سنتشکنی مدیریت شهری پایتخت در مراسم رونمایی از «دخل و خرج شهرداری»؛ درآمدها از کجا میآید؟
بودجه تهران فیلتر شد
- گزارش «دنیایاقتصاد» از «سایه سنگین» انتخابات شورای هفتم بر صحن شورایشهر تهران؛ لایحه بودجه سالآینده شهرداری بدون «اعلام جزئیات درآمدها و منابع» در قالب سخنرانی و بدون «پاورپوینت آماری» تحویل اعضا شد
- آیا بهرغم «احتمال بالای تداوم رکود مسکن در سالآینده» همچنان ستون اصلی بودجه پایتخت «عوارض ساختمانی» است؟
راضیه احقاقی: شهردار تهران لایحه بودجه سالآینده پایتخت را با رقم 323همتی روز گذشته تقدیم شورایشهر کرد، نحوه ارائه لایحه بودجه سال1405 شهر تهران با سالهای قبل متفاوت بود و بهجای آنکه بر اعلام دادههای کلیدی از پیشبینی نحوه تامین درآمد و سهم دقیق بخشهای مختلف از هزینهکرد متمرکز باشد، به سخنرانی انتخاباتی شباهت داشت. آن بخش از لایحه بودجه که در صحن ارائه شد نیز از دو منظر دارای ایراد اساسی بود، سهم بخش ایمنی و بحران از کل بودجه سالآینده تنها 5درصد درنظر گرفته شده و این در حالی است که فارغ از مساله بحرانهای طبیعی احتمالی نظیر زلزله و فرونشست، در شرایط کنونی، پایتخت با بحرانهایی نظیر ریسک جنگ نیز مواجه بوده و افزایش تابآوری شهر در این زمینه به اولویتهای اصلی شهروندان تهرانی تبدیل شدهاست. همچنین اختصاص سهم 48درصدی برای ماموریت حملونقل و ترافیک نیز متناسب با ماموریتهای اصلی مدیریت شهری و درخواست شهروندان برای توسعه حملونقل عمومی و سهم تحقق این وعده در رفع گره ترافیکی پایتخت و مهار آلودگی هوا نیست.
گزارش ناقص از بودجه1405 تهران
طی سالهای گذشته و حداقل از دوره مدیریت محمدباقر قالیباف بر مسند شهرداری تهران هر سال لایحه بودجه با ارائه گزارشی جامع و با دادههای مشخص و به شکل پاورپوینت در صحن شورایشهر ارائه میشد، اما این مرتبه علیرضا زاکانی شهردار تهران بدون داده و ارائه به صحن آمد و سخنرانی وی بیش از آنکه بر لایحه بودجه متمرکز باشد، به ارائه گزارش از دیگر حوزهها پرداخت. درحالی زاکانی در زمان ارائه لایحه بودجه از ارائه گزارش تخصصی طفره رفت که هر سال رئیسجمهور نیز لایحه بودجه را با ارائه جزئیات دقیق از محل درآمد و هزینهکرد ارائه میکند و این شیوه نهتنها در شورایشهر تهران که در نحوه ارائه بودجه دولت نیز رویهای جدید بود.
علیرضا زاکانی لایحه بودجه سال1405 را با رقم پیشنهادی 322.9هزار میلیاردتومانی تقدیم شورایشهر کرد؛ این رقم نسبت به بودجه پایه امسال (231 همت) رشدی حدود 40درصد و نسبت به بودجه پایه و متمم(252 همت) رشدی 28درصدی داشت. زاکانی در بخش دیگری از صحبتهای خود به ارائه سهم ماموریتهای مختلف از درآمدهای شهری پرداخت و گفت: 10درصد بودجه برای ماموریتهای فرهنگی و اجتماعی، 48درصد (153.9 همت) برای بخش حملونقل ترافیک، 19 درصد هوشمندسازی شهر، 15درصد برای بخش خدمات شهری، 5درصد برای بخش ایمنی و بحران و 3درصد سایر ماموریتها درنظر گرفته شد.
درحالی در لایحه بودجه سالآینده سهم 48درصدی از کل درنظر گرفتهشده که این رقم متناسب با نیاز این بخش برای توسعه نیست. در عینحال مدیریت شهری برای بخش ایمنی و بحران سهمی 5درصدی از بودجه اختصاص دادهاست. این سهم در بودجه سال1404 برابر 3درصد بود و اگرچه سهم این بخش از کل بودجه افزایش یافته، اما این رشد متناسب با شرایط شهر و ضرورت ارتقای ایمنی و تابآوری تهران در مقطع حساس کنونی نیست. حمله 12روزه رژیم صهیونیستی به کشور نشانداد که تهران از منظر ایمنی و پناهگاه، بحرانهای جدی دارد و بهبود شرایط تا رسیدن به وضعیت ایدهآل نیاز به صرف هزینه قابلتوجهی دارد. زاکانی در بخش دیگری از گزارش خود عنوان کرد: 40درصد بودجه صرف مصارف هزینهای، 54درصد در بخش واگذاری سرمایهای و 6درصد در بخش واگذاری مالی مصرف میشود.
این درحالی است که انتظار میرود شهردار در روز ارائه لایحه بودجه حداقل 6 داده کلیدی را عنوان کند، این دادهها عبارتند از: «عدد کل بودجه»، «عدد درآمدها و منابع پایدار مالی»، «درآمدهای ناپایدار مدیریت شهری شامل درآمد حاصل از فروش تراکم، تغییر کاربری و فروش املاک»، «بودجه هزینهای مربوط بهدستمزد»، «بودجه هزینهای در بخش نگهداشت شهر» و «مصارف سرمایهای بودجه.» این درحالی است که در زمان ارائه گزارش لایحه بودجه، شهردار به دادن عدد کلی بودجه و سهم مصارف سرمایهای و هزینهای از بودجه به شکل کلی بسنده کرد. البته با ارسال فایل بودجه به اعضای شورایشهر طبیعتا در روزهای آینده جزئیات لایحه بودجه1405 شهرداری تهران مشخص میشود، اما این نحوه ارائه بودجه جای سوال و انتقاد دارد.
ارائه بودجه یا نطق انتخاباتی؟
ناصر امانی، عضو شورای ششم در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» نحوه ارائه گزارش لایحه بودجه از سوی علیرضا زاکانی در جلسه روز گذشته شورایشهر تهران را مغایر با شیوه معمول ارائه لایحه بودجه دانست و عنوان کرد: شهردار تهران زمان زیادی از وقت شورایشهر را صرف ارائه گزارشی کردند که ارتباطی با موضوع لایحه بودجه نداشت، بهنظر میرسد که یکی از دلایل این شیوه گزارشدهی رویکرد انتخاباتی است که از سوی مدیریت شهری اخذ شدهاست.
وی ادامهداد: انتظار میرفت شهردار تهران ابتدا گزارشی جامع از میزان تحقق درآمد و هزینهکرد بودجه سالقبل ارائه داده و در ادامه به ارائه بودجه پیشنهادی براساس «سند سیاستهای حاکم بر تدوین برنامه و بودجه سال۱۴۰۵ مصوب شورای شهر» بپردازند، اما ایشان بهجای این گزارشها، اعدادی کلی از ارقام پیشنهادی بودجه ارائه کردند و در عینحال اعداد و ارقامی از پروانه، تراکم و بدهی شهرداری در دورههای قبلی مدیریت شهری ارائه دادند که با واقعیت مغایر بود. امانی در پاسخ به این سوال که چرا اعضای شورایشهر به این نحوه گزارشدهی انتقاد نکردند، گفت: برخی اعضای شورای شهر به نحوه ارائه لایحه بودجه اعتراض داشتند، اما به خواست رئیس شورا، قرار شد که در این جلسه از انتقاد و طرح سوال خودداری کنند تا آرامش صحن حفظ شود.
مدیریت شهری چگونه رشد ۲۸درصدی درآمد را محقق میکند؟
عدد کل لایحه بودجه۱۴۰۵ با رشد ۴۰درصدی نسبت به رقم پایه بودجهامسال و با رشد ۲۸درصدی نسبت به کل بودجه۱۴۰۴ اعلام شد؛ این در حالی است که امسال کشور با متوسط تورمی در حدود ۵۰درصد مواجه بوده و بنابراین رشد بودجه لزوما مغایر با تورم اسمی نیست، اما نکته حائزاهمیت در زمینه رشد بودجه، چگونگی تامین درآمد برای شهرداری در سال پیشرو است. البته شهردار تهران در ارائه روز گذشته خود، پیشبینیای از محل درآمدی مدیریت شهری برای سال۱۴۰۵ ارائه نکرد و باید منتظر انتشار دادهها از سوی اعضای شورایشهر بود، اما انتظار میرود که همانند رویه معمول در تمامی سالهای گذشته، درآمدهای حاصل از عوارض ساختوساز بیشترین سهم را از کل درآمدهای شهری به خود اختصاص دهد، با اینوجود در شرایطی که کشور با رکود سنگین در بخش ساختوساز مواجه است و بروز ریسکهای سیاسی این رکود را شدت میبخشد، این سوال مطرح است که مدیریت شهری چگونه میتواند، افزایش ۲۸درصدی درآمد برای سالآینده را محقق کند. روزنامه «دنیایاقتصاد» در گزارشی با عنوان «ریاضت ملکی در شهرداری؟» که در تایخ هجدهم آذر امسال منتشر شد به بیان ۳سناریو از بودجه۱۴۰۵ پایتخت براساس میزان درآمدهای قابل تحقق پرداخت.
در این گزارش براساس میزان تحقق بودجه در نیمه ابتدایی امسال و با درنظرگرفتن وضعیت اقتصادی و ریسکهای سیاسی عنوان شد که تصویب بودجه بیش از 280همتی برای شهر تهران بهشدت خوشبینانه است. در نیمه ابتدایی امسال درحالی که 75درصد از بودجهکل شهرداری محقق شد، سهم تحقق عوارض ساختمانی 35درصد بود. امسال بیش از نیمی از کل منابع مالی در بودجه شهرداری تهران، 54درصد، روی «درآمد عوارض ساختمانی و فروش املاک شهر»، پایهگذاری شدهبود. طی نیمسال اول، آنچه از این محل کسبشده، 42درصد «درآمدهای محققشده شهرداری» است. این آمارها مشخص میکند، «وزن واقعی درآمد ملکی» در دخل و خرج شهرداری تهران، بیش از 10واحددرصد نسبت به برنامه شهرداری افت کردهاست. به اینترتیب، طبیعی است که مدیریت شهری برای سالآینده، خود را برای «هزینهکرد به پشتوانه درآمدهای ملکی و ساختمانی» محدود کند. امسال به میزانی که «پولسازی برای اداره شهر از محل بازار ملک» در دسترس شهرداری نبود، بودجهشهر به سمت «دریافت وام بانکی» حرکت کرد. 92درصد هدف درآمدی شهرداری از محل اخذ وام و تسهیلات در نیمه اول امسال محقق شدهاست.
شهردار تهران ضمن بیان گزارش لایحه بودجه تاکید کرد؛ در این دوره از مدیریت شهری بر روی درآمدهای خالص از تراکمفروشی یا آنچه شهرفروشی عنوان میشود، حساب نشدهاست. زاکانی پس از پایان این جلسه شورا و در پاسخ به سوال خبرنگاران مبنیبر آنکه مدیریت شهری چگونه بدون اتکا بهفروش تراکم، بودجهشهر را تامین کرده، گفت: در این دوره مدیریت شهری هر بودجهای که تصویب شد را محقق کردیم، علاوهبر آن متمم به شورا آوردیم و این متمم نیز محقق شد. این اولین مرتبه در مدیریت شهری است که این جهشهای درآمدی برای مدیریت شهری محقق شده و البته برخلاف تهمتها، این درآمدها از محل شهرفروشی نبودهاست. در این دوره پروانه کمتری نسبت به دورههای قبل صادر شد و میزان متوسط درصد تراکم نیز کمتر از متوسط درصد تراکم در دورههای قبل بود، با اینوجود با انضباط مالی، مولدسازی ظرفیتهای شهر، تعریف پروژههای مشارکتی در شهر و استفاده از ابزارهای نوین مالی، به تحقق جهش درآمدی برای شهرداری تهران انجامید.
