معماری «اسرائیل خیالی» در قلب آمریکای لاتین
دنیایاقتصاد: پیروزی «لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا» معروف به «لولا» در انتخابات ریاستجمهوری برزیل، روند صعودی راست افراطی در آمریکای لاتین را مختل کرد؛ جریانی که تبعیت از منافع ایالات متحده و نزدیک شدن دیپلماتیک به اسرائیل در دستور کار روزانه آن قرار دارد. با این حال، راست افراطی برزیل ناپدید نشده است.
«آنا ماریا مونخاردینو» در گزارشی برای «میدل ایستآی» نوشت، با وجود شکست «فلاویو بولسونارو» و محکومیت کیفری پدرش («ژائیر بولسونارو» رئیسجمهور پیشین)، «حزب لیبرال» وابسته به بولسونارو به بزرگترین حزب در هر دو مجلس کنگره تبدیل شد. این امر نشاندهنده نفوذ پایدار «بولسوناریسم» است؛ یک ایدئولوژی راستگرا که نظامیگری، ناسیونالیسم مذهبی و صهیونیسم مسیحی را ترویج میکند. «رونیلسو پاچکو»، الاهیدان برزیلی، گفت: «بنیادگرایی انجیلی ما عمیقا یهودیمآب است و به دفاع بیقیدوشرط از اسرائیل متعهد است. اگر این جنبش پیشروی کند، صهیونیسم مسیحی نیز دقیقا همراه با آن پیش میرود.»
این همزیستی در پیوند الهیاتی ساختهشده میان اسرائیل و جنبش انجیلی، بهویژه «پنتاکوستالیسم» ریشه دارد که از ورود مبلغان پنتاکوستال آمریکایی و اروپایی در اوایل قرن بیستم و ماموریتهای تبلیغی دوران جنگ سرد جداییناپذیر است. برای نمونه، «مجمع عمومی مجالس خدا» اکنون بزرگترین اَبَرکلیسای پنتاکوستال برزیل است که به شدت از «کتاب مکاشفه» الهام میگیرد و این باور صهیونیستی-مسیحی را ترویج میکند که حضور یهودیان در اسرائیل، مقدمهای برای آخرالزمان و ظهور دوباره مسیح است. در سراسر برزیل، شبکههای قدرتمند ابرکلیساها، فراکسیونهای سیاسی و گروههای لابیگر با دستکاری در متون کتاب مقدس، حمایت سیاسی از راست افراطی و اسرائیل را به عنوان دو نهاد جداییناپذیر، به نام خدا تقویت میکنند.
«راوا الصغیر»، فیلمساز فلسطینی-سوری، میگوید: «پرچمهای اسرائیل، منوراها، تالیتها و کیپاها در مراسم و جشنهای مذهبی گنجانده میشوند؛ گویی حمایت از اسرائیل یکی از فرایض ایمان مسیحی است.» پاچکو توضیح داد که این امر «ریشه در مفهوم «برکت دادن به اسرائیل برای برکت یافتن» و ایده ثابت «قوم برگزیده» دارد». با این حال، پاچکو استدلال کرد که «این دیدگاه میان رژیم سیاسی اسرائیل و اسرائیل کتاب مقدس تمایزی قائل نمیشود» و این خلط مبحث، «اسرائیل خیالی» را میسازد. بر اساس آمار «موسسه ملی جغرافیا و آمار برزیل»، جمعیت کاتولیک برزیل از ۸۲.۹درصد در سال۱۹۹۲ به ۵۶.۷درصد در سرشماری سال۲۰۲۲ کاهش یافته و در همین بازه، جمعیت انجیلیها از ۹درصد به ۲۶.۹درصد رشد کرده است؛ به این معنی که اکنون بیش از یکچهارم برزیلیها خود را انجیلی میدانند.
درحالیکه پیروان آنها مطیعانه در انتظار برکات خود هستند، لایههای بالای کشیشهای صهیونیست مسیحی پاداشهای مالی هنگفتی به جیب میزنند. «ادیر ماسدو» یک اسقف پنتاکوستال، میلیاردر و بنیانگذار «کلیسای جهانی ملکوت خدا» (UCKG) است که بهخاطر ساخت «معبد سلیمان» در سائوپائولو شهرت دارد؛ ساختمانی که از سنگهایی به ارزش ۸میلیارد دلار ساخته شده که از شهر «الخلیل» در کرانه باختری اشغالی وارد شده است. کلیسای جهانی ملکوت خدا تنها در برزیل دارای حدود ۵هزار کلیسا و مرکز تبلیغی است و ماسدو با ثروت خالص ۱.۸میلیارد دلار یکی از ثروتمندترین رهبران مذهبی جهان محسوب میشود. سریالهای تلویزیونی مانند «آخرالزمان» که توسط رکورد تیوی تولید میشوند و موسیقی پاپ-مذهبی (گاسپل) نیز مملو از تبلیغات حامی اسرائیل هستند.
گذشته از تاثیر فرهنگی، این جریان زمینه را برای ظهور یک بلوک سرسخت حامی اسرائیل در کنگره فراهم کرده است. گروههای کنگرهای مانند «فراکسیون متحدان اسرائیل» و «جبهه پارلمانی انجیلی» روابط میان رهبران مذهبی صهیونیست مسیحی و قانونگذاران را تقویت میکنند. فلاویو بولسونارو در جریان کارزار انتخاباتی خود متعهد شد در صورت پیروزی، سفارت برزیل را از تلآویو به قدس منتقل کند. با وجود شکست سنگین او، نباید از نفوذ پایدار بولسوناریسم، از جمله نقش سناتور منتخب «میشل بولسونارو»، غافل شد؛ یک انجیلی متعصب که ستاره داوود آبیرنگی بر بازویش خالکوبی شده است و زمانی پیروان همسرش را «ارتش خدا» نامید.
«جبهه پارلمانی انجیلی» به رهبری «گیلبرتو ناسیمنتو» نیز نقشی محوری در پرورش لفاظیها و سیاستهای حامی اسرائیل ایفا کرده است. پاچکو توضیح داد: «هرگونه انتقاد از اسرائیل یا پروژه آن برای به دست گرفتن کنترل کامل غزه و همچنین هرگونه ادعا مبنی بر اینکه اسرائیل در حال ارتکاب نسلکشی مستمر علیه فلسطینیان است، بیتردید با رد یکپارچه این فراکسیون مواجه خواهد شد.» البته، اتحاد میان اسرائیل و برزیل، تنها به واسطه مذهب پابرجا نمانده و پای منافع نظامی، اقتصادی، فناورانه، دیپلماتیک و ایدئولوژیک را نیز به میان میکشد؛ زیرا همانطور که الصغیر توضیح داد: «حمایت از اسرائیل برای این بخش از سیاست یک مساله فرعی نیست، بلکه بخشی از پروژه سیاسی آن است.»


