نشست بینتیجه ۸۱ دقیقهای
دنیای اقتصاد : شنژن، بیش از آنکه گشایشی برای بحرانهای جهان باشد، حرکتی نمایشی برای تثبیت پرستیژ قدرتهای بزرگ بود. این دیدار اگرچه با صدور بیانیهای علیه جنگ هستهای همراه شد، اما در حل چالشهای جهانی، دستاورد ملموسی نداشت.
اجلاس شنژن بیش از آنکه پیشرفتی چشمگیر باشد، حرکتی نمادین بود. نخستین نشست رسمی رهبران آمریکا، چین و روسیه روز ۱۹نوامبر (۲۸ آبان) در شنژن با صدور بیانیهای علیه جنگ هستهای پایان یافت، اما در زمینه اوکراین، ایران و دیگر اختلافات واشنگتن و پکن، دستاورد ملموسی نداشت. این نشست ۸۱دقیقهای که در حاشیه اجلاس «همکاریهای اقتصادی آسیا-اقیانوسیه» برگزار شد، برای هر سه رهبر فرصتی جهت نمایش نفوذ دیپلماتیک بود؛ اما همزمان، فاصله میان روابط شخصی و نتایج مذاکرات را نیز آشکار کرد. به گزارش رویترز، رهبران تاکید کردند که جنگ هستهای برندهای ندارد و هرگز نباید روی دهد و با گفتوگو برای کاهش خطر هستهای بدون تعیین جدول زمانی مشخص، موافقت کردند. با این حال، هیچ برنامهای برای مذاکرات کنترل تسلیحات که ترامپ به دنبال آن بود، اعلام نشد. چین با توافق سهجانبه مخالف است؛ زیرا زرادخانه این کشور بسیار کوچکتر از روسیه و آمریکاست. ترامپ نیز بعدتر به رویترز گفت که دستیابی به چنین توافقی دشوار خواهد بود.
شبکه سیانان گزارش داد که ترامپ امیدوار بود درباره جنگ آمریکا علیه ایران و جنگ روسیه در اوکراین، با شی و پوتین که هر دو روابط خود را با تهران حفظ کردهاند، گفتوگو کند. با این حال، نه تهران و نه کییف، نمایندهای در این نشست نداشتند. رویترز نیز گزارش داد که در مورد هیچیک از این دو درگیری و همچنین تایوان، تجارت یا هوش مصنوعی، نشانهای از پیشرفت دیده نشد. هر دو جنگ به افزایش قیمتهای جهانی دامن زدهاند. سیانان اشاره کرد که ترامپ برای مهار افزایش قیمتها، محدودیتها و تحریمهای مربوط به گازوئیل (دیزل) روسیه را تخفیف داد؛ اقدامی که بهطور غیرمستقیم به نفع مسکو تمام شد. قالب این نشست، متحدان اروپایی را نگران کرد و خاطره کنفرانس یالتای۱۹۴۵ را زنده کرد که نمادی از تصمیمگیری قدرتهای بزرگ برای سرنوشت کشورهای کوچکتر است. رهبران اروپایی در اقدامی جداگانه، برای حمایت از اوکراین در برلین گرد هم آمدند. به گزارش رویترز، فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، این نشست را عمدتا فرصتی برای گرفتن عکسهای یادگاری دانست. با این حال، برخلاف یالتا، اجلاس کوتاه شنژن به هیچ توافق گستردهای منجر نشد.
ترامپ در حالی در این نشست حاضر شد که شکست جمهوریخواهان در انتخابات کنگره و درگیری در جنگ نامحبوب آمریکا علیه ایران، او را در موضع ضعف قرار داده بود. ستایش او از شی و پوتین بهعنوان دوست، نشان میداد که به باور او، روابط شخصی میتواند بر اختلافات استراتژیک غلبه کند. به گزارش رویترز، او در مصاحبهای به این نشست نمره «۱۲ از ۱۰» داد. اختلافات اقتصادی و فناورانه همچنان پابرجا بود. گزارش سیانان از این دیدار، بر تنشها بر سر تجارت و صادرات عناصر خاکی کمیاب و همچنین اختلافنظرها در دولت ترامپ در مورد فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی به چین تاکید داشت. درحالیکه مقامات دولت او برای محدود کردن دسترسی چین به این تراشهها میکوشیدند، ترامپ نسبت به مهار پتانسیل هوش مصنوعی هشدار میداد.
در تحلیلی جداگانه، سیانان استدلال کرد که این نشست، چشمانداز شی و پوتین را مبنی بر تغییر توازن جهانی به نفع خودشان، تقویت کرد. رسانههای دولتی چین از «الگوی جدیدی در روابط میان قدرتهای بزرگ» استقبال کردند و شی بر لزوم احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی و عدم مداخله تاکید ورزید. سیانان این اظهارات را با موضع پکن در قبال تایوان مرتبط دانست. این دیدار همچنین توانایی چین را برای گردهم آوردن قدرتهای بزرگ بدون پذیرش تعهدات دشوار به نمایش گذاشت. به گزارش رویترز، این نشست برای پوتین یک دستاورد بود: بدون نیاز به دادن امتیازات بزرگ، روسیه را در قامت قدرتی همتراز با آمریکا و چین به نمایش گذاشت. سیانان همچنین به تاکید بیانیه مشترک بر مصونیت مقامات دولتی اشاره کرد؛ نکتهای که برای شخص پوتین، که به اتهام جنایات جنگی تحت تعقیب دیوان کیفری بینالمللی است، اهمیت ویژهای دارد. برای شی نیز این دیدار جایگاه دیپلماتیک او را در آستانه کنگره حزب کمونیست در سال آینده تقویت کرد؛ کنگرهای که انتظار میرود چهارمین دوره رهبری او را تضمین کند.
روزنامه نیویورکتایمز این دیدار را در چارچوب مشارکت عمیقتر شی و پوتین و جاهطلبی مشترکشان برای به چالش کشیدن برتری آمریکا پس از جنگ سرد، تحلیل کرد. این دو رهبر بیش از چهل بار با یکدیگر دیدار کردهاند. خرید نفت روسیه توسط چین و فروش کالاهای حیاتی از سوی شرکتهای چینی به نهادهای دفاعی روسیه، به تداوم ماشین جنگی مسکو کمک کرده است. با این حال، این روزنامه خاطرنشان میکند که مشارکت آنها محدودیتهایی نیز دارد و پکن عموما از ارسال مستقیم سلاح به مسکو خودداری کرده است. با این همه، این نشست گشایشی محدود نیز به همراه داشت. داریل کیمبال، مدیر اجرایی «انجمن کنترل تسلیحات»، به رویترز گفت که بیانیه هستهای مثبت بود؛ اما همزمان بر لزوم فراتر رفتن از حرف و برداشتن گامهای عملی تاکید کرد.


