وزن‌کشی زراعتی‌ها

مشتری اصلی دامداری‌ها کارخانه‌های لبنی هستند که ماده اولیه خود را از این شرکت‌ها تامین می‌کنند. این ساختار بازار به‌گونه‌ای است که تعداد به نسبت کمتر کارخانه‌های لبنی در مقابل تعداد بیشتر فروشندگان شیر قدرت چانه‌زنی مشتریان دامپروری‌ها را بالا برده است. مهم‌ترین عامل درون‌زای تاثیرگذار بر حاشیه سود این شرکت‌ها به دلیل ارز محوری بهای تمام‌شده در بخش مصرف انواع خوراک دام است. بیشترین مقدار مصرف خوراک به‌ترتیب شامل ذرت علوفه‌ای، یونجه خشک، کاه، جو و کنسانتره آماده است، اما از نظر مبلغی یونجه خشک، جو، کنسانتره آماده و ذرت دانه‌ای وزن بیشتری در بهای تمام‌شده دارند.

روایت آماری

در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار سرمایه کشور به‌طور میانگین ۸۰درصد از مبلغ فروش دامپروری‌ها از محل شیرخام است. به ترتیب بین ۹۰تا ۹۳ درصد از مبلغ فروش «زملارد»، «زفکا»، «زقیام» و «زگلدشت» مربوط به شیر خام است. به ترتیب «زشگزا»،«تلیسه»، «زکشت»، «زدشت»، «زبینا» و «زمگسا» بین ۸۰ تا ۹۰ درصد از مبلغ فروش خود را به شیرخام اختصاص داده‌اند و «زشریف» با ۴۵درصد و «زپارس» با۱۹ درصد کمترین وزن شیر را در مبلغ فروش داشته‌اند. میانگین نرخ فروش شیرخام شرکت‌ها در سال گذشته ۳۷میلیون و ۷۳۳هزار ریال در هر تن بوده است. نرخ فروش اکثر شرکت‌ها در محدوده میانگین بوده است اما «زشریف» ۱۳درصد و «زپارس» ۱۵درصد پایین‌تر از میانگین بازار فروخته‌اند.  «زقیام» و «زفکا» هرکدام با ۱۵درصد بیشترین سهم مبلغی شیر را در بین تولیدکنندگان دارند و پس از آن «تلیسه» (۱۰درصد)، «زگلدشت» (۹درصد) و «زدشت» (۱/ ۹درصد) قرار می‌گیرند. کمترین سهم بازار در تولید شیر برای «زپارس» (۲/ ۲درصد) و «زکشت» (۷/ ۴ درصد) است.  میانگین حاشیه سود ناخالص صنعت در بخش فروش شیرخام ۱۶درصد بوده است. «زملارد» (۲۴درصد)، «زگلدشت» (۲۳درصد)، «زشریف» (۲۱درصد) و «زکشت» (۲۰درصد) بالاترین حاشیه سود فروش را طی سال گذشته در فروش شیر داشته‌اند. همان طور که در جدول مشخص است با اینکه شیر از نظر مبلغی بیشترین وزن را در ترکیب شرکت‌های گروه دامپروری و زراعت دارد اما بیشترین حاشیه سود مربوط به فروش محصولات زراعی و دام (گاو وگوساله نر) است. بر اساس گزارش وضعیت مالی سال ۱۳۹۹، «زگلدشت» تنها شرکتی است که حاشیه سود بالایی از محل فروش شیر نسبت به سایر صنایع دارد. موضوع قابل‌توجه بعدی درخصوص درآمدهای عملیاتی این گروه بحث مابه‌التفاوت بهای تمام‌شده انتسابی وفروش است. در سنواتی تغییر در قیمت محصولات کشاورزی و دامی باعث شده تا میزان مابه‌التفاوت ارزش منصفانه و بهای تمام‌شده انتسابی به دارایی‌های زیستی در شرکت‌های گروه دامپروری با‌اهمیت شود. به‌طور معمول این مابه‌التفاوت مربوط به محصولات دامی است.

در انتظار حفظ حاشیه سود

براساس اطلاعات مالی سال گذشته، «زقیام» (۱۳درصد)، «زشریف» (۸/ ۱۱درصد) و «زپارس» (۹درصد) سه شرکت با بیشترین وزن از فروش ریالی کل در بین شرکت‌ها هستند. سه شرکت «زپارس»(۲۱درصد)، «زفکا»(۱۲درصد) و «زشریف» (۱۱درصد) بیشترین سهم در محقق ساختن سود ناخالص صنعت با (۵ هزار و ۸۴۳ میلیارد ریال) را تشکیل داده‌اند.  میانگین حاشیه سود ناخالص صنعت در سال گذشته ۲۴درصد بوده است که «زپارس»(۵۳درصد)، «زفکا» (۳۴درصد) و «زگلدشت» (۲۴درصد) بیشترین حاشیه سود ناخالص را محقق کرده اند. میانگین حاشیه سود خالص صنعت ۲۳درصد (یک درصد کمتر از ناخالص) است. قیمت‌گذاری شیر برای شرکت‌های فعال در صنعت دامپروری توسط سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان تعیین می‌شود و شرکت‌ها موظف به فروش شیر به قیمت مصوب هستند. نرخ فروش محصولات دامی برخلاف شیر بنابر عرضه و تقاضا تعیین می‌شود و شرکت‌های دامپروری می‌توانند در صورت وجود کشش بازار قیمت محصولات خود را متناسب با افزایش هزینه‌های تولید برای حفظ حاشیه سود خود افزایش دهند. در بحث بهای تمام‌شده همان‌طور که گفته شد حدود ۷۰درصد از هزینه‌های مصرفی خوراک وابسته به اقلام وارداتی است. در حال‌حاضر نسبت قیمت به درآمد میانگین صنعت به دلیل انتظار برای حذف ارز ترجیحی مبنای بهای تمام شده و احتمال آزادسازی قیمت‌ها نسبت به کلیت بازار بالاتر است. در مجموع به دلیل نوع قیمت‌گذاری محصولات در این صنعت انتظار حفظ حاشیه سود برای سال‌جاری در این شرکت‌ها وجود دارد. بر اساس شاخص‌های بررسی شده شرکت‌های «زشریف»، «زفکا» و «زپارس» قابلیت بررسی بیشتری را از نظر بنیادی دارند.