کلنگزنی نسخه دهه ۱۴۰۰ «سرایمحله دهه ۹۰»؛ مدارس چندمنظوره در ۶ منطقه جنوبی تهران ساخته میشود
نقشه مشترک برای مدارس تهران
دولت زمین مدارس قدیمی را به شهرداری واگذار میکند
ساخت این مجتمعهای آموزشی نوید نوسازی مدارس فرسوده در قلب پایتخت را به صدا درآورده، کارشناسان بر رعایت دو موضوع تاکید دارند، با توجه به پیشبینی پذیرش ۲هزار دانشآموز در هر مدرسه شهر، باید موضوعات پدافند غیرعامل در طراحی و ساخت این مجتمعهای آموزشی به شکل دقیقی مدنظر قرار گیرد و در عین حال با توجه به بار ترافیکی ناشی از احداث چنین مجتمعهایی ضروری است تا این پروژهها در زمینهایی با دسترسی مناسب و نزدیک به حملونقل عمومی راحت با محوریت ایستگاههای مترو احداث شوند تا از چالشهای پیشرو برای ساکنان در خیابانها و کوچههای مجاور این مجتمعهای آموزشی بهخصوص در ساعات بازگشایی و تعطیلی مدارس کاسته شود. البته مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» از رعایت ملاحظات ترافیکی در انتخاب زمینها برای احداث ۱۰ «مدرسه شهر» که روز گذشته خشتگذاری آنها انجام شد، خبر داد. مجتمعهای آموزشی که با عنوان مدرسهشهر قرار به احداث آنها شده کارکردی دو منظوره دارد؛ یعنی علاوه بر آنکه فضایی برای آموزش دانشآموزان است، قرار است که سرانه خدمات شهری را نیز ارتقا دهد.
رئیسجمهور و شهردار تهران در این مراسم بر لزوم همافزایی تمامی حوزهها برای پیشبرد توسعه عدالت آموزشی تاکید کردند. مسعود پزشکیان رئیسجمهور در مراسم همزمان خشتگذاری ۱۰مجتمع آموزشی و پرورشی بزرگ مقیاس در ۶منطقه جنوبی تهران با حضور در زمین یکی از پروژهها در منطقه ۱۷ بر اجرای اصولی و کیفی پروژههای نهضت توسعه عدالت آموزشی تاکید کرد. رئیسجمهور با تاکید بر اینکه تفاوت نگاهها نباید به اختلاف و دعوا بینجامد، افزود: همه نگاهها در نهضت توسعه عدالت آموزشی باید همافزا و مبتنی بر تعامل بخشی و فرابخشی باشد. بهجای تقابل، کار گروهی کنیم و اثربخشی طرحها را در میدان عمل ملاک قرار دهیم. همه ما ملزم به پذیرش اصول کارآمدی، کیفیت، اثربخشی و رعایت عدالت هستیم؛ حتی اگر نظری متفاوت داشته باشیم.
مشارکت شهرداری برای نوسازی مدارس فرسوده
علیرضا زاکانی، شهردار تهران در مراسم خشتگذاری همزمان ۱۰ مجتمع آموزشی آیندهمحور که روز گذشته با حضور رئیسجمهور برگزار شد با بیان اینکه ۲هزار و ۸۰۰مدرسه در تهران رو به فرسودگی میروند، از پروژه مشترک مدیریت شهری و دولت برای ساخت ۴۵۰مجتمع آموزشی بزرگ در تهران خبر داد. مدیریت شهری پیشنهاد داده است که نگهداشت این مدارس نیز به شهرداری سپرده شود. از ۴۵۰مجتمع پیشنهادی ساخت ۸۰مجتمع در اولویت قرار گرفته و با توجه به انتخاب زمین برای ۱۰مجتمع، خشتگذاری ساخت این مجتمعها آغاز شده است. ساخت مابقی مجتمعها بنابر اعلام وزارت و آموزش و پرورش و اقتضا و نیاز موجود ساخته خواهد شد. این مدارس به آموزش و پرورش تحویل داده میشود.
مدارس با کارکرد دومنظوره
یاسر جعفری، مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» در توضیح چرایی تعریف پروژههای «مدرسه شهر» از سوی مدیریت شهری با همکاری دولت گفت: نیاز مشترک دولت و مدیریت شهری در تعریف الگوی جدیدی از محلهها و مدارس که در آن مدرسه صرفا محلی برای آموزش نباشد، باعث شد تا این پروژه تعریف شود. بر اساس پروژه تعریف شده در این مدرسه شهرها نوع آموزش، حضور دانشآموزان در مدرسه و بهطور کلی زندگی آموزشی نسل آینده، متفاوت از الگوهای فعلی خواهد بود. با این رویکرد، طراحی این مدارس به سمت ایجاد فضاها و کاربریهای چندمنظوره رفته است؛ بهگونهایکه در کنار فراهم کردن ظرفیت آموزش مشارکتی برای دانشآموزان، این مجموعه بتواند در ساعات خارج از فعالیت مدرسه نیز به نیازهای محله پاسخ دهد.
بر همین اساس، طراحی نسل نوینی از مدارس در دستور کار قرار گرفته که علاوه بر آموزشهای آیندهمحور و استفاده از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، امکان میزبانی از گروههای مختلف دانشآموزان را نیز فراهم میکند. در این الگوی جدید، دانشآموزان با تواناییها و ویژگیهای متفاوت میتوانند در کنار یکدیگر آموزش ببینند و از ظرفیتهای مشترک مجموعه استفاده کنند.
این مجتمعهای آموزشی همچنین مجموعهای از امکانات ورزشی، تفریحی، بهداشتی و اجتماعی را در خود جای خواهند داد؛ از جمله استخر، زمین بازی، زمین فوتبال، سالنهای چندمنظوره و مراکز سلامت. این فضاها در زمان فعالیت مدرسه در اختیار دانشآموزان قرار میگیرند و در ساعات خارج از فعالیت آموزشی، امکان استفاده محله از آنها نیز وجود خواهد داشت. هدف این است که دانشآموز از نخستین سال تحصیل وارد این مجتمع آموزشی شود و تا پایاندوره تحصیل خود در همین مجموعه، علاوه بر آموزش رسمی، از نظر اجتماعی، مشارکتپذیری و سایر ابعاد رشد فردی نیز توسعه پیدا کند. این رویکرد باعث شد دولت و شهرداری، موضوع مدارس نسل جدید را از ابعاد مختلف، از الگوهای آموزشی و شیوههای آموزش گرفته تا زیرساخت و نحوه مدیریت این مجموعهها، مورد بررسی قرار دهند.
جعفری ادامه داد: یکی از الزامات ایجاد چنین مجتمعهایی، برخورداری از حداقل مساحت زمین است. بر این اساس، زمینهایی با مساحت بیش از ۱۰هزار مترمربع در اولویت قرار گرفتهاند. آموزش و پرورش زمین با چنین مشخصاتی در اختیار ندارد یا تعداد آن محدود است، بنابراین در این همکاری مشترک قرار شده تا شهرداری از ظرفیت زمینهای مناسب خود برای اجرای این طرح استفاده کند. طبق تفاهمنامه میان شهرداری و آموزش و پرورش، مدیریت شهری تامین زمین و ساخت این مجموعهها را بر عهده میگیرد. در مقابل، آموزش و پرورش نیز تعدادی از مدارس موجود خود را که فرسوده، قدیمی یا نیازمند نوسازی هستند، برای اجرای این طرح در اختیار شهرداری قرار خواهد داد.
انتخاب زمین براساس معیارهای دقیق
مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران ادامه داد: در گام نخست قرار است که شهرداری ۱۰ «مدرسهشهر» در تهران احداث کند، زمین این پروژهها مشخص شده و روز شنبه ۳۱مرداد ماه کلنگ احداث یکی از این مدارس با حضور رئیسجمهور و شهردار تهران به زمین زده شد. ما به ازای ساخت این مدارس قرار است که در گام نخست، ۸۰ مدرسه که فرسوده شده و کارآیی ندارد به شهرداری تهران داده شود. مساحت زمینهای در نظر گرفتهشده برای ۱۰پروژه «مدرسهشهر» متفاوت است و از حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار مترمربع است. هزینه ساخت این ۱۰مجموعه، بدون احتساب ارزش زمین، حدود ۱۵هزارمیلیارد تومان خواهد بود که این هزینه توسط شهرداری تامین میشود و در ادامه با تهاتر با مدارس فرسوده آموزشو پروش تامین مالی میشود. شهرداری همچنین سازنده این مجموعهها خواهد بود و احتمالا اجرای عملیات ساخت از طریق پیمانکاران پیش میرود.
جعفری تاکید کرد: زمینهای انتخابشده برای اجرای این پروژهها نیز بر اساس مجموعهای از معیارها انتخاب شدهاند. دسترسی مناسب، امکان دسترسی به شبکه حملونقل عمومی و شرایط مناسب برای کاربری آموزشی از جمله عوامل مورد توجه در انتخاب زمینها بوده است. در عین حال، زمینهای انتخابشده ارتباطی با فضاهای سبز ندارند و قرار نیست از اراضی سبز یا پارکها برای تامین زمین استفاده شود.
یاسر جعفری در پاسخ به سوال «دنیایاقتصاد» مبنی بر تفاوت این مدرسهشهرها با سراهای محله که در سالهای پایانی دهه ۸۰ از سوی مدیریت شهری کلید خورد، گفت: به هیچ وجه قرار نیست این مدرسهشهرها رقیب سراهای محله باشند؛ چراکه در کارکرد متفاوت هستند. هدف از ساخت این مدرسهشهرها آن است که بخشی از ظرفیتهای مورد نیاز محله تامین شود. مجتمعهای آموزشی جدید، علاوه بر کارکرد آموزشی، مجموعهای از فضاهای ورزشی، مذهبی، اجتماعی و عمومی را نیز در خود جای خواهند داد. به همین دلیل، از نظر وسعت، زیرساخت و امکانات با مدارس معمولی تفاوت قابلتوجهی دارند و در این الگو، مدرسه تنها محل تحصیل نیست، بلکه فضایی برای آموزش، تعامل اجتماعی و تقویت مشارکتپذیری دانشآموزان و در عین حال بستری برای ارتباط با جامعه محلی است.
وی گفت: با این حال، هنوز درباره مدل بهرهبرداری و مدیریت این مجموعهها تصمیم نهایی گرفته نشده است. اینکه بهرهبرداری از این مدارس و امکانات آنها بر عهده شهرداری، آموزش و پرورش یا بخش خصوصی باشد، نیازمند توافق و جمعبندی میان طرفهای درگیر در این پروژه است. در مجموع، «مدارس آینده» با محوریت محله، قرار است الگوی جدیدی از فضای آموزشی را شکل دهند؛ الگویی که در آن مدرسه علاوه بر آموزش، به بستری برای فعالیتهای ورزشی، اجتماعی، فرهنگی و سلامت تبدیل میشود و بخشی از ظرفیتهای مورد نیاز محله را نیز تامین میکند.
