تولیدکنندگان بورسی مس از دوربین جهانی

ویژگی دیگر مس این است که بیش از دیگر فلزات بازیافت می‌شود. بازیافت مس، بازدهی استفاده از این فلز را گسترش می‌دهد و به ذخیره انرژی منتهی می‌شود.  ایران با داشتن ذخایر غنی از کانسارهای مس استعداد زیادی در توسعه این بخش دارد. با توجه به اینکه مس نقش زیادی در توسعه اقتصادی جوامع دارد و در واقع با رشد تولیدات صنعتی همبستگی زیادی دارد، ازاین‌‌‌رو صنعت مس ایران با همراهی رشد تولیدات صنعتی کشورهای جهان، می‌‌‌‎تواند نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشور ایفا کند و به یکی از منابع عمده ارز کشور تبدیل شود. ازاین‌‌‌رو توجه به این صنعت امری ضروری و اجتناب‌‌‌ناپذیر است.  در حال حاضر آسیا با سهم ۸/ ۵۸درصدی بزرگ‌ترین تولیدکننده مس تصفیه شده جهان است و در مجموع سه کشور چین، شیلی و ژاپن بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مس تصفیه شده محسوب می‌شوند. در سال ۲۰۲۰ ایران با تولید ۲۷۹،۳۳۰ تن کاتد، رتبه نوزدهم تولید مس پالایش شده را در دنیا دارا بوده، به طوری که سهم تولید مس ایران در این سال ۲/ ۱درصد بود. همچنین در منطقه آسیا طی سال ۲۰۲۰، ایران رتبه هفتم تولید مس پالایش شده را داشته به طوری که سهم تولید مس ایران از منطقه ۰۴/ ۲درصد بوده است.

   روند قیمتی مس جهانی

موسسه Roskill با اشاره به اینکه افزایش تقریبا دو برابری واردات قراضه مس چین در نیمه نخست ۲۰۲۱ می‌تواند در واردات کاتد، کنسانتره، بلیستر و‌ آند تغییراتی ایجاد کند، پیش‌بینی کرد که با این شرایط، وضع بدتر و بهبود قیمت مس با مشکل مواجه شود. بر اساس داده‌های این موسسه، چین هم اکنون از ۹۵ کشور جهان قراضه مس وارد می‌کند. واردات ۶ماهه این کشور از مالزی ۱۶۰ هزار تن، ژاپن ۱۳۰ هزار تن، آمریکا ۱۰۴ هزارتن، هنگ‌کنگ ۵۴ هزار تن، تایلند ۴۹ هزار تن، تایوان ۴۰ هزار تن، کره‌جنوبی ۳۱ هزار تن، انگلستان ۲۶ هزار تن، ایتالیا ۲۳ هزار تن و از سایر کشورها ۲۰۴ هزار تن برآورد شده است.

واردات سال گذشته این کشور تحت‌تاثیر مسائلی اعم از کووید-۱۹، کاهش قیمت‌ها، مشکلات تجاری با ایالات متحده، لجستیک و کاهش ۵۰ درصدی سهمیه واردات قراضه قرار گرفت، زیرا دولت چین به دنبال دستیابی به اهداف پایدار سبز تا پایان سال ۲۰۲۰ بود.

پس از انجام برخی تغییرات برای میزان متفاوت مس از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱، Roskill برآورد کرده که این امر باعث جهش ۱۰۳درصدی سالانه (معادل ۳۵۰ هزار تن مس محتوا) در واردات قراضه چین شده است. به گفته این موسسه، عرضه قراضه عملکرد مشترک قیمت، تولید، نرخ بازیابی و لجستیک بین‌الملل است و ‌سازوکار نهایی تعدیل قیمت برای بازار مس به شمار می‌رود. واردات ماهانه قراضه چین به طور متوسط در نیمه دوم سال ۲۰۲۰ تنها ۸۶ هزار تن ناخالص بود و از ماه نوامبر که قانون جدید واردات به اجرا درآمد، شتاب بیشتری گرفت.

با توجه به اینکه واردات قراضه مس چین در فصل نخست ۲۰۲۱ به طور متوسط ۱۳۷ هزار تن در ماه است و با توجه به بهبود دسترسی به قراضه جهانی، Roskill نتیجه می‌گیرد که به احتمال زیاد آنها می‌توانند به طور متوسط ۱۴۶ هزار تن در ماه طی فصل دوم ۲۰۲۱ واردات داشته باشند. این میزان برای افزایش واردات قراضه سالانه چین از ۹۴۴ هزار تن در سال ۲۰۲۰ به ۷/ ۱میلیون تن در سال ۲۰۲۱ میلادی (۷۵۶ هزار تن بیشتر از پارسال یا افزایش ۸۰ درصدی) کافی است.

موسسه بین‌المللی مطالعات مس (ICSG) داده‌‌‌های مقدماتی از عرضه و تقاضای مس در پنج ماه نخست ۲۰۲۱ را در بولتن ماه آگوست این موسسه منتشر کرد. داده‌های اولیه حاکی از آن است که تولید معادن مس جهان در پنج ماه نخست امسال با افزایش ۸/ ۴درصدی در مقایسه با زمان مشابه ۲۰۲۰ مواجه شده است.  تولید کنسانتره مس در مدت یادشده ۵/ ۶درصد افزایش یافته و استخراج به روش SX-EW (استخراج انحلالی) با ۲ درصد افت مواجه شده است. تولید در پرو، دومین تولیدکننده مس جهان با رشد ۱۷ درصدی مواجه شد، چرا که تولید مارس-مه در مقایسه با مدت مشابه ۲۰۲۰ (دوره اوج پاندمی)، رشد ۳۵ درصدی را شاهد بود. با این وجود، تولید مس این کشور از ژانویه تا آوریل ۲۰۲۱، هنوز ۷ درصد کمتر از مدت مشابه ۲۰۱۹ است.  تولید در اندونزی با توجه به افزایش تولید از معدن زیرزمینی «گراسبرگ» با رشد ۷۲ درصدی همراه بود. در شیلی، بزرگ‌ترین تولیدکننده مس جهان، تولید کلی در پنج ماهه با افت ۲ درصدی مواجه شد، به گونه‌ای که رشد ۲ درصدی تولید کنسانتره این کشور نتوانست کاهش ۱۳ درصدی تولید به روش SX-EW را جبران کند. همچنین رشد قوی تولید در کنگو، مغولستان و پاناما به دلیل توسعه معادن و فعالیت‌های جدید مشاهده شد و تولید در ایالات متحده تغییر خاصی نداشت. همچنین داده‌های اولیه نشان می‌دهد که مصرف ظاهری مس جهان در پنج ماه نخست ۲۰۲۱ با افزایش ۵/ ۴درصدی در مقایسه با زمان مشابه ۲۰۲۰ مواجه شده است. اگرچه مصرف از نیمه دوم سال ۲۰۲۰ شروع به بازیابی کرد، اما تقاضای جهانی هنوز زیر سطح قبل از همه‌گیری است.

از مهم‌ترین عوامل اثر‌گذار بر قیمت بازار‌های کالایی از جمله مس، شاخص دلار است. این شاخص که نرخ برابری دلار در مقابل سبدی از ارزهای جهانی را اندازه می‌گیرد در هفته آخر ماه آگوست روند نزولی داشته به طوری که کاهش یک درصدی را تجربه کرده است که این امر موجب افزایش قیمت مس نیز شده است. در آینده تحولات شاخص دلار متاثر از سیاست‌های آمریکاست به طوری در صورت ادامه سیاست‌های انبساطی و عملکرد ضعیف شاخص‌های اقتصادی این کشور، موجب تضعیف بیشتر شاخص دلار و در صورت بهبود شاخص‌های اقتصادی و افزایش نرخ بهره برای مهار تورم شاهد افزایش شاخص دلار خواهیم بود. با توجه به شرایط فعلی و گسترش گونه جدید ویروس کرونا به نظر می‌رسد اقتصاد آمریکا در شرایط آسیب‌پذیر باقی خواهد ماند و نیاز به کمک‌های مالی و ایجاد طرح‌های ملی مانند طرح یک تریلیون دلاری زیرساخت‌ها، از سوی دولت اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. از طرفی افزایش شدید پایه پولی و نقدینگی در دو سال اخیر و ادامه روند موجود، احتمال وقوع تورم‌های بالاتر از سطوح فعلی را تقویت می‌کند.

در مجموع قیمت مس طی دو سال اخیر از یک‌سو به دلیل تنش‌های تجاری بین آمریکا و چین و از سوی دیگر به دلیل بحران شیوع ویروس کرونا در ابتدای سال ۲۰۲۰ دچار نوسان‌‌‌های بسیاری شد که با وجود تقاضای مناسب این فلز، حتی قیمت‌های زیر ۵ هزار دلار را هم تجربه کرد و در میان‌‌‌مدت نتوانست به اهداف قیمتی که از سوی موسسات معتبر بین‌المللی پیش‌بینی می‌‌‌شد، دست یابد. البته بعد از بازگشت تقاضای چین به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده مس جهان، قیمت‌ها از سطوح قبل از شروع جنگ تجاری عبور کرده و حتی رکورد‌های قیمتی را شکسته و هم اکنون بعد از اصلاح قیمت، در قیمت‌های بالای ۹،۴۰۰ هزار دلار بر تن در حال معامله است. در ادامه پیش‌بینی می‌شود با توجه به محرک‌های اقتصاد چین، بهبود نسبی اقتصاد جهان، ادامه طرح‌های حمایت مالی دولت‌‌‌ها و از طرفی ادامه روند بلندمدت کاهش ارزش دلار، شاهد ادامه روند صعودی قیمت مس در میان‌‌‌مدت و بلندمدت باشیم.