روزنامه «هاآرتص» در گزارشی افشاگرانه از جزئیات عملیات ۷ اکتبر رونمایی کرد
اسرار «زلزله» سنوار
این هشدار از طریق کانالهای محرمانه میان یک مقام ارشد فتح (موسوم به چشمزغالی) و مشاور بنزاید به حاکم امارات رسیده بود. با این حال، نتانیاهو در مواجهه با این هشدار کاملا آرام برخورد کرد و ادعا کرد که اوضاع تحت کنترل است و خطر اصلی متوجه کرانه باختری خواهد بود. نکته جدیتر آنکه نتانیاهو این پیام حیاتی بنزاید و همچنین هشدار مشابه عباس کامل، رئیس اطلاعات مصر، را کاملا از روسای نهادهای دفاعی و امنیتی اسرائیل پنهان نگه داشت؛ امری که به گفته مقامات شین بت، میتوانست تحلیل اطلاعاتی اسرائیل را دگرگون کند و جلوی عملیات ۷اکتبر را بگیرد.
ریشه این هشدارهای ناگهانی سنوار به بنبست رسیدن کانال مذاکرات محرمانهای بازمیگشت که از اوایل سال۲۰۲۳ میان شین بت و حماس با اطلاع و تایید مستقیم نتانیاهو در جریان بود. در این گفتوگوهای محرمانه که دور از چشم مصریها پیش میرفت، طرفین بر سر رفع محاصره غزه، طرحهای اقتصادی مانند سوآپ گاز و مناطق تجاری مرزی، و در نهایت تبادل اسرا به توافقات چشمگیری رسیده بودند. سنوار حتی حاضر شده بود سقف مطالبات خود برای آزادی زندانیان فلسطینی در ازای بازگرداندن چهار اسیر و جسد اسرائیلی را از ۵۰۰نفر به ۵۰ و سپس ۳۰نفر کاهش دهد. شینبت و تیم مذاکرهکننده بارها گزارش دادند که توافق نهایی بسیار نزدیک است؛ اما نتانیاهو بهدلیل ترس از افشای قطرهچکانی خبر در رسانهها و فشار شرکای افراطیاش در کابینه، تشکیل کمیته وزرا برای تصویب نهایی را هفتهها به تاخیر انداخت. این معطلسازی مداوم و تمرکز نتانیاهو بر تغییرات جنجالی قوانین قضایی باعث شد سنوار در اوایل سپتامبر۲۰۲۳ ناگهان تمام تماسها را قطع کند و گزینه نظامی را به جای توافق ناکام برگزیند.
اگرچه شینبت در اواسط سپتامبر هشدار مجزایی درباره کلمه کلیدی «زلزله» دریافت کرد و خواستار اقدامات پیشدستانه یا حملات دفاعی شد، نتانیاهو مجددا تصمیمگیری را معوق کرد و دستور مهار اوضاع را داد. فرماندهان ارشد نظامی اسرائیل مانند هرتزی هالوی سالها از سیاست «مهار» نتانیاهو انتقاد کرده و آن را به «زندگی با یک میخ برآمده روی دیوار» تشبیه میکردند که عاقبت «ساکنان اسرائیل را به سیخ میکشد». با وقوع عملیات در صبح ۷اکتبر و تحقق سناریوی «زلزله»، ناکامیهای نتانیاهو وارد فاز تازهای شد. بر اساس این گزارش، در همان ساعات اول پس از حمله، حماس از طریق قطر و همچنین کانال ارتباطی محمد دحلان، مقام سابق فتح، پیشنهاد داد که حاضر است تمام گروگانهای غیرنظامی (زنان، کودکان و سالخوردگان) را فورا و بدون هیچ قید و شرطی آزاد کند؛ مشروط بر اینکه یک میانجی بینالمللی برای آغاز مذاکرات بعدی وارد عمل شود. نخستوزیر قطر، اسماعیل هنیه را تهدید به اخراج کرده بود و حماس زیر فشار شدید آمادگی کاملی برای تسلیم غیرنظامیان داشت. اما پاسخ دستگاه سیاسی و امنیتی اسرائیل به این پیشنهادهای فوری کاملا منفی و شگفتآور بود.
دیوید بارنیا، مدیر موساد و مقامات شینبت اعلام کردند که اسرائیل حاضر به گفتوگو با حماس نیست و تنها بر گزینه نظامی و نابودی کامل غزه تمرکز دارد. حتی وقتی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا و نخستوزیر قطر تلاش کردند مساله آزادی سریع غیرنظامیان را پیگیری کنند، واشنگتن و تلآویو با استدلال اینکه «فضا مانند پس از پرل هاربر است»، روند پیشنهاد را معطل گذاشتند. مقامات ارشد نظامی اسرائیل بعدا اعتراف کردند که مساله آزادی اسرا در شب ۷ اکتبر اصلا در اولویت یا لیست اهداف جنگی کابینه قرار نداشت و تلآویو تصور میکرد میتواند با قدرت نظامی همه چیز را بازگرداند. به این ترتیب، بیتوجهی نتانیاهو به هشدارهای پیش از جنگ و رد پیشنهادهای اولیه برای آزادی بیقیدوشرط غیرنظامیان در روزهای نخست، فرصتهای حیاتی برای جلوگیری از یک بحران همهجانبه و طولانیمدت را برای همیشه از بین برد.
