«تپیکس» زیر ابر ایچیموکو
شکور علیشاهی / کارشناس بازار سرمایه
از ابتدای سال تاکنون شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران بیش از ۱۰۰هزار و احد کاهش داشته و از محدوده یک میلیون و ۳۰۹ هزار واحد به محدوده یک میلیون و ۲۰۷ هزار واحد رسیده است. نکته قابل توجه در هفته گذشته وجود دو روز مثبت بود که تنها نمادهای بزرگ بازار آن را به وجود آوردند و در صف فروش بسیاری از شرکتهای کوچک هیچ تغییری ایجاد نشد. مشکل نقد شوندگی در بازار سهام میتواند مانع بزرگی برای ورود پول باشد. پول به صفهای فروش نگاه میکند و خریداران هیچگاه پول خود را در جایی که نتوانند آن را نقد کنند، سرمایهگذاری نمیکنند. از ابتدای سال تاکنون نمادهای بزرگ به دلیل اینکه معامله شدند و به اصطلاح حجم مبنای خود را پر کردهاند بیش از نمادهای کوچک مورد معامله قرار گرفتند.
در حال حاضر قیمت بسیاری از آنها به منطقه تعادلی خود رسیده است. در طرف دیگر بازار نمادهای کوچک و متوسط تغییری در قیمت آنها ایجاد نشده و حتی برخی از آنها یک ماهی میشود که در صف فروش قرار دارند. اگر فرض کنیم بازار میخواهد به تعادل برسد، سرمایهگذاران به صورت هیجانی سهام شرکتهای کوچک را خواهند فروخت تا به سمت نمادهای بزرگ که در حال حاضر قیمتهای جذابی دارند و همچنین از ریسک نقدشوندگی پایینتری برخوردارند، میشتابند. بنابراین هر روز که میگذرد صف فروش نمادهای کوچک که از نظر تعدادی بسیار بیشتر هستند سنگینتر خواهد شد و این ترس وجود دارد که در مرحله بعدی ریزش این نمادهای کوچک باشد که بازار را به پایین بکشد. بنابراین در چنین حالتی، نتیجه دستکاری در مکانیزم بازار و احترام نگذاشتن به سیستم عرضه و تقاضا، تاوان دامنه نوسان نامتقارن، یا حتی دامنه نوسان متقارن را سهامداران حقیقی باید بدهند. بهتر است تصمیمات غیر اقتصادی سایه خود را از بازار بردارد تا سرمایهگذاران بتوانند راه خود را پیدا کنند چرا که نباید برای نظارت بر معاملات، مکانیزم بازار را بر هم ریخت. نباید اصول اولیه بازار را زیر پا گذاشت. باید قوانین و زیرساختها را طوری تغییر داد تا ناظر بازار، ابزار مناسب را برای نظارت داشته باشد.
فارغ از این موارد، شاخصکل روند صعودی کوتاهمدت خود را به پایین شکسته و در حال حرکت در پایین میانگین متحرک ۱۲۰ روزه است. بسیاری از افراد ریسکگریز و همچنین سرمایهگذارانی که از نظر ریسکپذیری در گروه نرمال قرار دارند، از بازار خارج شدهاند. میانگین متحرک ۹۰ و ۵۰ روزه نیز در آینده میتوانند نقش مقاومتی تقریبا قدرتمندی بازی کنند. میانگینهای متحرک در دورههای زمانی متفاوت، یک ابزار تعقیبکننده محسوب میشوند، چون این اندیکاتور دنبالهرو اطلاعات است، بنابراین باید این موضوع را همیشه در ذهن داشت که به هیچ عنوان نمیتوان از میانگینهای متحرک برای پیشبینی آینده بازار استفاده کرد. بیشترین کاربرد میانگینهای متحرک استفاده از آنها به عنوان سطوح حمایتی و مقاومتی است.
شاخص در هفته گذشته به زیر ابر ایچیموکو سقوط کرد. البته بعد از عبور از کف ابر، از خود واکنش نشان داد. حرکت در زیر ابر نشانه حرکت نزولی شاخص است. دو نوسان نمای سنکو A و سنکوی B بدنه اصلی ابر ایچیموکو را میسازند که اطلاعات خوبی به تحلیلگران میدهند. ابر کومو آینده صعودی با شیب زیادی را به ما نشان نمیدهد و به نظر میرسد شاخص در محدوده یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار واحد نوسان کند. البته ممکن است به صورت هیجانی به اوج بالاتر از این اعداد برسد. ابر کومو احتمال افزایش قیمتها در هفته آینده را کمی بیش از کاهش قیمتها میداند.
ابر ایچیموکو مجموعهای از شاخصهای تکنیکال است که سطوح حمایت و مقاومت و همچنین حرکت و جهتگیری بازار را نشان میدهد. ابزار ایچیموکو این کار را با گرفتن چندین میانگین و رسم آنها روی نمودار انجام میدهد. همچنین از این ارقام برای محاسبه «ابری» استفاده میکند که سعی در پیشبینی محل حمایت یا مقاومت در آینده دارد. اگرچه این ابزار در نگاه اول پیچیده به نظر میرسد، اما افرادی که با چگونگی خواندن نمودار آشنا هستند، معمولا میتوانند با استفاده از آن، تحلیلهای خوبی از آینده بازار داشته باشند. ابر قسمت اصلی شاخص است. وقتی قیمت زیر ابر است روند نزولی است. وقتی قیمت بالاتر از ابر باشد، روند صعودی است و هنگامی که قیمت درون ابر قرار دارد بازار در حالت بیتصمیمی قرار دارد.
سرمایهگذاران بسیار ریسکپذیر و همچنین فعالانی که نظارهگر بازار هستند، به هیچ کدام از صنایع بازار احساس خوبی ندارند و تقریبا سردرگم از این صنعت به آن صنعت، به دنبال کسب سود هستند که البته تعداد بسیار کمی از آنها در این امر موفق میشوند. بیشتر شرکتهای بزرگ در وضعیت بنیادی مناسبی قرار دارند. از طرفی بعضی از شاخصهای تکنیکال احتمال کاهش قیمتها را کم میبینند. در این شرایط و با توجه به دامنه نوسان نامتقارن و افزایش ریسک نقد شوندگی در بازار همان طور که قبلا هم گفته شد احتمال حرکت در روندی خنثی بیش از افزایش یا کاهش شاخص کل است. اما اگر به هر دلیلی از جمله به وجود آمدن شرایط خاص، شاخص بورس اوراق بهادار حرکتی صعودی به خود گرفت، میتوان در فاز اول سناریوی افزایشی انتظار داشت تا منطقه یک میلیون و ۳۰۰ هزار واحد افزایش داشته باشد. در این فاز علاوه بر محدوده یک میلیون و ۲۵۷ هزار واحد، سه میانگین متحرک ۵۰، ۹۰ و ۱۲۰ روزه نیز نقش مقاومتی بازی میکنند و کار را برای ادامه حرکت صعودی دشوار خواهند کرد. در پرده دوم از سناریوی افزایشی شاخص هدف یک میلیون و ۴۵۰ هزار واحد را دنبال میکند که البته مقاومت یک میلیون و ۳۶۵ هزار واحد میتواند از تکمیل این مرحله جلوگیری کند. با کمی خوشبینی میتوانیم امیدوار باشیم شاخص تا چند ماه آینده به محدودههای یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد برسد. بررسی مراحل بعدی سناریوی افزایشی را در صورت لزوم بعدا بررسی خواهیم کرد. محدودههای مقاومتی، سطوحی از قیمت هستند که در آن احتمالا عرضهکنندگان سهام زیاد میشوند و ممکن است نقطه پایان روند صعودی یا افزایش قیمتها باشند.
هنوز جریان پول خاصی وارد بازار سرمایه نشده و از طرفی بیاعتمادی عمومی به بورس اوراق بهادار، مانع بزرگی برای ورود افراد حقیقی شده است. از طرفی مقاومتهای بسیار قدرتمندی پیش روی شاخص قرار دارند. با شکسته شدن خط روند صعودی کوتاه مدت و همچنین میانگین متحرک ۱۲۰ روزه به سمت پایین احتمال کاهش قیمتها نیز افزایش یافت. به هر ترتیب هدف پرده اول از سناریوی کاهش قیمتها محدوده یک میلیون و ۱۷۰ هزار واحد است. سطح یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد میتواند در این پرده نقش حمایتی بازی کند. اگر بازار نتواند در محدوده هدف پرده اول از سناریوی کاهشی خود را سامان دهد، محدوده یک میلیون و ۱۰۰ هزار واحد، هدف دوم سناریوی کاهش قیمتها است که البته منطقه یک میلیون و ۱۳۰ هزار واحد به عنوان سطوح حمایتی میتواند مانع کامل شدن این پرده از کاهش قیمتها شود. در این مرحله میانگین متحرک ۱۵۰ روزه نیز میتواند نقش حمایتی خوبی بازی کند. اگر عرضهها در منطقه یک میلیون و ۱۰۰ هزار واحد افزایش داشته باشد حرکت به سمت یک میلیون واحد دور از ذهن نخواهد بود. در این مرحله از ریزش قیمتها سطح یک میلیون و ۵۰هزار واحد، به عنوان منطقه حمایتی بسیار مهم، میتواند مانع ریزش قیمتها شود. مهمترین سطح حمایتی در این پرده از سناریوی کاهش قیمتها، محدوده میانگین متحرک ۲۰۰ روزه است که در صورت شکسته شدن به سمت پایین بسیاری از افراد ریسک پذیر نیز به دنبال محلی مناسب برای سرمایهگذاری از بورس اوراق بهادار کوچ خواهند کرد. در صورت شکسته شدن محدوده یک میلیون واحد به سمت پایین، منطقه ۹۲۰ هزار واحد میتواند مانع ریزش بیشتر قیمتها شود. احتمال کاهش قیمت تا محدوده یک میلیون واحد و کمتر از آن فعلا بعید به نظر میرسد. مناطق حمایتی، سطوحی از قیمت هستند که در آن احتمالا تقاضاکنندگان سهام زیاد میشوند و ممکن است نقطه پایان روند نزولی یا کاهش قیمتها باشند.