سایه تورم بر دستمزد ستاره‌ها
دنیای‌اقتصاد : تورم در سه، چهار سال اخیر بیش از همیشه رشد داشته است. در همه بازارها و البته در بازار سینما.در ادبیات بازاری‌های سینما، بازیگران، معمولا با رقم‌های قراردادهایشان انتخاب می‌شوند. برای پروژه‌های سینمایی متوسط، بازیگران اصلی ۴۰۰ تا ۵۰۰میلیونی لازم هستند، برای پروژه‌های بزرگ‌تر، بازیگران میلیاردی! صنعت است و مناسبات اقتصادی خاص خودش! دستمزد بازیگران سینما همیشه مورد توجه بوده است؛ اما سال‌های اول دهه هشتاد با ورود بازیگران به تبلیغات، رقم قراردادهایشان اهمیت بیشتری برای رسانه‌ها و عموم مردم پیدا کرد.
جمشید مشایخی، مهران مدیری و... مهم‌ترین چهره‌هایی بودند که دستمزدهای‌چند ده‌میلیونی‌شان برای تبلیغات در آن سال‌ها مورد توجه قرار گرفت. برخی معتقدند که رشد یک‌باره دستمزد بازیگران در سینما و تلویزیون بعد از دستمزدهای نجومی تبلیغات اتفاق افتاد. درواقع بازیگری که برای چاپ عکسش در یک بیلبورد در دهه ۸۰ چند ده میلیون تومان پول می‌گرفت، دیگر راضی نمی‌شد برای حضور در یک پروژه چند ماه به دستمزدی کمتر راضی شود. به‌طور کلی تا قبل از سال ۱۳۹۵ دستمزدهای ستاره‌های سینما چندان عجیب و غریب به نظر نمی‌رسید. از سال ۹۵ با انتشار فهرستی از دستمزدهای چندصد میلیونی برخی بازیگران برای پروژه‌های سینمایی موضوع مثل توپ در رسانه‌ها صدا کرد. در آن فهرست محمدرضا گلزار، هدیه تهرانی، اکبر عبدی، مهران مدیری، رضا عطاران، لیلا حاتمی، بهرام رادان و... با دستمزدهای ۳۰۰ تا ۴۰۰میلیون تومانی در صدر جدول قرار داشتند. دیگر بازیگران پردرآمد آن سال یعنی الناز شاکردوست، نیکی کریمی، شهاب حسینی، امیر جعفری و... نیز با درآمد ۲۰۰میلیونی برای هر فیلم در رده بعدی قرار داشتند. اما حالا این دستمزدها در سال ۱۴۰۰ متعلق به بازیگران غیراصلی و حاشیه‌ای برخی سریال‌ها شده است.
افزایش تصاعدی دستمزدهای نجومی
میانگین دستمزد ۱۰ بازیگر گران‌قیمت سینمای ایران در سال ۱۳۹۵ حدود ۲۲۰میلیون تومان بود. اما این میانگین در طول پنج سال اخیر رشد بسیار قابل توجهی پیدا کرده است. در سال ۱۳۹۶ میانگین درآمد بازیگران پردرآمد به ۳۰۰میلیون تومان رسید و در سال ۱۳۹۷ با رونق گرفتن سریالهای نمایش خانگی این رقم افزایش بسیار قابل توجهی پیدا کرد. در این سال میانگین دستمزد ۱۰ بازیگر معروف و پردرآمد سال به ۷۰۰ میلیون تومان نزدیک شد و در سال ۱۳۹۸ نیز میانگین درآمد ۱۰ بازیگر پول‌ساز سینمای ایران به آستانه یک‌میلیارد تومان نزدیک شد. با انتشار خبرهایی درباره لزوم پرداخت مالیات از سوی بازیگران و شفاف شدن قراردادهای سینمایی در این دوره، دسترسی به قراردادها و اطلاع از دستمزدهای بازیگران بیش از پیش دشوار شد و رسانه‌ها کمتر توانستند که از رقم دقیق درآمد برخی بازیگران معروف از پروژه‌های سینمایی اطلاع کسب کنند. البته در همه این سال‌ها، همواره رقم‌های قرارداد بازیگران سینما و سریال به‌صورت تخمینی یا غیررسمی منتشر شده و کمتر موردی بوده که رقم دقیقی از یک قرارداد افشا شود.
به هر روی در اوایل سال ۱۳۹۹ اوضاع متفاوت بود و ورود کرونا، در بسیاری از تولید‌ی‌های فیلم را تخته کرد؛ اما در ادامه و با از سرگیری فرآیند ساخت و تولید سریالهای نمایش خانگی، رقم‌های میلیاردی دوباره به بازار فیلم‌سازی برگشتند. همزمان دستمزدهای نجومی بازیگران برای پروژه‌های تبلیغاتی، بازار حاشیه‌ها را داغ‌تر کرد. درآمدهای بازیگران در این سال تفاوت‌های عدیده‌ای داشت. تهیه‌کنندگان گلایه داشتند که ۶۰ تا ۸۰درصد کل بودجه یک پروژه سینمایی یا سریال‌سازی صرف حقوق بازیگران می‌شود و بیش از نیمی از این درصد، دستمزد یکی دو بازیگر مطرح است. با این حساب که میانگین هزینه ساخت یک فیلم سینمایی دراین سال، حدود ۷ میلیارد تومان بوده است، می‌توان گفت که ۴ تا ۵ میلیارد تومان از این رقم، صرف دستمزد بازیگران شده است. با این حساب ۲ تا ۳ میلیارد تومان به یکی، دو بازیگر مطرح پرداخت شده است. بنا به تخمین‌ها و بررسی گفته‌های برخی از تهیه‌کنندگان، میانگین درآمد بازیگران پول‌ساز در سال ۱۳۹۹به بیش از یک‌ونیم میلیارد تومان رسیده است. یکی از مدیران تولید سینما پیش از این در گفت‌وگویی اعلام کرده بود که « بازیگران خیلی چهره و موردعلاقه مردم که تعدادشان به عدد انگشتان دست هم نمی‌رسد، هر ماه ۳۵۰ تا ۵۰۰میلیون تومان می‌گیرند. آنهایی که سلبریتی‌های شناخته‌شده هستند و جزو آن دسته اول قرار نمی‌گیرند، هر ماه ۲۰۰ تا ۳۰۰میلیون تومان دستمزد می‌گیرند. بازیگران چهره‌ای که در رده اول و دوم قرار ندارند، هر ماه ۱۰۰ تا ۱۸۰میلیون تومان و دیگر بازیگران نیز بسته به میزان نقش و محبوبیتی که میان مردم دارند، هر ماه زیر ۱۰۰میلیون تومان دستمزد می‌گیرند.» این رقم‌ها عموما مربوط به هزینه‌های عرف‌شده سریال‌سازی در سال ۹۹ است. جالب اینکه دستمزد برخی بازیگران کم شمار نیز ماهانه به یک‌میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان نیز رسیده است. البته برخی از بازیگران علاوه بر دستمزد خود، بخشی از درآمد سریال یا فیلم را نیز طلب می‌کنند. این مقدار از ۵درصد تا ۲۰درصد متغیر است.
نمایش نجومی خانگی
دستمزدهای نجومی بازیگران بعد از رونق گرفتن شبکه نمایش خانگی اوج گرفت. شبکه نمایش خانگی به‌دلیل تفاوت‌هایی که در محدودیت‌های با سیما داشت، بیش از سریالهای تلویزیونی مورد توجه مردم قرار گرفت و تبدیل به بازاری بسیار سودده برای سریال‌سازان شد. در شبکه نمایش خانگی، مالکان آثار می‌توانستند تمام درآمدهای مربوط به تبلیغات و فروش را در اختیار داشته باشند؛ به همین دلیل آنها با دست و دل باز برای به اختیار گرفتن محبوب‌ترین و پول‌سازترین بازیگران پول خرج می‌کردند تا بتوانند فیلم یا سریالشان را بیشتر بفروشند و در آمد بیشتری داشته باشند. رقابت برای جذب بازیگران پول‌ساز، گرانی روزافزون این بازیگران را به همراه داشته است.
