دولت، جنگ و قطعه؛ حکایت خودروهایی که تحویل داده نمیشوند +فیلم
اولین بخش از دویستمین قسمت «تیتر یک» درباره تلاش بانک مرکزی برای جذب منابع ارزی به سمت تولید با ابزار جدید «گواهی سپرده خاص ارزی» است. نوسانات بازار جهانی نفت که این بار بیش از هر زمان دیگری میان تنشهای ژئوپلیتیک و افت تقاضای چین گرفتار شده، بخش بعدی این برنامه است. در این برنامه، علاوه بر بررسی چالشهای این سیاستهای اقتصادی، به سراغ بحران صنعت خودرو و گلایه مشتریانی میرویم که همچنان در انتظار تحویل خودرو یا بازگشت پول خود هستند. همچنین عملکرد صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی را از زاویه دید مسئولان و فعالان این بخش ارزیابی میکنیم. در بخش پایانی نیز به بهانه درگذشت شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، نگاهی به میراث «معمار قطر نوین» و مسیری میاندازیم که این کشور کوچک را به یکی از بازیگران اثرگذار اقتصاد و سیاست جهان تبدیل کرد با «تیتر یک» دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵ همراه باشید.
سپرده گواهی خاص ارزی بانک مرکزی
بانک مرکزی بهتازگی از ابزار جدیدی با عنوان «گواهی سپرده خاص ارزی» رونمایی کرده؛ ابزاری که قرار است منابع ارزی اشخاص و شرکتها را به سمت تأمین مالی طرحهای تولیدی هدایت کند. در این سازوکار، سرمایهگذاران ارز خود را در اختیار پروژههای اقتصادی قرار میدهند و در سررسید، اصل سرمایه و سود را بهصورت ارزی دریافت میکنند. همچنین بازپرداخت این تعهدات از سوی یک بانک ضامن تضمین میشود.
در نگاه نخست، این طرح میتواند راهکاری برای اتصال منابع ارزی راکد به بخش تولید باشد، اما آیا در شرایط کنونی اقتصاد ایران، دارندگان ارز حاضرند سرمایه خود را برای چند سال در اختیار پروژههای داخلی قرار دهند؟
زائران اربعین حسینی برای خرید ۲۰۰ هزار دینار از بانکها باید حدود ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه کنند که این مبلغ دو میلیون بیشتر از خرید از بازار آزاد است!
محسن بهزادی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در گفتوگو با اکوایران معتقد است مهمترین مانع موفقیت این ابزار، نه ساختار آن، بلکه بیاعتمادی عمومی و انگیزه اصلی مردم از خرید ارز است. به گفته او، بسیاری از افراد ارز را نه برای سرمایهگذاری، بلکه برای حفظ ارزش دارایی و کاهش ریسکهای اقتصاد داخلی خریداری میکنند. بنابراین، انتظار اینکه همین افراد دارایی ارزی خود را در یک طرح بلندمدت سرمایهگذاری کنند، چندان واقعبینانه نیست.
او همچنین به تجربههای ناموفق گذشته، از سپردههای ارزی تا بازار سرمایه، اشاره میکند و معتقد است بدون بازسازی اعتماد عمومی، ابزارهای جدید اثرگذاری محدودی خواهند داشت. از سوی دیگر، توان تولیدکنندگان برای بازپرداخت اصل و سود ارزی نیز محل تردید است؛ بهویژه برای بنگاههایی که درآمدشان ریالی است و در برابر نوسانات نرخ ارز آسیبپذیرند.
در این گزارش، فرصتها و چالشهای گواهی سپرده خاص ارزی و احتمال موفقیت آن در جذب منابع ارزی و حمایت از تولید بررسی شده است.
کاهش تقاضای نفت چین
بازار جهانی نفت بار دیگر به نقطهای رسیده که دو نیروی بزرگ و متضاد، مسیر قیمتها را تعیین میکنند؛ از یک سو تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه و از سوی دیگر، وضعیت تقاضای چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان. در روزهای اخیر، همزمان با افزایش دوباره تنشها میان ایران و آمریکا، قیمت نفت برنت بار دیگر به مرز ۸۰ دلار نزدیک شد؛ موضوعی که نشان میدهد بازار همچنان نسبت به هرگونه تهدید علیه جریان صادرات نفت از تنگه هرمز حساس است و ریسک اختلال در عرضه را به سرعت در قیمتها منعکس میکند.
بنا بر اعلام شرکت ردیابی کشتی ویند وارد محموله ۹۸۹ میلیون دلاری نفت خام ایران در راه چین است.
اما تنها چند روز پیش، پس از کاهش نگرانیها درباره عرضه و بازگشایی تنگه هرمز، قیمت نفت تا حوالی ۷۰ دلار عقبنشینی کرده بود. اگرچه بسیاری این افت را صرفاً نتیجه کاهش تنشهای سیاسی میدانستند، اما عامل مهم دیگری نیز در این میان نقش داشت؛ کاهش تقاضای چین. پالایشگاههای چینی در ماههای اخیر به جای خرید محمولههای جدید، بیش از گذشته از ذخایر تجاری و راهبردی خود استفاده کردهاند؛ اتفاقی که فشار قابلتوجهی بر بازار جهانی نفت وارد کرده است.
در همین حال، نهادهای بینالمللی نیز نسبت به آینده تقاضای چین محتاطتر شدهاند. کاهش برآورد رشد تقاضای جهانی نفت از سوی اوپک و پیشبینی افت مصرف نفت چین در سال ۲۰۲۶، نشانههایی از تغییرات ساختاری در دومین اقتصاد بزرگ جهان است؛ تغییراتی که از رشد خودروهای برقی تا کند شدن فعالیتهای صنعتی را دربرمیگیرد.
در این گزارش بررسی میکنیم که چرا آینده بازار نفت دیگر تنها به تحولات سیاسی خاورمیانه وابسته نیست و تصمیم بزرگترین خریدار نفت جهان میتواند بیش از هر عامل دیگری مسیر قیمتها را در ماههای آینده تعیین کند.
دولت، جنگ و قطعه؛ حکایت خودروهایی که تحویل داده نمیشوند
اعتراض مشتریانی که ماههاست خودروی خود را تحویل نگرفتهاند یا همچنان در انتظار بازگشت وجه انصراف هستند، دوباره یکی از قدیمیترین سوالهای بازار خودرو ایران را زنده کرده است؛ چرا در نهایت هزینه مشکلات صنعت خودرو همیشه از جیب مصرفکننده پرداخت میشود؟
بررسی اتفاقات چند سال گذشته نشان میدهد ترکیبی از قیمتگذاری دستوری، مداخلات مدیریتی، بدهی به زنجیره تامین و در نهایت شوکهای بیرونی، میتواند حتی بزرگترین خودروسازان را هم وارد بحران کند. اما در این میان، کسی که بیشترین هزینه را میپردازد، همان مشتریای است که قرار بود تمام این سیاستها برای حمایت از او اجرا شوند.
صندوق بیمه فعالیتهای معدنی
بخش معدن یکی از پرریسکترین حوزههای اقتصادی ایران است؛ بخشی که از مرحله اکتشاف تا بهرهبرداری، به سرمایهگذاری سنگین، زمان طولانی و تأمین مالی مستمر نیاز دارد. در چنین شرایطی، صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی با هدف کاهش ریسک و تسهیل دسترسی معدنکاران به منابع مالی شکل گرفته است. بر اساس آمار، از حدود ۶ هزار و ۵۰۰ معدن خصوصی فعال کشور، نزدیک به ۸۰۰ معدن از خدمات بیمهای و ضمانتی این صندوق استفاده میکنند؛ حمایتی که به گفته مسئولان، نقش مهمی در راهاندازی و ادامه فعالیت بسیاری از معادن داشته است.
با این حال، فعالان بخش معدن معتقدند میان اهداف این صندوق و تجربه عملی معدنکاران فاصله وجود دارد. آنها میگویند فرآیند دریافت تسهیلات طولانی و پیچیده است و در برخی موارد، شرایط ضمانت و وثیقه تفاوت محسوسی با دریافت مستقیم تسهیلات بانکی ندارد. به همین دلیل، برخی معدنکاران ترجیح میدهند از مسیرهای دیگر برای تأمین مالی استفاده کنند.
در این بخش از «تیتر یک»، عملکرد صندوق بیمه سرمایهگذاری فعالیتهای معدنی از دو زاویه بررسی شده است؛ از یک سو آمار و اهداف حمایتی صندوق، و از سوی دیگر روایت فعالان معدنی از چالشهای دریافت خدمات. آیا این صندوق توانسته نقش خود را در حمایت از تولید و اشتغال ایفا کند یا همچنان برای تبدیل شدن به یک نهاد تسهیلگر، به اصلاحات بیشتری نیاز دارد؟
مرگ معمار قطر نوین
درگذشت شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر پیشین قطر، بار دیگر توجهها را به مردی جلب کرده که بسیاری او را «معمار قطر مدرن» میدانند. کشوری که تا میانه دهه ۱۹۹۰ بازیگری کماهمیت در حاشیه خلیج فارس بود، در کمتر از دو دهه به یکی از ثروتمندترین و اثرگذارترین کشورهای جهان تبدیل شد؛ تحولی که بخش مهمی از آن به تصمیمهای دوران زمامداری شیخ حمد بازمیگردد.
در این ویدئو، روند دگرگونی قطر از یک صادرکننده معمولی نفت به قدرتی جهانی در بازار گاز طبیعی مایع (LNG) مرور میشود؛ از توسعه میدان گازی مشترک پارس جنوبی/گنبد شمالی و جهش تولید ناخالص داخلی گرفته تا تأسیس صندوق ثروت ملی قطر و سرمایهگذاری صدها میلیارد دلاری در شرکتها و داراییهای بزرگ جهان.
این گزارش همچنین به ابزارهای «قدرت نرم» قطر میپردازد؛ از راهاندازی شبکه الجزیره و میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ تا نقشآفرینی این کشور در میانجیگری بحرانهای منطقهای و دیپلماسی خاورمیانه.
در کنار این دستاوردها، انتقادهایی نیز مطرح است؛ از پرونده حقوق بشر و روابط با برخی گروههای سیاسی تا مداخلات منطقهای. با این حال، کمتر کسی تردید دارد که شیخ حمد جایگاه قطر را در نظام بینالملل بهطور اساسی تغییر داد. این ویدئو، مروری است بر میراث مردی که مسیر یک کشور کوچک را برای همیشه دگرگون کرد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
