ترکش دلار در زمین آلومینیومیها
دنیای اقتصاد - عباس بيات : از جمله صنایع مهم در توسعه و پیشرفت کشور، بدون شک آلومینیوم است. این فلز به‌دلیل سبکی و قیمت مناسب به همراه ویژگیهای منحصر‌به‌فرد در بخش زیادی از صنایع کشور کاربرد دارد. ویژگی بارز آلومینیوم قابل بازیافت بودن آن است که می‌تواند بارها بدون افت کیفیت بازیافت شود. اصلی‌‌‌ترین بحران آلومینیومسازان در سال‌های گذشته بحث ماده اولیه است. ماده‌‌‌اولیه اصلی این صنعت پودر آلومینا است. این پودر به صورت وارداتی تامین می‌شود و همین موضوع موجب می‌شود تا با رشد هزینه دلار، تامین آلومینا هزینه بالایی برای تولیدکنندگان به دنبال داشته باشد. با این وجود چون در گروه آلومینیوم بازار سرمایه ریسک قیمت دستوری برقرار نیست و از طرفی این گروه از بازار صادرات‌محور هستند، تا حدی افزایش هزینه حاصل از تامین ماده‌‌‌اولیه می‌تواند پوشش داده شود.
افزایش نرخ دلار نزول سودآوری را به‌دنبال نخواهد داشت و می‌تواند فقط موجب سنگ‌‌‌اندازی در مسیر توسعه متغیرهای سودآوری این صنعت شود. ارزیابی متغیرهای مالی آلومینیومسازان بازار سرمایه نشان می‌دهد، در سال جاری حاشیه سود این گروه کاهش نسبی در قیاس با متوسط تاریخی تجربه کرد. در تابستان و پاییز حاشیه سود آلومینیومسازان بورسی میانگین ۱۵درصد به ثبت رسید که در قیاس با میانگین تاریخی ۶درصد کاهش یافته است.
عامل اصلی در نزول متغیرهای سودآوری، رشد نرخ دلار در سال جاری است که موجب شد تا تامین ماده‌‌‌اولیه وارداتی این صنعت هزینه بالایی را به‌دنبال داشته باشد. مقادیر تولید و فروش آلومینیومسازان بورسی در سال جاری با افت همراه شده است. با این حال رشد ۱۰۰درصدی نرخ فروش محصول اصلی این صنعت طی ۱۱ماه نخست امسال موجب شد تا اثر منفی نزول تناژ تولید این صنعت خنثی شود و در نهایت درآمد آلومینیومسازان بورسی با افزایش همراه شود.
پرکاربردترین فلز
پس از آهن کاربردی‌‌‌ترین فلز در کره زمین آلومینیوم است. بیش از ۸درصد جرم هسته زمین را آلومینیوم تشکیل می‌دهد. این فلز به‌دلیل سبکی وزن، استحکام بالا، شکل‌‌‌پذیری مناسب، عمر طولانی، قیمت مناسب و عدم نیاز به رنگ‌‌‌آمیزی در صنایع مختلف کاربرد فراوان دارد. از جمله کاربردهای این فلز ارزشمند می‌توان در صنعت خودرو به عنوان کاهنده ۱۰درصدی وزن و همچنین صرفه‌‌‌جویی ۷درصدی سوخت، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فلز همچنین در کشتی‌سازی و ساخت هواپیما نیز کاربرد فراوان دارد. در صنعت لوازم‌‌‌خانگی از آلومینیوم برای ساخت کالاهای مصرفی بادوام از جمله یخچال و ماشین‌‌‌‌‌‌‌‌‌لباس‌شویی استفاده می‌شود.
همچنین نزدیک به ۹۰درصد ظروف و قوطی‌‌‌های مورد استفاده در صنعت بسته‌‌‌بندی از آلومینیوم تشکیل می‌شود. از آلومینیوم همچنین به‌‌‌جهت محافظت ورقه فولادی به‌‌‌منظور جلوگیری از زنگ‌‌‌زدگی در فولاد نیز استفاده می‌شود. یکی از مزیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های اصلی در آلومینیوم این است که می‌توان بارها آن را بدون افت کیفیت بازیافت کرد. تولید آلومینیوم از ضایعات این فلز بسیار ارزان‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر و باصرفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر از تولید اولیه آن است.
بازیگر جهانی آلومینیوم
بیشترین میزان صادرات شمش آلومینیوم مربوط به کشور کانادا است که در سال نزدیک به ۹میلیارد دلار آلومینیوم از این کشور صادر می‌شود. پس از آن روسیه و هند در رتبه‌های دوم و سوم بیشترین میزان صادرات جهانی قرار دارند. در طرف مقابل بالاترین میزان واردات جهانی آلومینیوم مربوط به کشورهای آمریکا، آلمان و ژاپن است که به‌‌‌ترتیب ۳۳، ۱۹ و ۱۶درصد واردات آلومینیوم جهانی را از آن خود کرده‌‌‌اند. بیشترین میزان تولیدات جهانی آلومینیوم توسط کشور چین صورت می‌گیرد که سالانه بالغ بر ۴۰تن آلومینیوم توسط چین به چرخه تولید می‌رسد. پس از چین کشورهای هند، روسیه و کانادا بیشترین میزان تولیدات سالانه آلومینیوم در جهان را دارند. چین، استرالیا، برزیل و هند در مجموع ۸۰درصد آلومینای جهان را تولید می‌‌‌کنند. در سال‌های اخیر حمله روسیه به اوکراین و اعمال تحریم‌ها علیه روسیه، تامین آلومینا و آلومینیوم جهانی را دچار اخلال کرده و موجب رشد خیرهکننده در قیمت آلومینیوم جهانی شد.
پاشنه آشیل صنعت
نخستین فاکتور موثر در ارزیابی هر صنعت، مقادیر تولید است. بررسی ۱۳ساله تناژ تولیدات صنعت آلومینیوم نشان می‌دهد که در بازه سالانه همواره تولیدات این صنعت رونق خاصی نداشته است. عامل اصلی رکود تولیدات آلومینیوم به بحث مواداولیه بازمی‌‌‌گردد. ماده اولیه اصلی این صنعت پودر آلومینا است. این ماده اولیه از طریق واردات تامین می‌شود و به همین خاطر تامین آن هزینه گزافی برای شرکت‌های تولیدکننده آلومینیوم به دنبال دارد. دومین ماده اولیه پرکاربرد در صنعت آلومینیوم، آند است. تامین این ماده نیز شرکت‌های تولیدکننده را با چالش مواجه کرده است. شرکت «فایرا» به جهت رفع مشکل تامین ماده اولیه آند یک خط تولید جدید برای تولید این ماده راه‌‌‌اندازی کرده است و ریسک تامین ماده اولیه خود را کاهش داده است.
در ۱۳سال گذشته متوسط در هر سال تنها یک درصد به مقادیر تولیدی صنعت آلومینیوم افزوده شده است. در سال گذشته مجموع تولیدات این صنعت با افت ۲درصد به میزان ۲۱۵هزار تن تقلیل یافته است. این افت در مقیاس فصلی نیز تداوم یافته است. طی تابستان و پاییز امسال مجموع تولیدات صنعت آلومینیوم به‌‌‌ترتیب کاهش ۲ و ۱ درصد نسبت به فصل مشابه سال گذشته به ارمغان رسانده است. طی ۱۱ماه نخست امسال مجموع تولیدات صنعت آلومینیوم به میزان ۱۹۴هزار تن به ثبت رسید که در مقایسه با ۱۱ماه نخست سال گذشته یک درصد کاهش تجربه کرده است. در میان چهار شرکت تولیدکننده بورسی صنعت آلومینیوم، سه شرکت در ۱۱ماه امسال با نزول مقادیر تولید همراه شده‌‌‌اند. شرکت «فنوال» تنها آلومینیومساز بورسی است که ظرف مدت ۱۱ماه امسال توانست تولیدات خود را با رشد ۴درصد به ۱۵هزار و ۱۹۷تن افزایش دهد.
رکود فروش
در کنار مقادیر تولید، ارزیابی مقادیر فروش صنعت آلومینیوم می‌تواند دید بهتری نسبت به وضعیت فعلی صنعت ارائه کند. در بازه سالانه میانگین در هر سال ۲۰۲هزار تن آلومینیوم توسط چهار شرکت بورسی این صنعت به فروش رسیده است. در سال ۱۴۰۲ مجموعا ۲۱۷هزار تن آلومینیوم به فروش رسید که در مقایسه با سال ماقبل نزول ۳درصدی را تجربه کرده است. کمبود ماده‌‌‌اولیه یک چالش جدی در صنعت آلومینیوم است تا جایی که در هر نقطه از صورت‌‌‌های مالی این صنعت رد پای اثر منفی ماده اولیه مشاهده می‌شود. در مقیاس فصلی طی سال جاری روند نزولی فروش آلومینیومسازان تداوم یافته است.
در بهار امسال رشد ۲۱درصد در تناژ فروش رقم خورد، اما این افزایش تداوم نداشت و طی دومین فصل سال مجموع مقداری فروش صنعت آلومینیوم با کاهش ۱۱درصدی نسبت به تابستان سال گذشته به میزان ۵۴هزار تن تقلیل یافت. در پاییز وضعیت فروش بهبود نسبی را تجربه کرد که همین موضوع عاملی شد تا مقادیر فروش صنعت آلومینیوم بدون تغییر همچون پاییز سال گذشته به ثبت برسد. طی ۱۱ماه نخست سال جاری، میزان فروش آلومینیومسازان بورسی ۱۸۳هزار تن به ثبت رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افت ۶درصدی را به ارمغان رسانده است. در همین مدت شرکت «فنوال» تنها آلومینیومساز بورسی بود که موفق به رشد مقادیر فروش شد. طی سال جاری شرکت مذکور ۱۴هزار و ۹۷۵تن آلومینیوم به فروش رساند که در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۲درصد افزایش تجربه کرده است.
«فالوم» سردمدار صادرات
صنعت آلومینیوم را می‌توان یک صنعت صادرات محور دانست. بخشی از درآمد فروش این صنعت از محل صادرات تامین می‌شود. باتوجه به صادرات محور بودن صنعت آلومینیوم، برخی ریسک‌‌‌ها همچون قیمت‌‌‌گذاری دستوری اثر منفی کمتری بر شرکت‌های این صنعت دارد. همچنین باید در نظر داشت با وجود وارداتی بودن مواداولیه صنعت آلومینیوم، رشد دلار توافقی و کاهش فاصله آن با دلار بازار آزاد می‌تواند افزایش هزینه ماده اولیه این صنعت را تا حدی پوشش دهد و منجر به عدم کاهش متغیرهای سودآوری صنعت شود. بیشترین میزان صادرات در صنعت آلومینیوم طی سال جاری مربوط به شرکت «فالوم» است. این شرکت در ۱۱ماه نخست امسال ۵۲درصد درآمد خود را از محل صادرات کسب کرده است. پس از آن شرکت «فایرا» با سهم صادرات ۳۲درصد بیشترین میزان صادرات در سال جاری را از آن خود کرده است. شرکت «فمراد» امسال ۱۲درصد از درآمد خود را از محل صادرات تامین کرد که با این اوصاف سومین شرکت با بیشترین میزان صادرات در گروه آلومینیوم بازار سهام است. کمترین میزان صادرات در ۱۱ماهه امسال مربوط به شرکت «فنوال» است. این شرکت طی سال جاری تنها ۲درصد از محل صادرات کسب درآمد کرده است.
جهش یکصد درصدی نرخ فروش
در صنعت آلومینیوم نرخ‌‌‌گذاری مساله اصلی این صنعت نیست، چرا که با وجود صادرات هیچ ریسکی این صنعت را از منظر نرخ‌‌‌گذاری تهدید نمی‌‌‌کند. در ۱۱ماه نخست امسال متوسط ۷درصد به نرخ فروش محصول اصلی صنعت آلومینیوم افزوده شده است. بیشترین میزان جهش نرخ فروش مربوط به شرکت «فایرا» است. فایرا تنها شرکتی بوده است که در بازه ۱۱ماهه امسال موفق به رشد نرخ فروش محصول خود شده است و سه شرکت دیگر با نزول نرخ فروش همراه شده‌‌‌اند.
با این حال شرکت «فایرا» در سال جاری توانسته است شمش خالص خود را ۴۵درصد بیشتر از سال گذشته به فروش رساند. در یازدهمین ماه سال جاری وضعیت نرخ فروش محصولات صنعت آلومینیوم مطلوب بوده است. در مقیاس نقطه‌به‌نقطه طی بهمن ماه میانگین ۹۲درصد به نرخ فروش محصول اصلی صنعت آلومینیوم افزوده شده است. بیشترین میزان جهش نرخ مربوط به شرکت «فنوال» است. این شرکت تسمه آلومینیومی خود را با ۱۷۴درصد افزایش نسبت به بهمن سال قبل به فروش رسانده است.
همچنین مقایسه نرخ فروش یازدهمین ماه سال با میانگین سال جاری نیز از افزایش ۱۰۳درصدی نرخ فروش محصول اصلی صنعت آلومینیوم حکایت دارد. در این مقیاس نیز «فنوال» درخشان عمل کرده است و توانسته تسمه آلومینیومی خود را با ۲۰۸درصد افزایش نسبت به متوسط سال به فروش رساند.
جهش درآمد با محرک نرخ فروش
نزول مقادیر تولید و فروش صنعت آلومینیوم موجب ایجاد رکود درآمدی این صنعت شد. در ۱۳سال گذشته میانگین در هر سال ۳۷درصد به مبلغ فروش صنعت آلومینیوم افزوده شده است. در سال ۱۴۰۲ درآمد آلومینیومسازان بورسی با افزایش ۳۱درصد به ۲۲هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. این به‌‌‌معنای کاهش ۶درصدی شتاب رشد درآمد این صنعت در سال جاری است. با این حال رونق صادرات در سال جاری موجب شد تا وضعیت درآمدی شرکت‌های آلومینیومساز بهبود چشمگیر تجربه کند و نسبت به سال گذشته وضعیت درآمد بهبود یابد. در پاییز امسال افزایش خیرهکننده ۶۲درصد در فروش صنعت آلومینیوم رقم خورد و درآمد این صنعت به ۷هزار و ۶۳۸میلیارد تومان افزایش یافت.
طی ۱۱ماه نخست امسال مجموع درآمد صنعت آلومینیوم بازار سرمایه بهمیزان ۲۶هزار و ۷۷۲میلیارد تومان به ثبت رسید که این میزان فروش در مقایسه با ۱۱ماه ابتدایی ۱۴۰۲ جهش ۳۶درصد به ارمغان رسانده است. اصلی‌‌‌ترین عامل جهش درآمدی آلومینیومسازان در سال جاری به رشد نرخ فروش این صنعت بازمی‌‌‌گردد. مقادیر تولید و فروش صنعت آلومینیوم تحت تاثیر کمبود ماده‌‌‌اولیه در سال جاری با افت همراه شده است. با این حال جهش نرخ فروش محصولات موجب شد تا صنعت آلومینیوم رشد بالایی را در درآمد فروش خود به ثبت رساند. در سال جاری بیشترین میزان افزایش درآمد را شرکت «فمراد» تجربه کرده است. درآمد حاصل از فروش این شرکت طی ۱۱ماه امسال با رشد ۹۵درصد به هزار و ۴۴۸میلیارد تومان افزایش یافته است.
ثبات متغیرهای سودآوری
باتوجه به عدم قیمت‌‌‌گذاری دستوری در صنعت آلومینیوم، متغیرهای سودآوری این صنعت تزلزل کمتری را تجربه کردند. در ۱۳سال گذشته حاشیه سود شرکت‌های آلومینیومساز بازار سهام بهمیزان ۱۴درصد بود. حالا در سال ۱۴۰۲ حاشیه سود صنعت آلومینیوم به ۲۱درصد افزایش یافت که این به معنای صعود ۷درصدی متغیرهای سودآوری این صنعت است. با وجود جهش سودآوری این صنعت در سال گذشته، در سه فصل سال جاری شتاب متغیرهای سودآوری آلومینیومسازان با افت همراه شده است. در مقیاس فصلی میانگین حاشیه سود صنعت آلومینیوم بهمیزان ۲۱درصد است.
در تابستان و پاییز حاشیه سود این صنعت به‌‌‌ترتیب ۱۲ و ۱۸درصد به ثبت رسید. اصلی‌‌‌ترین عامل نزول حاشیه سود صنعت آلومینیوم در سال جاری، افزایش نرخ دلار است. باتوجه به وارداتی بودن ماده‌‌‌اولیه آلومینا، رشد بیش از ۶۰درصدی نرخ ارز طی ۱۱ماه نخست امسال، موجب شد تا تامین ماده‌‌‌اولیه برای آلومینیومسازان هزینه گزافی را به همراه داشته باشد. بنابراین حاشیه سود این صنعت در مقایسه با میانگین فصلی با کاهش همراه شد. با وجود سهم ناچیز صادرات در سبد درآمدی شرکت «فنوال»، این شرکت بیشترین میزان حاشیه سود چه در مقیاس سالانه و چه در بازه فصلی تجربه کرده است.
اصلی‌‌‌ترین عامل صعود متغیرهای سودآوری این شرکت، جهش نرخ فروش محصول اصلی آن است. شرکت «فنوال» در سال ۱۴۰۲ و پاییز امسال موفق به ثبت حاشیه سود ۳۶ و ۳۵درصد شد و با این اوصاف بالاترین میزان حاشیه سود را در میان چهار شرکت تولیدکننده آلومینیوم بازار سرمایه به ثبت رساند.
یکه‌‌‌تازی «فنوال» در جهش سود
ارزیابی سود دلاری گروه آلومینیوم بازار سرمایه، می‌تواند دید بهتری از وضعیت حقیقی این گروه نمایان کند. در میان چهار تولیدکننده بورسی، «فنوال» در سال جاری وضعیت بسیار خوبی به لحاظ رشد سود دلاری تجربه کرده است. شرکت مذکور در پاییز امسال ۴میلیون و ۶۰۰هزار دلار سود خالص دلاری شناسایی کرد که در مقایسه با پاییز سال گذشته ۴۲درصد افزایش یافت.
همچنین در مقیاس ۹ماهه، سود خالص دلاری این شرکت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۶درصد بهبود یافته است. «فنوال» تنها شرکت آلومینیومساز بورسی است که در بازه ۹ماهه توانست سودآوری خود را به طرز قابل توجهی افزایش دهد. این در حالی است که سه شرکت آلومینیوم دیگر بازار سهام در این مدت با نزول دلاری سودآوری همراه شدند.
