پایان عصر ووچیچ در بلگراد

به گفته کمیسیون انتخابات صربستان، یک‌ساعت پیش از بسته‌شدن حوزه‌ها، میزان مشارکتی نزدیک به رکورد و در حدود ۶۵درصد به ثبت رسید. ووچیچ همزمان با آغاز شمارش آرا گفت: «واضح است که ما این انتخابات را واگذار کرده‌ایم و فهرست دانشجویی پیروز شده است.» این اظهارات موجی از آسودگی‌خاطر را در میان مردم صربستان ایجاد کرد؛ زیرا بیم آن می‌رفت که او برای ماندن در قدرت دست به تقلب بزند. اگرچه صدها تن از وفاداران به «حزب پیشرو صربستان» غروب روز یکشنبه در نزدیکی پارلمان صربستان تجمع کردند، اما هیچ خشونتی رخ نداد. ووچیچ طی ۱۴سال گذشته به شکلی زمام قدرت را در دست داشته و مانند «ویکتور اوربان»، نخست‌وزیر پیشین مجارستان، دستگاه دولتی عظیمی را ساخت که به بقای سیاسی او کمک می‌کرد؛ روندی که در نهایت به یک خیزش عمومی علیه حکمرانی‌اش انجامید. اوربان نیز در انتخابات پارلمانی ماه آوریل مجارستان شکست را پذیرفته بود.

مقاومت به رهبری دانشجویان علیه خودکامگی و فساد در دولت راست‌گرای ووچیچ، از زمان آغاز سلسله اعتراضات در ۲سال پیش، این کشور منطقه بالکان را به تحرک واداشته است. ووچیچ که ماه گذشته دستور برگزاری این انتخابات زودهنگام را صادر کرده بود، قصد داشت در صورت پیروزی «حزب پیشرو صربستان»، کرسی ریاست‌جمهوری را با پست نخست‌وزیری معاوضه کند. «هلنا ایوانوف»، پژوهشگر «انجمن هنری جکسون» در لندن، گفت: «حزب پیشرو کارزار ضعیف‌تری را پیش برد. در مقابل، دانشجویان موفق شدند حجم زیادی از رأی‌دهندگان جدید را بسیج کنند.» پس از اعلام بیانیه ووچیچ، جشن و پایکوبی سراسر بلگراد را فرا گرفت. «مارکو رادویویچ»، دانشجویی از شهر نووی‌ساد، گفت: «من دوران پیش از ووچیچ را به یاد نمی‌آورم؛ وقتی او به قدرت رسید من هشت‌ساله بودم، اما امیدوارم چند سال دیگر او را هم به یاد نیاورم. بسیار خوشحالم و احساس آزادی کامل می‌کنم.»

تحلیلگران می‌گویند «فهرست دانشجویان» وظیفه دشواری برای بازگرداندن کشور به مسیر طرفداری از اروپا، اصلاح نهادهای دموکراتیک، پایان دادن به فساد مالی و التیام شکاف‌های داخلی در پیش خواهد داشت. «میلوش دامیانوویچ»، تحلیلگر موسسه مشاوره «بیرن» در بلگراد، گفت: «رأی‌دهندگان صرب پیام چنان روشنی فرستادند که نشان می‌داد از یک رژیم فاسد، اقتدارگرا و مجرمانه به تنگ آمده‌اند؛ به‌طوری‌که هیچ میزان دستکاری در نتایج نمی‌توانست شکست حزب پیشرو صربستان را پنهان کند. البته باید به او این اعتبار را داد که کاری را انجام داد که کمتر کسی انتظارش را داشت و به شکست اعتراف کرد.» «میلان نیچ»، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آلمان، گفت: «ماجرا هنوز تمام نشده است... انتقال قدرت پس از ۱۴ سال سلطه حزب پیشرو صربستان تازه آغاز شده است؛ ووچیچ ممکن است عقب‌نشینی کند و یک روند طولانی‌مدت تحویل قدرت را کلید بزند، اما قدرت را به راحتی واگذار نخواهد کرد. این یک آزمون بسیار بزرگ برای ساختار قانون اساسی صربستان با نهادهای تسخیرشده خواهد بود.»