آینده صنعت قیر
راضیه علیپور/ کارشناس صنایع پتروشیمی
آسفالت که به عنوان قیر نیز شناخته میشود، نوعی مایع یا نیمه جامد نفتی چسبناک، سیاه و بسیار چسبناک است. با در نظر گرفتن نوع قیر، میتوان بازار را به قیر آسفالت (Paving Grade)، قیر سخت (Hard Grade)، قیر اکسیدشده (Oxidized grade)، قیر پلیمری (polymer modified bitumen) و امولسیون (emulsions) تقسیم کرد.

در حال حاضر بازار جهانی قیر به دلیل پیشرفت فناوری تولید قیر و افزایش استفاده از این محصول در فعالیتهای راهسازی و نوسازی در سراسر جهان شاهد رشد سریعی است. پیشبینی میشود که این بازار جهانی به دلیل افزایش مصرف در مقاصد گوناگون مانند سقفبندی (بهعنوان چسب در صنعت چوب) و محصول ضد آب، رشد قابلتوجهی در آینده نزدیک داشته باشد. اگرچه همهگیری کووید۱۹ در سال ۲۰۲۰ تاثیر منفی بر این صنعت داشت، اما نهایتا بازار قیر در سال ۲۰۲۱ نرخ رشد مثبتی از خود بر جای گذاشت. بررسیها حاکی از آن است که بازار جهانی آسفالت (قیر) بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۳۰ برای رشد قابلتوجهی آماده است که توسط عواملی مانند فناوری و حضور بازیگران کلیدی هدایت میشود و همچنان یک چشمانداز سرمایهگذاری جذاب به نظر میرسد که سرمایهگذاریهای جدید را به سمت خود جذب میکند.
اندازه بازار جهانی قیر ۷۷/ ۱۰۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ بوده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۲ به حدود ۹/ ۱۶۱ میلیارد دلار برسد. در ادامه این یادداشت، سه عامل اصلی رشد صنعت قیر تحلیل شده است. سرمایهگذاری رو به رشد در پروژههای توسعه زیرساختی، یکی از محرکهای اصلی توسعه بازار به حساب میآید. دولتها و نهادهای خصوصی در ساخت و نوسازی شبکههای حملونقل از جمله جادهها و بزرگراهها سرمایهگذاری میکنند تا رشد اقتصادی را تسهیل کرده و ارتباطات را افزایش دهند. قیر با توانایی خود در تامین سطوح جادهای بادوام و ارتجاعی، تقاضای بالایی دارد، چرا که طول عمر و پایداری این پروژههای زیربنایی را تضمین میکند. به عنوان مثال بررسی بازار هند به عنوان یکی از اصلیترین مقاصد صادراتی قیر ایران نشان میدهد که گسترش صنایع راهداری و پروژههای ساختمانی، اصلیترین عامل گسترش بازار قیر در هند بوده است.
تجزیه و تحلیل جامع عوامل محرک رشد بازار جهانی قیر نشان میدهد اگرچه افزایش فعالیتهای راهسازی در سراسر جهان بازار را به حرکت در میآورد، مقررات سختگیرانه دولتها در مورد استفاده از قیر میتواند رشد بازار را مهار کند. همچنین البته باید توجه داشت که نگرانیهای زیست محیطی و سلامت انسان مرتبط با قیر، قیمت نفت خام را در سطح جهانی تغییر میدهد و پیشبینی میشود رشد بازار با افزایش استفاده از جایگزینهای قیر مانند سیمان در برنامههای مربوط به ساخت جادهها محدود شود.
دوم اینکه، افزایش شهرنشینی و رشد جمعیت در بسیاری از مناطق منجر به افزایش تقاضا برای توسعه مناطق مسکونی و تجاری جدید شده است. با توجه به اینکه قیر کاربرد گستردهای در تولید سقف و عایق رطوبتی پیدا کرده و با محافظت از نفوذ آب، طول عمر ساختمانها را تضمین میکند، میتوان گفت ساخت مجتمعهای مسکونی، ساختمانهای تجاری و تاسیسات صنعتی باعث رشد بیشتر بازار قیر خواهد شد. به عنوان مثال، دولت هند برنامهای تحت عنوان Pradhan Awas Yojana در دست اجرا دارد که شامل ساخت خانه برای افراد کمدرآمد ساکن در مناطق شهری و روستایی میشود. پیشبینی میشود که با اجرای این برنامه نیاز به قیر در این کشور افزایش یافته و به گسترش صنعت قیر در هند دامن بزند.
سوم اینکه، نگهداری و بازسازی مستمر داراییهای زیرساختی موجود نیز منجر به افزایش تقاضا برای قیر میشود. از آنجا که زیرساختهای قدیمی نیاز به تعمیر و روکش دارد، قیر برای بازسازی و افزایش طول عمر جادهها، پلها و سایر سازهها استفاده میشود و نیاز به راهحلهای مقرون به صرفه و کارآمد در تعمیر و نگهداری زیرساختها، رشد بازار قیر را تضمین میکند. نگاهی به گزارش بنچ مارک بینالمللی که در پایان سال ۲۰۲۲ منتشر شد نشان میدهد که در اروپا اگرچه نقش زیرساختهای جادهای هنوز تا حد زیادی دست کم گرفته شده است، تعمیر و نگهداری به عنوان یک عنصر کلیدی برای ایجاد امکان استقرار اشکال جدید تحرک شناخته میشود. بنابراین با در نظر گرفتن مجموع عوامل فوق و بهرغم نوسانات موجود در بازار به دلیل قیمت جهانی نفت، میتوان به آینده روشن صنعت جهانی قیر امیدوار بود.