چالش و فرصت اوره‌سازان
آدنا طروسیان کارشناس بازار سرمایه
صنعت پتروشیمی که به‌عنوان صنعت مادر در کشور شناخته میشود، در سال‌های اخیر به عنوان موتور حرکت اقتصادی کشور نقش اساسی ایفا می‌کند. در حال حاضر صنعت پتروشیمی از مهم‌ترین صنایع صادراتی به‌حساب می‌آید. اما یکی از مهم‌ترین و عمده‌ترین محصولات صنعت پتروشیمی در ایران آمونیاک و اوره است. از آمونیاک و اوره به‌طور عمده در تولید کودهای شیمیایی به‌عنوان منبع غنی از نیتروژن استفاده میشود. کاربرد دیگر آن به‌عنوان ماده خام در تولید بعضی از محصولات شیمیایی مانند چسب است. در سال‌های اخیر تولید عمده این مواد کمک شایانی به صنایع کشاورزی کرده است. در میان شرکت‌های اوره‌ساز کشور، پتروشیمی پردیس، کرمانشاه، خراسان و شیراز بورسی و پتروشیمی رازی غیربورسی هستند. در این گزارش به بررسی وضعیت شرکت‌های اوره‌ساز بورسی می‌پردازیم.
روند قیمتی اوره‌سازان
با مقایسه روند قیمتی شرکت‌های تولید‌کننده اوره در بازار، مشخص میشود که این شرکتها در بازه‌های یک، سه و ۶ماهه با کاهش قیمت همراه بوده‌اند.
در بازه زمانی یک ساله پتروشیمی پردیس با ۱۴۹ درصد بازدهی و در بازه زمانی سه ساله، پتروشیمی شیراز با ۲۱۰۰ درصد، بیشترین بازدهی مثبت را به خود اختصاص داده‌اند.
با نگاهی به بتای یک ساله هر یک از شرکتها مشخص میشود که به جز پتروشیمی خراسان، بتای سایر شرکتها مساوی یک واحد است. این مهم نشان می‌دهد اکثر شرکت‌های اوره ساز همراه با شاخص کل حرکت می‌کنند.
مجموع ارزش بازار چهار شرکت اوره ساز ۱.۱۱۵ هزار میلیارد ریال است که ۲ درصد از ارزش کل بازار (بورس) را به خود اختصاص داده‌اند.
اگر چهار شرکت اوره ساز را با توجه به وزن ارزش بازاری آنها یک سبد فرض کنیم، عملکرد این صنعت را می‌توان با شاخص کل مقایسه کرد.
به طوری در بازه ۶ ماهه شاخص کل ۲۰درصد افت داشته اما صنعت اوره ۱۲ درصد افت را تجربه کرده است. در بازه یک‌ساله بازدهی شاخص کل ۹۸ درصد اما بازدهی صنعت اوره ۱۲۶ درصد بوده است. در بازه سه ساله شاخص کل ۱۱۹۱ درصد رشد کرده، اما صنعت اوره ۱۵۷۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است.
با محاسبه بتا یک‌سال سبد اوره، به عدد یک می‌رسیم که نشان می‌دهد این صنعت دقیقا مانند شاخص کل عمل کرده است.
تولیدات شرکت‌های اوره‌ساز
اوره و آمونیاک محصول تولیدی این شرکتها است. پتروشیمی خراسان علاوه بر این دو محصول کریستال ملامین و پتروشیمی شیراز علاوه بر دو محصول اوره و آمونیاک محصولات دیگری از جمله اسید نیتریک، نیترات آمونیوم و متانول نیز تولید می‌کنند. پتروشیمی پردیس با ظرفیت اسمی تولید سالانه ۳.۲۲۵.۰۰۰ تن اوره، بیشترین ظرفیت و پتروشیمی خراسان با ظرفیت اسمی تولید سالانه ۴۹۵.۰۰۰ تن اوره کمترین ظرفیت را دارد.
با مقایسه ارزش بازار و ظرفیت تولید اوره این شرکتها مشخص میشود که پتروشیمی خراسان بیشترین نسبت ارزش بازار به ظرفیت تولید اوره را داراست. سایر پتروشیمی تقریبا نسبت برابری دارند.
اوره سازها بخشی از اوره تولیدی را صادر می‌کنند درصد فروش صادراتی دو پتروشیمی «خراسان» و «کرماشا» با هم برابر و حدود ۵۵ درصد است. پتروشیمی پردیس با بیشترین حجم صادرات ۷۰ درصد از اوره تولیدی را صادر می‌کند. درصد فروش صادراتی اوره در پتروشیمی شیراز نزدیک ۶۵ درصد برآورد میشود.
چالش‌های صنعتی
بزرگ‌ترین چالش شرکت‌های اوره‌ساز نرخ فروش صادراتی اوره است که به دلیل تحریم این شرکتها مجبورند با نرخ کمتر از نرخ‌های جهانی اوره خود را به فروش برسانند. با مقایسه نرخ فروش سه ماهه زمستان مشخص میشود که پتروشیمی پردیس توانسته است اوره را با نرخ بالاتری نسبت به سایر پتروشیمی‌ها به فروش برساند. در این میان پتروشیمی شیراز بیشترین درصد تخفیف را داشته است.
نسبت‌های مالی شرکتها
با مقایسه قیمت سهم با مبلغ فروش شرکت به ازای هر سهم، مشخص میشود که پتروشیمی شیراز کمترین نسبت و پتروشیمی خراسان بیشترین نسبت P/ S را دارد.
در مقایسه قیمت با ارزش دفتری به ازای هر سهم، پتروشیمی کرماشا کمترین و پتروشیمی خراسان بیشترین نسبت P/ B را دارد.
پتروشیمی شپدیس کمترین (P/ E(ttm و پتروشیمی کرمانشاه بیشترین این نسبت را دارد.
برای بررسی وضعیت سودآوری شرکتها درآینده، میزان سود سال ۹۹ و ۱۴۰۰ برآورد شده است.
در محاسبه میزان سود سالانه شرکتها متغیرهای تاثیرگذار و مهم شامل نرخ اوره جهانی، درصد تخفیفات فروش و نرخ گاز خوراک میشود.
با توجه به گزارش‌های ماهانه منتشر شده تا آخر اسفند، مبلغ فروش سال۹۹ در دسترس است، از این رو متغیر تاثیرگذار برای برآورد سود سال ۹۹ نرخ گاز خوراک در نظر گرفته میشود.
نرخ گاز خوراک بر اساس میانگین نرخ گاز چهار هاب بین‌المللی و نرخ گاز داخلی برآورد میشود. به دلیل رشد اخیر نرخ گاز چهار هاب بزرگ، نرخ گاز خوراک پتروشیمی‌ها نیز افزایش یافته و این افزایش در نرخ گاز سه ماه پاییز مشهود است. به طوری که از حدود ۵/ ۴ سنت در ۶ ماه اول سال به حدود ۵/ ۹ سنت در سه ماه پاییز افزایش یافت. از این رو نرخ گاز خوراک برای سه ماه پایانی سال ۵/ ۹ سنت فرض شده که به این ترتیب سود سال ۹۹ برآورد میشود.
با توجه به سود برآوردی سال ۹۹ پتروشیمی شیراز کمترین P/ E فوروارد را دارد.
برای محاسبه سود ۱۴۰۰، نرخ فروش اوره برای سه پتروشیمی خراسان، کرمانشاه و شیراز ۲۸۰ دلار فرض شده است (۳۵۰ دلار نرخ اوره جهانی و ۲۰ درصد تخفیف).
همان‌طور که در بخش قبلی اشاره شد پتروشیمی پردیس اوره را با تخفیف کمتری نسبت به سایر پتروشیمی‌ها صادر می‌کند، از این دو نرخ فروش صادراتی اوره پتروشیمی پردیس برای ۶ ماه باقی‌مانده تا پایان سال مالی، ۲۹۸ دلار فرض شده است (۳۵۰ دلار نرخ اوره جهانی و ۱۵ درصد تخفیف). (سال مالی پتروشیمی پردیس شهریور ۱۴۰۰ است.)
نرخ دلار برای سال ۱۴۰۰، ۲۵هزار تومان در نظر گرفته شده و نرخ گاز خوراک برای سال ۱۴۰۰، ۱۰ سنت فرض شده است. پتروشیمی پردیس گاز خوراک را در سه ماه اول سال مالی (پاییز) ۹ سنت خریداری کرده و نرخ گاز این پتروشیمی در ۹ماه باقی مانده ۵/ ۹ سنت فرض شده است (زمستان ۹ سنت، بهار و تابستان ۱۰ سنت).
با توجه به مفروضات ذکر شده EPS سال ۱۴۰۰ برآورد میشود. درصد تقسیم سود سال ۹۹ بر حسب درصد تقسیم سود سال‌های قبل برآورد شده است. به این ترتیب درصد تقسیم سود پتروشیمی خراسان۹۰ درصد، پتروشیمی کرمانشاه ۵۰ درصد و پتروشیمی شیراز ۱۰ درصد فرض شده است. به دلیل سال مالی پتروشیمی پردیس سود تقسیمی برای آن در نظر گرفته نشده است.
با لحاظ سود تقسیمی مجمع سال ۹۹ برای پتروشیمی‌های مذکور، P/ E فوروارد ۱۴۰۰ محاسبه شده است. همان‌گونه که در جدول شماره ۳ مشاهده میشود پتروشیمی شیراز با ۱/ ۴ واحد و سپس پتروشیمی کرمانشاه با ۳/ ۴ واحد کمترین P/ E فوروارد سال ۱۴۰۰ را دارند.
بدیهی است سود‌های محاسبه شده در جدول شماره ۳ بر اساس مفروضات ذکر‌شده به دست آمده‌اند و تغییر در مفروضات مذکور باعت تغییر در محاسبات و نتیجه نهایی خواهد شد.
