چرا سیاستهای اقلیمی چین برای همه اهمیت دارد؟
نویسنده: David Brown مترجم: مريم رضايي منبع: BBC
کارشناسان میگویند بدون کاهش قابل توجه انتشار کربن از طرف چین، دنیا نمیتواند به مبارزه با تغییرات اقلیمی برود. در سال ۲۰۲۰، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین اعلام کرد کشورش قصد دارد تا قبل از سال ۲۰۶۰ انتشار کربن را به صفر برساند. اما چینیها هنوز دقیقا اعلام نکردهاند این هدف قرار است چگونه محقق شود. تقریبا همه کشورها برای کاهش انتشار کربن با مشکل مواجه هستند، اما چین بزرگترین چالش را پیش روی خود دارد. میزان انتشار کربن چین به ازای هر نفر، حدودا نصف انتشار کربن در آمریکا است، اما جمعیت زیاد و ۴/ ۱ میلیاردی چین و همچنین رشد اقتصادی انفجاری این کشور، باعث شده از نظر کل میزان انتشار کربن، جلوتر از همه کشورهای جهان قرار بگیرد. چین در سال ۲۰۰۶ به بزرگترین منتشرکننده دیاکسید کربن دنیا تبدیل شد و حالا عامل بیش از یکچهارم انتشار کل گازهای گلخانهای دنیا است. در کنار دیگر امضاکنندگان توافق پاریس در سال ۲۰۱۵، چین در کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل در سال ۲۰۲۱ موافقت کرد برای کاهش گرمایش زمین، تغییرات قابل توجهی اعمال کند. تعهدات چین در سال ۲۰۲۰ بیشتر شد، اما «پیگیریکننده اقدامات اقلیمی» که یک گروه بینالمللی متشکل از دانشمندان و کارشناسان است، میگوید اقدامات چین برای تحقق تعهداتش، «بهشدت ناکافی» است.

دور شدن از زغالسنگ؟
خیلی از کارشناسان میگویند کاهش انتشار از سوی چین امکانپذیر است، اما به یک تحول بنیادین نیاز دارد. زغال سنگ سالها منبع اصلی تامین انرژی این کشور بوده است.
آقای شی میگوید چین از سال ۲۰۲۶ استفاده از زغال سنگ را به تدریج کاهش خواهد داد و پروژههایی را که سوخت آنها با زغال سنگ است در خارج از این کشور اجرایی نخواهد کرد. اما برخی دولتها و کمپینرها میگویند این طرحها اصلا کافی نیستند.
محققان دانشگاه شینگهوا پکن میگویند چین باید استفاده از زغال سنگ برای تولید برق را تا سال ۲۰۵۰ بهطور کامل متوقف کند و به جای آن از انرژی هستهای و انرژیهای تجدیدپذیر استفاده کند. با وجود این، چینیها در حال ساخت نیروگاههای جدید زغال سنگ در بیش از ۶۰ مکان مختلف در سراسر کشور هستند. نیروگاههای جدید معمولا ۳۰ تا ۴۰ سال فعال هستند و بنابراین اگر چین میخواهد میزان انتشار کربن را کاهش دهد، به گفته کارشناسان، باید ظرفیت نیروگاههای جدید را کم کند و همچنین نیروگاههای قدیمیتر را بهطور کامل تعطیل کند.
ممکن است با انجام یکسری اصلاحات بتوان به جذب و جداسازی کربن از هوا روی آورد، اما تکنولوژی این کار برای اجرا در مقیاس بزرگ همچنان در حال توسعه است و خیلی از نیروگاهها مجبورند بعد از مدتی آن را کنار بگذارند.
چین میگوید حق دارد کاری را انجام دهد که کشورهای غربی در گذشته انجام میدادند و با انتشار دیاکسید کربن در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش فقر قرار گرفتند. در کوتاهمدت، پکن دستور داده معادن زغال سنگ همچنان تولید خود را افزایش دهند تا از کمبود انرژی در زمستانها جلوگیری شود. افزایش تقاضا از طرف صنایع سنگین، در بحبوحه پاندمی کرونا، در برخی مناطق این کشور کمبودهایی ایجاد کرد.
پیش به سوی انرژی سبز
محققان دانشگاه شینگهوا میگویند تا سال ۲۰۵۰ میتوان ۹۰ درصد انرژی را از هستهای و تجدیدپذیرها تامین کرد. در حرکت به سوی این هدف، پیشتازی چین در تولید تکنولوژیهای سبز مثل پنلهای خورشیدی و باتری در مقیاس زیاد، کمک بزرگی خواهد بود. چین در ابتدا تکنولوژیهای سبز را به عنوان ابزاری برای مقابله با آلودگی هوا که معضل جدی شهرهای بزرگ این کشور است، به کار گرفت. اما دولت معتقد است این حوزه پتانسیلهای اقتصادی بسیار زیادی دارد و علاوه بر کاهش وابستگی چین به نفت و گاز، برای میلیونها چینی شغل و درآمد ایجاد میکند.
بر این اساس، چین پیشتاز تحول مصرف انرژی در جهان شده و بیش از هر کشور دیگری انرژی خورشیدی تولید میکند (نمودار). البته با توجه به جمعیت زیاد این کشور، اقداماتی که تاکنون صورت گرفته چندان چشمگیر نیست، اما نشانهای است از مسیر جدیدی که دنبال میکند. تاسیسات انرژی بادی چین هم در سال ۲۰۲۰ سه برابر دیگر کشورها بوده است. سهم انرژی تولید شده از منابع سوخت غیرفسیلی چین تا سال ۲۰۳۰ باید به ۲۵ درصد برسد و خیلی از کارشناسان انتظار دارند این هدف، زودتر از موعد محقق شود.
چین از نظر درصد فروش خودروهای برقی، رتبه هفتم دنیا را دارد، اما با توجه به وسعتش، بیش از هر کشور دیگری خودروی برقی میسازد و میخرد. در حال حاضر، از هر ۲۰ خودروی خریداری شده در چین، تقریبا یک خودرو برقی است. مقامات چینی و نمایندگان صنعت خودرو در این کشور، پیشبینی میکنند تا سال ۲۰۳۵ تقریبا همه وسایل نقلیه جدید در چین، کاملا برقی یا هیبریدی خواهند بود. همچنین چینیها میخواهند تا ۲۰۲۵ باتریهایی تولید کنند که دو برابر دیگر باتریها ظرفیت خواهند داشت. همه اینها و تعهد به انتشار صفر، به این معنا نیست که چین انتشار کربن را متوقف خواهد کرد، بلکه یعنی تا جایی که ممکن است این فرآیند را کاهش خواهد داد و سپس با بهکارگیری ترکیبی از رویکردها، به جذب و جداسازی کربن روی خواهد آورد. به هر حال، چین سریعتر از هر کشور دیگری در حال سبز شدن است که در نتیجه برنامههای جنگلزایی و کاهش فرسایش و آلودگی خاک عملی شده است.