تعهد کسبوکار به رفتار مسوولانهتر
نویسندگان: مرسده خدادادی، عبدالله احمدی
منابع: UNCTAD, Guardian : شواهد حاکی از آن است که سرمایهگذاری متمرکز بر محیطزیست درحال تبدیل شدن به یک روند متداول است.

طرفداران محیطزیست که از بهبود چشمگیر کیفیت هوا در طول دوران قرنطینه و افت تولید انرژی زغالسنگ خشنود شدهاند، دلیل دیگری هم برای شادمانی دارند: حتی بازار سهام نیز به نفع آنها پیشرفته است. شمار مفصلی از صندوقهای پایدار آشکار ساخته است که این صندوقها نسبت به صندوقهای مرسوم بهتر عمل کردهاند. به این معنی که این صندوقهای پایدار در طول پاندمی ویروس کرونا و همچنین طی ۱۰ سال گذشته و از جمله در طول رکود بازار بهدلیل ویروس، عملکرد بهتری داشتهاند.
بخشی از توسعه قابل توجه سرمایهگذاری مسوولیتپذیر، مربوط به گسترش سریع صندوقهای پایدار یعنی صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و صندوقهای قابل مبادله(ETF) است. این صندوقها از معیارهای زیستمحیطی، اجتماعی و حمکرانی (ESG) بهعنوان بخش اصلی انتخاب سهام و فرآیند تشکیل پرتفوی خود استفاده میکنند و از درونمایه مرتبط با پایداری پیروی کرده یا بهدنبال تاثیر مثبت قابل اندازهگیری علاوه بر بازده مالی هستند.
بخشهای سرمایهگذاری مربوط به اهداف توسعه پایدار زیرساختهای اساسی (جادهها، راهآهن و بنادر، نیروگاههای برق، ارتباطات و آب و فاضلاب)، امنیت غذایی (کشاورزی و توسعه روستایی)، کاهش و سازگاری با تغییرات اقلیمی، سلامت و آموزش را تحت پوشش قرار میدهد.
بخش عظیمی از صندوقهای پایدار را میتوان بهعنوان سرمایهگذاری اختصاص یافته به پایداری (از جمله سرمایهگذاری تاثیرگذاری) طبقهبندی کرد. این صندوقها ابزارهای مهم بازاری برای سرمایهگذاری در پایداری و ایجاد رفتارهای مسوولانه در کسبوکار به سرمایهگذاران نهادی و خرد ارائه میدهند. در عین حال، آنها بازده در سطح بازار- و حتی بهتر- ارائه داده و ریسکهای نزولی کمتری نشان میدهند که رشد سریع صندوقهای پایدار را در سالهای اخیر تبیین میکند.
براساس برآوردهای کنفرانس تجارت و توسعه مللمتحد (آنکتاد)، نزدیک به ۳۱۰۰ صندوق پایدار در سراسر جهان وجود دارد که داراییهای تحت مدیریت آنها در پایان سال ۲۰۱۹ حدود ۹۰۰ میلیارد دلار است. از آنجا که کشورهای توسعهیافته مبنای سرمایهگذاری بزرگتری دارند، تعجبآور نیست که بیش از ۹۰ درصد چنین صندوقهایی در آنجا تاسیس شده است.
از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ تعداد صندوقهای پایدار در اروپا و ایالاتمتحده، دو بازار عمده برای سرمایهگذاری پایدار، از ۱۳۰۴ به ۲۷۰۸ افزایش یافت که داراییهای تحت مدیریتشان از ۱۹۵ میلیارد دلار به ۸۱۳ میلیارد دلار رسید.
جریان خالص ورودی به صندوقهای پایدار در این دو بازار از ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ به ۱۴۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ رسیده است. روند مشابهی را میتوان در استرالیا، کانادا و ژاپن مشاهده کرد اما اندازه بازار آنها نسبتا اندک است. اروپا از نظر تعداد و داراییهای تحت مدیریت، بزرگترین بازار برای صندوقهای پایدار است و این نشاندهنده رشد روزافزون سرمایهگذارانی است که مضامین پایداری را در استراتژیهای سرمایهگذاری خود در اولویت قرار میدهند.
دادههای آژانس تحقیقاتی جهانی مورنینگاستار (Morningstar) نشان میدهد شواهد درحال رشدی مبنی بر تبدیل سرمایهگذاری متمرکز بر محیط زیست به یک روند متداول است. بهتازگی صندوق ونگارد (Vanguard) که یکی از بزرگترین صندوقهای جهان است، دو صندوق شاخص اخلاقی با هدف حمایت از سرمایهگذاران انگلستان را راهاندازی کرد، درحالیکه آویوا (Aviva)، بزرگترین بیمهگر انگلیس، از صندوق «تغییر آب و هوا» پردهبرداری کرد. مورنینگاستار ۷۴۵ صندوق پایدار را مورد بررسی قرار داد و آن را با ۴۱۵۰ صندوق مرسوم مقایسه کرد و دریافت که بازده در همه گروهها (خواه اوراق قرضه یا سهام، بریتانیا یا خارج از کشور) مطابقت دارد یا بهتر عمل میکند. متوسط بازده و نرخ موفقیت برای صندوقهای پایدار حاکی از آن است که هیچ کاهش عملکردی در صندوقهای پایدار وجود ندارد. در حقیقت اکثر صندوقهای پایدار نسبت به همتایان مرسوم خود طی دوران متعدد عملکرد بهتری داشتهاند. در طول ۱۰ سال متوسط بازده سالانه برای یک صندوق پایدار که در شرکتهای بزرگ جهانی سرمایهگذاری شده است، سالانه ۹/ ۶درصد بوده است درحالیکه یک صندوق سرمایهگذاری مرسوم سالانه ۳/ ۶درصد بازده داشته است.
به نقل از مورنینگاستار در این مطالعه به جز یک دسته، صندوقهای پایدار در کل بهتر عمل کردهاند و میانگین بازده اضافی آن در فصل اول سال ۲۰۲۰ بین ۰۹/ ۰درصد و ۸۳/ ۱درصد در بین گروهها قرار دارد. ممکن است یکی از دلایل این امر این باشد که بسیاری از سهام فناوریهای آمریکایی که در بین سرمایهگذاران محیطزیستی محبوبیت دارد، در طول بحران افزایش یافتهاند درحالیکه سهام شرکتهای نفت، گاز و زغالسنگ کاهش یافته است. شاخص نزدک سهام فناوری آمریکا بهطور کامل از بحران ویروس کرونا بهبود یافته و در این هفته به اوج جدید رسیده است، درحالیکه غول نفتی اکسونموبیل با ۵۳ دلار در مقایسه با ۷۰ دلار پیش از دوران قرنطینه، معاملات دارد.
محققان مورنینگاستار خاطرنشان کردند که صندوقهای پایدار نسبت به همتایان خود دوام بیشتری دارند. یکی از ترفندهای صنعت مدیریت دارایی این است که صندوقهایی که عملکرد بدی دارند بهصورت بیسروصدا حذف میشوند (معمولا با ادغام آنها با یک صندوق با عملکرد بهتر). این به معنای بهتر کردن ارقام کلی عملکرد است و نشان میدهد سرمایهگذاران در درازمدت نسبت به آنچه واقعا انجام میدهند، بهتر عمل میکنند. مورنینگاستار دریافت که سهچهارم صندوقهای پایدار در مقایسه با کمتر از نیمی از صندوقهای مرسوم، ۱۰ سال یا بیشتر دوام داشتند. فعالان محیطزیستی از این گفته که صندوقهای پایدار بهترند، استقبال کردند. مایکل کایند از شرکت شِراَکشن
(ShareAction) (یک شرکت و موسسه خیریه که سرمایهگذاری مسوولانه را ارتقا میبخشد) چنین میگوید: «مشاهده اینکه صندوقهایی با استراتژیهای محکم زیستمحیطی، اجتماعی و حکمرانی (ESG) در کل عملکرد بهتری دارند، بسیار مثبت است اما تعجبآور نیست. ما اغلب از پساندازکنندگان میشنویم که یکی از بزرگترین موانع اقدام این تصور است که اگر به سرمایهگذاری مسوولیتپذیر روی بیاورید، از لحاظ مالی ضرر خواهید کرد... اما آیا این کافی است؟ خیر... انتظار داریم صندوقهای جسورانه و معتبرتر زیستمحیطی، اجتماعی و حاکمیتی نتایج بهتری برای ذینفعان و محیطزیست در برداشته باشند، اما نه اینکه هر بار ناگزیر پول بیشتری به سرمایهگذاران تحویل دهند.»