این زلزله عظیم یوکوهاما را با خاک یکسان کرد
در اول سپتامبر ۱۹۲۳ [۹ شهریور ۱۳۰۲]، ساعت معمول ناهار در پایتخت ژاپن، توکیو، و شهر همسایه آن، یوکوهاما ــ معروف به «شهر ابریشم» ــ با وقوع زمینلرزهای عظیم به بزرگی ۷.۹ ریشتر، درست پیش از ظهر، به هم ریخت. لرزش زمین باعث فروریختن بیش از نیمی از ساختمانهای آجری توکیو، بیشتر ساختمانهای یوکوهاما و صدها هزار خانه شد و دهها هزار نفر را به کام مرگ کشاند. زلزله بزرگ کانتو در سال ۱۹۲۳، که به زلزله توکیو-یوکوهاما نیز معروف است، برآورد میشود بیش از ۱۴۰ هزار کشته بر جای گذاشت و حدود ۱.۵ میلیون نفر را بیخانمان کرد؛ هرچند آمارهای گزارششده متفاوتاند. این زمینلرزه آتشسوزیهایی را به راه انداخت که ساختمانهای بسیاری را سوزاند؛ احتمالاً به این دلیل که در سال ۱۹۲۳ مردم روی شعله باز آشپزی میکردند و زلزله درست زمانی رخ داد که مردم در حال آماده کردن ناهار بودند. بادهای شدید پس از زمینلرزه، که بر اثر توفانی موسمی در سواحل شبهجزیره نوتو در شمال ژاپن ایجاد شده بود، شعلهها را گسترش داد و آتشطوفانهایی هولناک پدید آورد. از آنجا که زمینلرزه شاهلولههای آب را شکسته بود، آتشها تا ۳ سپتامبر خاموش نشدند؛ یعنی پس از آنکه حدود ۴۵ درصد توکیو سوخت. برخی پژوهشگران باور داشتند که آن توفان ممکن است زلزله را تحریک کرده باشد، زیرا فشار جوی ناشی از آن بر خط گسلی شکننده و تحت تنش ــ در محل تلاقی سه صفحه تکتونیکی بزرگ در زیر توکیو ــ فشار وارد کرده بود.
این لرزش همچنین سونامیای ایجاد کرد که ارتفاع آن در آتامی، واقع در خلیج ساگامی، به ۳۹.۵ فوت، یعنی حدود ۱۲ متر، رسید. این سونامی ۶۰ نفر را کشت و ۱۵۵ خانه را ویران کرد.
سخنگوی اورژانس استان تهران گفت: زمینلرزه شرق استان تهران تاکنون مصدومی نداشته است.
در توکیو، خسارت ناشی از زلزله آنقدر شدید بود که برخی رهبران دولتی پیشنهاد کردند پایتخت ژاپن به شهری جدید منتقل شود. در پاییز ۱۹۲۳، آموزگاری به نام میورا توساکو از ویرانیهای توکیو بازدید کرد و به این نتیجه رسید که زلزله نوعی مکاشفه آخرالزمانی بوده است. او نوشت: «فاجعهها دروغ و تظاهر را از زندگی انسانی میزدایند و نقاط قوت و ضعف جامعه انسانی را بهروشنی آشکار میکنند.» هارونو کیایچی، امدادگر جنبش دینی تنریکیو، گفت ویرانی و خرابی پس از زلزله «فراتر از تصور» بود.
بازماندگان زلزله گزارش دادند که لرزش اولیه حدود ۱۴ ثانیه طول کشید؛ زمانی که برای فروریختن تقریباً همه ساختمانهای یوکوهاما، درست در جنوب توکیو، کافی بود. گراند هتل یوکوهاما ــ مهمانخانهای متعلق به دوران ویکتوریا که میزبان افراد مشهوری ازجمله رئیسجمهور آمریکا، ویلیام هاوارد تفت، و نویسنده انگلیسی، رودیارد کیپلینگ، بود ــ فرو ریخت. صدها نفر از کارکنان و مهمانان هتل زیر آوار جان باختند. هنری دبلیو. کینی، سردبیر مستقر در توکیو برای نشریه ترنس-پسیفیک، چند ساعت پس از وقوع زمینلرزه، ویرانیهای یوکوهاما را مشاهده کرد.
کینی گفت: «یوکوهاما، شهری با نزدیک به نیم میلیون جان، به دشتی پهناور از آتش تبدیل شده بود؛ به ورقههایی سرخ و بلعنده از شعله که میرقصیدند و زبانه میکشیدند. اینجا و آنجا، بازماندهای از ساختمانی، چند دیوار خردشده، همچون صخرههایی بر فراز گستره آتش ایستاده بودند، بیآنکه قابل شناسایی باشند... انگار خودِ زمین میسوخت. منظره دقیقاً شبیه یک پودینگ عظیم کریسمس بود که روی آن الکل شعلهور شده باشد، اما چیزی برای بلعیدن نمانده باشد؛ زیرا شهر دیگر از میان رفته بود.»
از سال ۱۹۶۰، مردم ژاپن سالگرد زلزله در اول سپتامبر را بهعنوان روز پیشگیری از بلایا گرامی میدارند.
ژاپن چندین زمینلرزه ویرانگر را از سر گذرانده است. بیش از هفت دهه پس از فاجعه سال ۱۹۲۳، در ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵ [۲۷ دی ۱۳۷۳] زمینلرزهای شهر کوبه را لرزاند. این زلزله کوبه حدود ۶۴۰۰ کشته بر جای گذاشت، آتشسوزیهای گسترده ایجاد کرد و باعث رانش زمین در نیشینومیا شد. سپس در ۱۱ مارس ۲۰۱۱ [۲۰ اسفند ۱۳۸۹]، لرزهای به بزرگی ۹.۰ ریشتر در آبهای ساحلی شهر سندای ژاپن رخ داد. این زمینلرزه و سونامی توهوکو، مجموعهای از سونامیهای فاجعهبار را در ژاپن به راه انداخت و برآورد میشود بیش از ۱۸ هزار نفر را کشت.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
