۸درصد از سهام خود را از طریق سازمان بورس اوراق بهادار تهران به شرکت ایران‌خودرو دیزل واگذار کرد و در حال حاضر جزو واحد‌های تجاری فرعی این شرکت است. در این میان، ظرفیت شرکت مزبور بیش از ۲۲۱هزار دستگاه بوده که جزئیات آن عبارتند از گیربکس با ۴۷هزار دستگاه و انواع جعبه‌فرمان با ۱۷۳هزار دستگاه. طبق اساسنامه، موضوع فعالیت شرکت چرخشگر، تولید، ساخت و واردات سیستم موتور و محرکه خودرو‌ها از جمله موتور، گیربکس، دیفرانسیل، اکسل، جعبه‌فرمان و ملحقات مربوط به واردات ماشین‌آلات و ابزارآلات و مواد اولیه و تجهیزات و قطعات یدکی و فروش و صادرات محصولات صنعتی از هر نوع و انجام تمام عملیات لازم و مفید برای حصول به اهداف فوق است. باید این موضوع را در نظر داشت که صنعت خودرو همواره یکی از صنایع مهم اقتصاد و صنعت کشور بوده است.
محصولات شرکت
بررسی‌ها نشان می‌دهد که محصولات اصلی شرکت چرخشگر در ۶ماه سال مالی ۱۴۰۱ شامل گیربکس‌های سنگین، گیربکس‌های نیمه‌سنگین و جعبه‌فرمان‌های سنگین است. «خچرخش» فروش صادراتی ندارد و تمامی محصولات خود را در بازار داخل به فروش می‌رساند. با بررسی مواد مصرفی شرکت درمی‌یابیم که چهارنوع ماده اصلی ازجمله قطعات منفصله گیربکس‌ها، قطعات منفصله جعبه‌فرمان، گیربکس‌هایcbu و قطعات خام آماده تولید مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این میان، تامین‌کنندگان عمده مواد مصرفی شرکت عبارتند از شرکت ZF آلمان، شرکت فولاد آلیاژی، شرکت ایران‌خودرو دیزل، شرکت آمل تکنیک و شرکت آهنگری تراکتور. همچنین تنها تامین‌کننده خارجی شرکت مذکور یعنی ZF آلمان یکی از مالکان اصلی «خچرخش» است. این مهم نشان می‌دهد که به دلیل تنوع در تامین‌کنندگان و عمدتا داخلی بودن آنها، ریسک عدم‌تامین مواد اولیه در «خچرخش» که حدود ۷۶درصد بهای تمام‌شده را تشکیل می‌دهد، بسیار پایین است. بررسی آمار تولید، فروش و سودآوری «خچرخش» می‌تواند نقشه‌ای از عملکرد آن در گذشته به تحلیلگران ارائه دهد. بر این اساس در بخش تولیدات بررسی آمار‌ها نشان می‌دهد که در سه‌سال گذشته به‌طور میانگین ۲۳درصد به میزان تولیدات افزوده شده است. این در حالی است که در ۶ماه ۱۴۰۱ «خچرخش» توانسته است نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۹درصد به تولیدات خود بیفزاید. همه این موارد حاکی از آن است که شرکت مذکور رشد حقیقی داشته و افزایش سودآوری آن صرفا به دلیل تورم و رشد نرخ نبوده است. یکی دیگر از آمار‌های مهم شرکت چرخشگر مبلغ فروش است. بررسی‌ها حاکی از آن است که «خچرخش» در سه‌سال گذشته رشد خوبی را در مبلغ فروش خود به ثبت رسانده، به طوری که میانگین ۷۷درصد به این مبلغ افزوده شده است. بر همین اساس در ۶ماه ۱۴۰۱ شرکت مذکور موفق شده است نسبت به دوره مشابه سال قبل ۱۰۶درصد به مبلغ فروش خود بیفزاید که این امر در واقع رشد درآمدی بسیار خوبی را برای این قطعه‌ساز نشان می‌دهد. آخرین موردی که باید در «خچرخش» به بررسی آن بپردازیم، روند حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص است. بر همین اساس در چهارسال گذشته میانگین حاشیه سود‌های شرکت مذکور به‌ترتیب برابر با ۱۲درصد، ۹درصد و ۲درصد بوده است. این در حالی است که در دوره ۶ماهه ۱۴۰۱ حاشیه سودها به ۱۷درصد، ۱۱درصد و ۳درصد رسیده و این موضوع حاکی از آن است که شرکت به‌خوبی توانسته است با کنترل هزینه‌ها، حاشیه سود‌های ناخالص و عملیاتی خود را افزایش دهد. اما روند چهارساله نشان می‌دهد که حاشیه سود خالص همواره ثابت بوده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که علت این امر هزینه‌های بالای تامین مالی شرکت است، بنابراین می‌توان گفت که در زمینه تامین نقدینگی، شرکت مذکور با چالش مواجه است. «خچرخش» برای افزایش سود خالص خود می‌تواند تمهیدات لازم را در نظر بگیرد.
نسبت سهامداران شرکت
سهامداران عمده شرکت چرخشگر عبارتند از شرکت ایران‌خودرو دیزل، شرکت ZF آلمان، شرکت سرمایه‌گذاری سلیم و شرکت سهامی بیمه ایران که هریک به‌ترتیب ۴۹درصد، ۷/ ۱۶درصد، ۱۳درصد و ۶/ ۴درصد از مالکیت شرکت را در اختیار دارند.
تحلیل سود سال آینده
اگر بخواهیم سهم سود سال ۱۴۰۱ «خچرخش» را تخمین بزنیم، ابتدا باید مفروضات و متغیر‌های موثر بر سودآوری شرکت را مشخص کنیم. مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر سودآوری این شرکت نرخ محصولات تولیدی شرکت است. محصولات اصلی «خچرخش» که بیشترین درآمد شرکت را شامل می‌شوند، عبارتند از گیربکس‌های سنگین، خدمات و قطعات، جعبه‌فرمان‌های سنگین و گیربکس‌های نیمه‌سنگین که نرخ آنها براساس آخرین گزارش فعالیت ماهانه (مهرماه) به‌ترتیب ۸۷میلیون و ۸۶۱هزار تومان، ۳۰میلیارد و ۷۲۱میلیون تومان، ۲۰میلیون و ۹۰هزار تومان و ۱۴میلیون تومان در نظر گرفته شده است. از طرفی نرخ‌های مهم دیگر عبارتند از نرخ افزایش حقوق، نرخ تورم و رشد نرخ حمل‌ونقل که هریک به‌ترتیب ۵۵درصد، ۳۰درصد و ۳۵درصد برآورد شده است. همچنین نرخ دلار در بازار آزاد برای سال ۱۴۰۱ به‌طور میانگین برابر با ۲۸هزار تومان در نظر گرفته شده است. با فرض این متغیر‌ها، فروش شرکت چرخشگر در سال ۱۴۰۱ برابر با ۱۳۰۰میلیارد تومان خواهد شد. از این میزان فروش، ۲۲۱میلیارد تومان سود ناخالص، ۱۴۱میلیارد تومان سود عملیاتی و ۴۲میلیارد تومان سود خالص برآورد می‌شود. این در حالی است که در ۶ماه اول ۱۴۰۱ «خچرخش» توانسته است به میزان ۶۳۴میلیارد تومان فروش به ثبت برساند. با این مفروضات سود خالص به‌ازای هر سهم شرکت چرخشگر برای سال ۱۴۰۱ برابر با ۴۴تومان پیش‌بینی می‌شود. همان طور که در بخش مبلغ فروش به بررسی روند سالانه پرداخته شده، «خچرخش» در دوره ۶ماهه ۱۴۰۱ موفق به افزایش تولید به میزان ۱۰۶درصد شده است. بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود برای سال ۱۴۰۱ رشد ۱۰۰درصدی نسبت به ۱۴۰۰ به وقوع بپیوندد. با توجه به آخرین قیمت هر سهم شرکت که برابر با ۱۶۹تومان بوده، نسبت قیمت به سود هر سهم شرکت برای سال ۱۴۰۱ برابر با ۵/ ۳۶ می‌شود.
ریسک‌ها و فرصت‌های شرکت
همان‌طور که در بخش حاشیه سودها اشاره شد، تامین مالی یکی از معضلات «خچرخش» است که عامل کاهش حاشیه سود خالص شرکت مذکور است. بر همین اساس با بررسی گزارش تفسیری درمی‌یابیم که تامین مالی شرکت «خچرخش» از طریق افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی سهامداران و استفاده از اعتبارات اسنادی تامین می‌شود. همچنین نحوه کنترل این منابع در راستای ایجاد توازن در شرکت از طریق بودجه‌بندی منابع و مصارف و استفاده از منابع کوتاه‌مدت برای تامین سرمایه در گردش است. در این میان مهم‌ترین مورد مشکل‌ساز عدم‌پرداخت بدهی توسط مشتریان با توجه به عملکرد نامناسب بعضی از آنها در انجام تعهدات خود بوده که می‌تواند باعث افزایش مطالبات و نهایتا کاهش توان پرداخت بدهی‌ها شود. از طرفی افزایش نرخ هزینه‌های تامین مالی نیز می‌تواند در روند فعالیت‌های شرکت اختلال ایجاد کند.
با توجه به اینکه برخی از مواد اولیه و قطعات و همچنین ماشین‌آلات در شرکت چرخشگر وارداتی است، شرایط محدوده‌کننده از قبیل تحریم‌های اقتصادی و بین‌المللی می‌تواند باعث کاهش فعالیت‌های شرکت و تعدیل در استراتژی موجود شود. از طرفی می‌توان گفت چون شرکت فروش صادراتی نداشته و تمامی فروش خود را در بازار داخل به انجام می‌رساند، ریسک تحریم‌ها از این نظر برای شرکت محدودیت ایجاد نمی‌کند.
یکی از مواردی که در «خچرخش» باید به آن توجه کنیم، حضور این شرکت در بازار خودرو است. با توجه به تکنولوژی‌محور بودن این صنعت باید این موضوع را در نظر بگیریم که عرضه و تولید محصولات مشابه با عملکرد موفق‌تر رقبا در خصوص فروش محصولات مشترک، می‌تواند باعث کاهش فروش تولیدات شرکت شود.
جمع‌بندی
اگر به روند سود به‌ازای هر سهم شرکت چرخشگر نگاهی بیندازیم، درمی‌یابیم که در سال‌های گذشته همواره روند رو به رشد داشته است، به طوری که در ۶ماه اول ۱۴۰۱ توانسته است ۲۱تومان به ازای هر سهم سود ثبت کند که این عدد نسبت به دوره مشابه سال قبل رشد ۱۴۰درصدی به ارمغان آورده است. بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود که برای سال ۱۴۰۱ این شرکت بتواند ۴۴تومان سود برای هر سهم شناسایی کند که این عدد نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۳۳درصد رشد نشان می‌دهد. از طرفی با توجه به محاسبات انجام‌شده، نسبت قیمت به‌ازای هر سهم برابر با ۵/ ۳۶ برای سال ۱۴۰۱ برآورد شده است. در نهایت با توجه به مجموع این عوامل می‌توان گفت شرکت از نظر میزان تولید، میزان فروش، حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص در حال رشد بوده که این موضوع از پتانسیل شرکت برای گسترش زیرساخت‌ها جهت تولید بیشتر و افزایش میزان سودآوری خبر می‌دهد. البته باید این موضوع را در نظر گرفت که میزان سود خالص در سال‌های گذشته رشد خوبی نسبت به سود‌های ناخالص و عملیاتی نداشته و علت این امر هزینه‌های تامین مالی بالای شرکت است. در صورتی که «خچرخش» بتواند این هزینه را مدیریت کند، می‌توان سود خالص بیشتری را برای سال‌های پیش‌رو برآورد کرد.
