بررسی بازار ارز ایران از محرم ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵/ دلار و یورو چند درصد گران شدند؟/ مذاکرات به کانون توجه بازگشت
بازار ارز ایران از تعطیلات تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۴ تا تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۵ یکی از پرنوسانترین دورههای خود را پشت سر گذاشت؛ دورهای که در آن نرخ ارز تحت تأثیر مجموعهای از رخدادهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی با افتوخیزهای قابل توجهی همراه بود.
از پایان جنگ ۱۲ روزه علیه ایران گرفته تا اعتراضات گسترده بازاریان، اختلالهای طولانیمدت اینترنت، تشدید تنشهای منطقهای و جنگ 40 روزه، محدودیتهای تجاری و در نهایت آغاز دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا، همگی بهعنوان متغیرهای اثرگذار بر انتظارات فعالان بازار عمل کردند.
در این بازه یکساله، بازار ارز نهتنها رکوردهای جدیدی را به ثبت رساند، بلکه دورههایی از کاهش قیمت و بازگشت امید به ثبات را نیز تجربه کرد. با این حال، برآیند نهایی تحولات نشان میدهد که قیمت ارزهای عمده در مقایسه با محرم سال گذشته رشد قابل توجهی داشتهاند.
سالی که با جنگ آغاز شد
هفته منتهی به تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۴ را میتوان یکی از حساسترین مقاطع بازار ارز در سال گذشته دانست. این هفته نخستین هفته معاملاتی پس از پایان جنگ ۱۲ روزه علیه ایران بود؛ جنگی که از ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ ادامه داشت و فضای اقتصادی کشور را به شدت تحت تأثیر قرار داد.
در آن مقطع، نااطمینانی ناشی از شرایط جنگی، نگرانی نسبت به آینده تجارت خارجی و افزایش تقاضای احتیاطی برای ارز موجب شد بازار آزاد در مسیر افزایشی قرار گیرد.
دلار آزاد معاملات هفته را با نرخ ۸۳ هزار و ۶۵۰ تومان آغاز کرد و در روز سهشنبه تا سطح ۹۲ هزار و ۸۵۰ تومان پیش رفت. این ارز در نهایت با قیمت ۹۱ هزار و ۳۵۰ تومان به استقبال تعطیلات تاسوعا و عاشورا رفت.
درهم امارات نیز از نرخ ۲۲ هزار و ۷۸۰ تومان آغاز شد و تا سطح ۲۵ هزار و ۲۴۰ تومان رشد کرد و در نهایت روی نرخ ۲۴ هزار و ۸۹۰ تومان ایستاد.
یورو آزاد نیز هفته را با نرخ ۹۷ هزار و ۹۲۰ تومان آغاز کرد، در میانه هفته به ۱۰۹ هزار و ۵۹۰ تومان رسید و در پایان معاملات با قیمت ۱۰۷ هزار و ۴۳۰ تومان بسته شد.
بازار رسمی در تیر ۱۴۰۴
در بازار رسمی نیز در روز ۱۲ تیر ۱۴۰۴ قیمت دلار حواله ۶۹ هزار و ۷۳۶ تومان بود. یورو حواله با نرخ ۸۱ هزار و ۵۸۸ تومان عرضه میشد و درهم حواله نیز ۱۸ هزار و ۸۶۶ تومان قیمت داشت.
در آن زمان فاصله میان نرخهای بازار آزاد و رسمی همچنان قابل توجه بود و بخش مهمی از مباحث سیاستگذاری ارزی به مدیریت همین شکاف قیمتی اختصاص داشت.
اعتراضات، اختلال اینترنت و افزایش نااطمینانی
پس از تابستان ۱۴۰۴، اقتصاد ایران با مجموعهای از چالشهای داخلی و خارجی روبهرو شد. اعتراضات بازاریان تهران در واکنش به تشدید مشکلات اقتصادی، افزایش نرخ تورم، کاهش ارزش پول ملی و بیثباتی بازارها به یکی از مهمترین رخدادهای نیمه دوم سال تبدیل شد.
همزمان اختلالهای گسترده اینترنتی که از دیماه آغاز شد، بر فضای کسبوکار و فعالیتهای اقتصادی اثر گذاشت. فعالان اقتصادی در این دوره بارها نسبت به افزایش هزینههای مبادلاتی و دشوارتر شدن تجارت و فعالیتهای مالی هشدار دادند.
در ادامه نیز تنشهای منطقهای، محدودیتهای تجاری و نگرانیها درباره وضعیت صادرات و درآمدهای ارزی کشور همچنان در کانون توجه بازار قرار داشت.
ارزها در ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵؛ دلار، یورو و درهم در سقفهای جدید
در معاملات بازار آزاد ارز در ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، دلار تا ۱۸۹ هزار و ۴۵۰ تومان، یورو تا ۲۲۲ هزار و ۱۶۰ تومان و درهم امارات تا ۵۲ هزار تومان افزایش یافت و بالاترین سطوح قیمتی خود را در این روز به ثبت رساند؛ هرچند در ادامه، دلار در ۱۸۹ هزار و ۳۳۰ تومان، یورو در ۲۲۱ هزار و ۵۴۰ تومان و درهم در حوالی ۵۲ هزار تومان معاملات را به پایان رساند.
بازگشت مذاکرات به کانون توجه بازار
در آستانه محرم ۱۴۰۵، بار دیگر اخبار سیاسی درباره مذاکرات به مهمترین متغیر اثرگذار بر بازار ارز تبدیل شد. مهمترین رویداد این مقطع، اعلام تفاهم و امضای دیجیتالی تفاهمنامه توسط روسای جمهور ایران و آمریکا و خبر از شروع مذاکرات 2 ماهه از روز جمعه در ژنو، با حملات اسرائیل به حزبالله در مناطقی از لبنان، ایران اعلام کرد که طرف مقابل مفاد تفاهمنامه را نقض کرده است و در ژنو حضور نیافت و تنگه هرمز روز جمعه بسته شد. اما با کاهش تنشها در منطقه همراه با برگزاری نخستین دور مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان و قطر در ژنو بود.
اخبار منتشرشده از این مذاکرات از صدور معافیتهای تحریمی محدود برای صادرات نفت، پتروشیمی و فرآوردههای نفتی ایران تا مرداد ۱۴۰۵، آغاز روند آزادسازی بخشی از منابع ارزی بلوکهشده و تدوین نقشه راه ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق احتمالی حکایت داشت.
اگرچه این مذاکرات به توافق نهایی منجر نشد، اما توانست بخشی از انتظارات فعالان بازار را تحت تأثیر قرار دهد و از شدت نوسانات بکاهد.
محرم ۱۴۰۵؛ بازار در انتظار نتیجه مذاکرات
در هفته منتهی به تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۵، دلار آزاد معاملات را با نرخ ۱۶۲ هزار و ۱۸۰ تومان آغاز کرد. بالاترین نرخ هفتگی آن ۱۶۳ هزار و ۲۱۰ تومان بود و پایینترین نرخ نیز در روز یکشنبه در سطح ۱۵۷ هزار و ۶۵۰ تومان ثبت شد. در نهایت دلار با قیمت ۱۶۱ هزار و ۱۰ تومان وارد تعطیلات شد.
درهم امارات نیز معاملات را با نرخ ۴۴ هزار و ۳۷۰ تومان آغاز کرد. پایینترین نرخ آن ۴۳ هزار و ۳۶۰ تومان و بالاترین قیمت آن ۴۴ هزار و ۶۰۰ تومان بود. این ارز در پایان هفته با نرخ ۴۴ هزار و ۲۸۰ تومان بسته شد.
یورو آزاد نیز هفته را با قیمت ۱۸۵ هزار و ۶۹۰ تومان آغاز کرد، در اوج به ۱۸۷ هزار تومان رسید و در کف هفتگی تا ۱۸۰ هزار و ۷۵۰ تومان عقب نشست. این ارز در نهایت با نرخ ۱۸۳ هزار و ۹۶۰ تومان معاملات پیش از تعطیلات را به پایان رساند.
رشد قابل توجه نرخهای رسمی
در بازار رسمی نیز روند افزایشی نرخها در یک سال گذشته بهخوبی مشهود است.
در روز ۳ تیر ۱۴۰۵، دلار حواله با نرخ ۱۴۶ هزار و ۱۳۸ تومان معامله شد. یورو حواله به ۱۶۷ هزار و ۶۴ تومان رسید و درهم حواله نیز در سطح ۳۹ هزار و ۷۹۲ تومان قرار گرفت.
مقایسه این ارقام با تیرماه سال قبل نشان میدهد نرخهای رسمی نیز همسو با بازار آزاد رشد قابل توجهی را تجربه کردهاند.
بازدهی ارزها در فاصله دو محرم
محاسبات نشان میدهد که در فاصله تعطیلات تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۴ تا تاسوعا و عاشورای ۱۴۰۵، ارزهای عمده بازدهی قابل توجهی را برای دارندگان خود به ثبت رساندهاند.
قیمت دلار آزاد از ۹۱ هزار و ۳۵۰ تومان به ۱۶۱ هزار و ۱۰ تومان رسید که معادل رشد ۶۹ هزار و ۶۶۰ تومانی و بازدهی حدود ۷۶.۳ درصدی است.
درهم امارات نیز از ۲۴ هزار و ۸۹۰ تومان به ۴۴ هزار و ۲۸۰ تومان افزایش یافت. این رشد ۱۹ هزار و ۳۹۰ تومانی، بازدهی حدود ۷۷.۹ درصدی را نشان میدهد که بالاترین بازدهی را در میان ارزهای مورد بررسی به خود اختصاص داده است.
یورو آزاد نیز از ۱۰۷ هزار و ۴۳۰ تومان به ۱۸۳ هزار و ۹۶۰ تومان رسید و با رشد ۷۶ هزار و ۵۳۰ تومانی، بازدهی حدود ۷۱.۲ درصدی را ثبت کرد.
در بازار رسمی نیز دلار حواله از ۶۹ هزار و ۷۳۶ تومان به ۱۴۶ هزار و ۱۳۸ تومان رسید که معادل رشد ۱۰۹.۶ درصدی است. یورو حواله با افزایش از ۸۱ هزار و ۵۸۸ تومان به ۱۶۷ هزار و ۶۴ تومان، بازدهی ۱۰۴.۸ درصدی را ثبت کرد و درهم حواله نیز با رشد از ۱۸ هزار و ۸۶۶ تومان به ۳۹ هزار و ۷۹۲ تومان، حدود ۱۱۰.۹ درصد افزایش قیمت را تجربه کرد.
یک سال پرتنش
مرور عملکرد بازار ارز در فاصله دو محرم نشان میدهد که اگرچه بازار در طول این یک سال تحت تأثیر اخبار جنگ، اعتراضات، محدودیتهای ارتباطی، تنشهای منطقهای و مذاکرات سیاسی بارها مسیر خود را تغییر داده است، اما در نهایت روند غالب، افزایشی بوده است.
در شرایطی که مذاکرات جدید میان ایران و آمریکا بار دیگر به مهمترین عامل اثرگذار بر انتظارات بازار تبدیل شده، فعالان اقتصادی همچنان تحولات سیاسی، وضعیت درآمدهای ارزی کشور و چشمانداز تجارت خارجی را مهمترین متغیرهای تعیینکننده مسیر نرخ ارز در ماههای آینده میدانند؛ متغیرهایی که میتوانند مشخص کنند بازار ارز پس از یک سال پرتنش، در نیمه دوم ۱۴۰۵ به سمت ثبات حرکت خواهد کرد یا بار دیگر شاهد ثبت رکوردهای جدید خواهد بود.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
