صنعت شیمیایی و پتروشیمی ارز‌آور با مصرف پایین انرژی
محسن رضایی / تحلیلگر بازار سرمایه
گزارش حاضر به بررسی صنعت شیمیایی و پالایشگاهی می‌پردازد. به دلیل محدودیت فضا گزارش در چند بخش تنظیم شده است. در این بررسی ابتدا وضعیت کلان صنعت پتروشیمی در ایران بررسی شده و پس از آن نگاهی جزئی‌تر به چند شرکت بورسی این صنعت داشته‌ایم.
بدون‌شک صنعت شیمیایی و پتروشیمی یکی از مهم‌ترین صنایع کشور ایران به شمار می‌رود. این صنعت در ایران موتور محرک توسعه اقتصادی بوده و در سال‌های اخیر رشد بسیار مطلوبی داشته است. اگر چه هنوز راه زیادی تا شکوفایی این صنعت باقی است اما در سال‌های اخیر این صنعت توانسته با رشدی مطلوب به ارز‌آورترین صنعت ایران تبدیل شود. توسعه صنعت پتروشیمی در ایران به منزله دوری از خام‌فروشی و افزایش قدرت مقاومت اقتصادی، اشتغال‌زایی پایدار، افزایش درآمد ملی و بهبود جایگاه استراتژیک ایران در جهان است.
ایران همواره در چهار دهه گذشته آماج حملات اقتصادی غرب بوده و تحریم‌ها در این سال‌ها اقتصاد ایران را دچار مشکل کرده است. در دهه‌های گذشته با توجه به عدم‌توسعه‌یافتگی در صنایع با توانایی خلق ارزش افزوده بالاتر، صادرات نفت خام مهم‌ترین منبع درآمد و ارز‌آوری کشور بوده است. به این سبب اعمال تحریم توسط دشمنان ایران به‌خصوص آمریکا می‌توانست به اقتصاد ایران آسیب جدی برساند. توسعه در صنایع بالادستی و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و نزدیک به مصرف نهایی یکی از راهکار‌های تدافعی جهت مقابله با تحریم‌های ظالمانه است. خوشبختانه در دهه گذشته با به بار نشستن بسیاری از پروژه‌های پتروشیمی و شیمیایی تا حدود زیاد این تحریم‌ها کنترل شده و امید است پیشرفت در این بخش موتور محرک توسعه سایر صنایع مستعد و ارز‌آور باشد.
جهش سوم صنعت پتروشیمی در ایران که امیدواریم تا سال ۱۴۰۴ رخ دهد می‌تواند ایران را به یکی از قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای در صنعت پتروشیمی تبدیل کند و به نقل از بهزاد محمدی، معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی ۳۴ طرح ارزشمند در دست اقدام است که رتبه ممتاز‌تری را برای ایران در منطقه و جهان رقم خواهد زد.
جایگاه صنعت شیمیایی و پتروشیمی در بورس
صنعت شیمیایی و پتروشیمی در بورس ایران بیشترین ارزش بازار را به خود اختصاص داده و در مرداد ماه ۱۴۰۰ ارزش بازاری شرکت‌های موجود در بورس ایران در این صنعت به یک تریلیون و ۲۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
یکی از عوامل توسعه متوازن و پایدار صنعت پتروشیمی دسترسی به انواع خوراک گازی و مایع است. خوشبختانه ایران با دارابودن رتبه برتر در ذخایر گاز توانسته از این نظر مزیت نسبی مطلوبی داشته باشد. در سال ۹۹ مجموع خوراک سوخت دریافتی مجتمع‌های پتروشیمی در این صنعت ۳۹ میلیون تن بوده است. گزارش دقیق‌تر تفکیک خوراک را می‌توانید در جدول مشاهده می‌کنید.
