افق سود ۱۴۰۱ داروسازی اکسیر

محصولات شرکت

براساس صورت‌های مالی، غالب فروش شرکت داروسازی اکسیر طی سال‌های مختلف به دسته محصولات استریل اختصاص یافته است. در آخرین سال مالی، مجموع فروش شرکت ۱/ ۲‌هزار میلیارد تومان به ثبت رسیده است.شرکت داروسازی اکسیر در چهار طبقه‌بندی دارویی اقدام به تولید انواع داروهای انسانی و مواد تزریقی (استریل) می‌کند که این طبقه‌بندی و زیرمجموعه‌های آن عبارتند از:

جامدات: شامل انواع قرص، کپسول و قرص جوشان برای سوسپانسیون؛

مایعات: شامل شربت، دهان‌شویه و سوسپانسیون خوراکی؛

استریل: شامل آمپول، سرنگ از پیش پرشده، کارتریج، ویال حاوی پودر و ویال حاوی مایع؛

سفالسپورین: شامل انواع آنتی‌بیوتیک‌های گروه بتالاکتام.

نکته قابل‌توجه در خصوص محصولات تولیدی این شرکت، انعطاف در تولید در عین تنوع در محصولات است؛ به نحوی که سبد محصولات این شرکت در سال‌های مختلف، متناسب با تقاضای موجود در بازار تغییر می‌کند. براساس آمارنامه‌‌‌ها، بررسی سبد محصولات شرکت داروسازی اکسیر در سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ نشان‌دهنده وجود گروه‌‌‌های دارویی ذیل در صدر گروه‌های مورد فروش شرکت است:

- گروه ضدعفونت‌‌‌ها: عمدتا از حیث حجم فروش شامل داروهای آنتی‌بیوتیک مانند آزیترومایسین (۱۳۹۷)، سفترایکسن (۱۳۹۸) و رمدسیور (۱۳۹۹ و ۱۴۰۰)؛

- گروه داروهای دستگاه عصبی: عمدتا شامل متادون (۱۳۹۷ و ۱۴۰۰)، بوپرنورفین (۱۳۹۸) و استامینوفن (۱۳۹۹)؛

- گروه گوارشی و متابولیسم: غالبا شامل اندانسترون (۱۳۹۷)، پنتوپرازول (۱۳۹۸ و ۱۴۰۰)، انسولین (۱۳۹۹).

نرخ‌‌‌گذاری محصولات

نرخ‌ فروش داخلی شرکت داروسازی اکسیر مانند دیگر شرکت‌های دارویی، از سوی معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت تعیین می‌شود و براساس روش Cost Plus است. با در نظر گرفتن سه‌دسته از هزینه‌‌‌ها به شرح ذیل و با عنایت به سناریوی ارز ترجیحی پایه، پیش‌بینی نرخ‌های فروش صورت پذیرفته است.

دسته اول: هزینه‌های ارزی شامل مواد موثره مصرفی وارداتی که از ارز ترجیحی بهره می‌برند؛

دسته دوم: مواد بسته‌بندی وارداتی و داخلی و مواد موثره داخلی که یا به‌طور مستقیم ذیل ارز نیمایی هستند یا مانند مواد بسته‌بندی داخلی، براساس دلار نیمایی قیمت‌گذاری می‌شوند؛

دسته سوم: هزینه‌های صرفا ریالی شامل هزینه‌های دستمزد مستقیم و سربار.

اثر حذف ارز ۴۲۰۰تومانی

نگاهی به آمار منتشرشده از سوی بانک‌مرکزی نشان می‌دهد که در سال ۹۹، ۳میلیارد دلار و در ۱۴۰۰ ۲/ ۳میلیارد دلار ارز ترجیحی واردات دارو و تجهیزات پزشکی تامین شده بود، در حالی که تنها در فروردین‌ماه سال ۱۴۰۱، یک‌میلیارد دلار تامین ارز مربوط به اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی توسط بانک مرکزی رقم خورده است.  شرکت داروسازی اکسیر از معدود شرکت‌هایی است که کماکان سبد محصولات خود را (به‌استثنای داروهای بدون نسخه، مکمل و کارمزدی) با ارز ترجیحی با نرخ تسعیر ۴۲۰۰تومانی تولید و عرضه می‌کند. با توجه به سیر آرام آزادسازی ارز ترجیحی در میان شرکت‌های دارویی و با عنایت به مشکلات متعدد دولت در تامین و تخصیص ارز دولتی، فرآیند آزادسازی و حذف این نرخ از سال ۹۹ و با تغییر ارز ترجیحی به نیمایی در خصوص مواد بسته‌بندی و داروهای OTC، آغاز شد.

در این میان، با عنایت به اهمیت محصول انسولین و وجود حساسیت‌‌‌ها پیرامون آزادسازی ارز این دارو، به نظر می‌رسد آزادسازی ارز این محصول دارویی در سال ۱۴۰۱ محقق نشد.  نخستین آزادسازی نرخ محصولات شرکت در سال ۱۴۰۱، در تیرماه و طی اطلاعیه منتشرشده در سامانه کدال صورت پذیرفت. حسب این آزادسازی به‌طور متوسط محصولات مورد اشاره در آن اطلاعیه (۲۱۸قلم)، با ۲۸‌درصد افزایش نرخ فروش مواجه بوده‌اند. با نگاهی به لیست داروها متوجه می‌شویم، بسیاری از داروهایی که وزن ریالی بالایی از سبد فروش اکسیر را به خود اختصاص می‌دهند، با افزایش نرخ‌های قابل‌توجهی همراه بوده‌اند. برای مثال، داروی کاپتوپریل در دو دز dosage ۲۵ و ۵۰ میلی‌گرم، به ترتیب با ۴۴ و ۷۶‌درصد افزایش نرخ نسبت به نرخ‌های هفت‌ماه ۱۴۰۰ مواجه شده است.

با عنایت به اینکه در سال ۹۹ و براساس آمارنامه دارویی، بیش از ۲۳‌درصد فروش ریالی شرکت به سبد آنتی‌بیوتیک اختصاص داشته است، افزایش نرخ‌های زیادی که در محصولات آنتی‌بیوتیک اتفاق افتاد، گام مهمی در آزادسازی نرخ‌های فروش شرکت تلقی می‌شود. این مهم به‌خصوص با بررسی ریز اقلام دارویی شرکت که افزایش نرخ گرفته‌اند، مشخص می‌شود. برای مثال، سفالکسین اکسیر به عنوان یک آنتی‌بیوتیک باکتریال، در دز ۵۰۰میلی‌گرم، ۱۳۵‌درصد افزایش نرخ را نسبت به سال ۱۴۰۰ تجربه کرده است. در نهایت به نظر می‌رسد با توجه به حساسیت‌‌‌های موجود در سطح جامعه، حذف ارز ترجیحی محصولات دارویی، طی زمان و به صورتی آرام ادامه می‌یابد. پیش‌بینی می‌شود که با توجه به تنگنای ارزی کشور تا پایان سال ۱۴۰۱، عمده محصولات داروسازی اکسیر از قید تخصیص ارز ۴۲۰۰تومانی آزاد شود.

بهای تمام‌شده

بخش عمده بهای تمام‌شده شرکت داروسازی اکسیر، مواد مستقیم مصرفی اعم از مواد موثره و مواد بسته‌بندی است. این شرکت ۶۰‌درصد از مواد اولیه خود را از بازارهای داخلی تامین می‌کند که این مواد با ارز نیمایی قیمت‌گذاری می‌شود. ۴۰‌درصد مابقی نیز در بخش ماده موثره (به‌جز بخش اندک مربوط به ماده موثره داروهای OTC) ارز ترجیحی دریافت می‌کند.

ساختار فروش شرکت

با توجه به ساختار فروشی که در شرکت‌های دارویی با آن مواجه هستیم، عمده‌ فروش از طریق شرکت‌های پخش‌کننده اتفاق می‌افتد. با توجه به دوره طولانی وصول مطالبات که چرخه پرداخت بدهی، ابتدا توسط شرکت‌های بیمه به شرکت‌های پخش‌کننده، سپس از طریق شرکت‌های موصوف به تولیدکننده دارویی اتفاق می‌افتد، دوره وصول مطالبات بسیار طولانی بوده و یکی از مشکلات مهم در صنعت دارویی، مساله تامین نقدینگی است. هرچند با آزادسازی نرخ ارز شرکت‌های دارویی، فرآیند تامین ارز و واردات مواد اولیه دارویی تسریع می‌شود؛ اما از سوی دیگر عاملی برای تشدید معضل نقدینگی این شرکت‌هاست، چه اینکه بار تغییر طبقه‌بندی ارز بر دوش شرکت‌های بیمه‌ای افتاده است و حداقل در کوتاه‌مدت، شرکت‌ها با تشدید مشکل تامین نقدینگی و افزایش دوره وصول مطالبات مواجه خواهند بود.

این مساله وقتی حادتر می‌شود که با عنایت به آمار منتشرشده، ۲۴درصد داروها در سطح کشور فاقد هرگونه پوشش بیمه‌ای هستند. در سال ۹۸، شرکت‌های بیمه‌ای نزدیک به ۵/ ۷همت پرداختی را به ثبت رساندند که با توجه به آزادسازی نرخ ارز و تثبیت در نرخ ۲۷هزارتومان (شامل ارزش افزوده، حقوق دولتی و کارمزد)، پرداختی بیمه‌‌‌ها به ۲۷همت می‌رسد. با توجه به شواهد موجود بازار دارو، پوشش بیمه‌‌‌ای داروهای موضوع آزادسازی نرخ، کماکان حاصل نشده است. هرچند با توجه به طرح دارویار که از اواخر تیرماه به دانشگاه‌های علوم پزشکی ابلاغ شد، لیست داروهای تحت پوشش بیمه افزایش خواهد یافت و یارانه داروها به انتهای زنجیره منتقل می‌شود. به نظر می‌رسد این طرح که مقرر شده است در چند مرحله اجرایی شود، معضل وصول مطالبات شرکت‌های دارویی را شدت بخشد.

مفروضات تحلیل

با توجه به ابهامات موجود در خصوص آزادسازی نرخ‌های فروش شرکت‌های دارویی، در تحلیل حاضر تلاش شده است تا اصل محافظه‌کاری مورد رعایت و توجه قرار گیرد.