شوک‌های بیرونی نباید به «بی‌ثباتی ماندگار» تبدیل شود

به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی در همایش چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵ با بیان اینکه با توجه به شرایط نوسانی، صحبت کردن از اقتصاد دشوار است. البته در این شرایط، نه انکار مشکلات جایز است و نه بزرگ‌نمایی و تزریق ناامیدی. واقع‌بینی با بدبینی تفاوت دارد؛ سیاست‌گذار باید از وعده‌های غیرقابل‌تحقق بپرهیزد.

وی افزود: ما  با وجود مشکلات، از ظرفیت‌های خوبی بهره‌مندیم و نباید اجازه دهیم شوک‌های بیرونی به «بی‌ثباتی ماندگار» تبدیل شود. اقتصاد ایران از سال ۹۹ تا ۱۴۰۳ رشد مثبتی را تجربه کرد، اما رشدهای ما معمولاً منابع‌محور و به‌ویژه نفت‌محور بوده است.

همتی ادامه داد: بر اساس حساب‌های ملی بانک مرکزی، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص از فصل‌های اول تا سوم ۱۴۰۴ منفی بوده است. طبیعی است که کاهش سرمایه‌گذاری، ظرفیت رشد اقتصادی را کاهش می‌دهد.

به گفته رییس کل بانک مرکزی، شاید یکی از دلایلی که نتوانستیم برای رشد پایدار برنامه‌ریزی کنیم، نوسانات درآمدهای حاصل از صادرات نفت بوده است. باید میان «میزان تورم» و «کاهش منابع واقعی اقتصاد» تمایز قائل شویم. همه مسئله ما تورم نیست؛ بخشی از احساس مردم نسبت به کاهش رفاه، ناشی از کاهش درآمد واقعی سرانه است.

وی اظهار داشت: آمارها نشان می‌دهد که بر اساس قیمت‌های ثابت ۱۴۰۰، درآمد سرانه واقعی از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۹۰ به حدود ۷۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. معنای این اعداد این است که قدرت خرید به‌ازای هر نفر به‌طور قابل‌توجهی کاهش پیدا کرده است.

همتی با بیان اینکه ثبات قیمت‌ها به‌تنهایی برای ما کالا و خدمات ایجاد نمی‌کند؛ تصریح کرد: باید دو مأموریت «کنترل تورم برای ایجاد مسیر رشد پایدار» و «سرمایه‌گذاری و بهره‌وری برای ایجاد رشد واقعی» را از هم تفکیک کنیم. 

وی افزود: عواملی که موجب جهش قیمت‌ها می‌شود، با عواملی که این جهش را به تورم مزمن تبدیل می‌کند متفاوت است و مورد دوم باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد؛ این در حالی است که بانک مرکزی منشأ تحریم، جنگ یا کاهش درآمدهای خارجی نیست، اما مسئولیت دارد که از تبدیل این شوک‌ها به بی‌ثباتی جلوگیری کند.

به گفته رییس کل بانک مرکزی، تجربه اقتصاد ایران نشان می‌دهد شوک‌های خارجی می‌تواند تورم را افزایش دهد، اما آنچه تورم را ماندگار می‌کند، نحوه مواجهه سیاست‌گذار با این شوک‌هاست.