قدرتهای متوسط نمیخواهند قربانی سفره چین و آمریکا شوند
بازی در میانه نبرد غولها
«دامین کِیو» در گزارش دیروز دوشنبه برای نیویورک تایمز نوشت، نظرسنجیهای جهانی نشان میدهند که دنیا اعتماد چندانی به ایالات متحده و چین ندارد. هم ترامپ و هم شی جینپینگ، از نفوذ بیحدوحصر خود در حوزههای تجاری و امنیتی برای اعمال فشار یا تنبیه دیگران استفاده کردهاند. در واکنش به این وضعیت، کشورهای کوچکتر بهگونهای رفتار میکنند که گویی در میانه «گودزیلا»ها گیر افتادهاند؛ آنها در گروههای کوچک و با چراغِ خاموش حرکت میکنند تا مبادا خشم این غولهای کینهتوز را برانگیزند. به قول «جا ایان چونگ»، تحلیلگر مسائل امنیتی در سنگاپور، «هیچکس نمیخواهد با پکن دربیفتد و حالا، واشنگتن هم به آن اضافه شده است.»
مصاحبهها با مقامات و اظهارات رهبرانی که برای انعقاد قراردادهای تجاری و دفاعی به سراسر جهان سفر میکنند، نشان میدهد که اکثر قدرتهای متوسط یا میانی از وخامت نظم جهانی احساس سردرگمی میکنند. رویکرد جسورانه ترامپ به مسائل پیچیده، منبع اصلی اضطراب است. ماههاست که مقامات آسیایی نگران این هستند که رئیسجمهور آمریکا ممکن است بیش از حد مشتاق توافق با شی باشد، فروش سلاح به تایوان را پایان دهد یا با زبان سیاست نرمتری موافقت کند که میتواند تضعیف تایوانِ دموکراتیک را برای چین آسانتر کند. یکی از مقامات تایوانی که به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، گفت: «این بزرگترین کابوس خواهد بود.» هرگونه امتیازی در مورد تایوان میتواند سایر شرکای آمریکایی را به ترس از وضعیت «رها شدگی» سوق دهد.
مقامات ویتنامی گفتند که اگر رئیسجمهور ترامپ ژست آشتیجویانه بگیرد یا حتی بدون مصالحههای بزرگتر، شی جین پینگ را تحسین کند، چین برای اعمال فشار بیشتر بر کشورهای کوچکتر، آزادی عمل بیشتری پیدا خواهد کرد. یکی دیگر از نگرانیهایی که در سراسر منطقه مورد بحث است این است که ترامپ ممکن است برنامههای امنیتی بلندمدت را در ازای شرایط اقتصادی بهتر با چین تغییر دهد. زمانی که پنتاگون اعلام کرد در پی ابراز ناراحتی ترامپ از صدراعظم آلمان، دستکم ۵۰۰۰ سرباز را از این کشور خارج میکند، متحدان آسیایی بار دیگر به یاد آوردند که قدرت بازدارندگی جمعی چقدر سریع میتواند تضعیف شود.
ترامپ در گذشته تهدید کرده بود که نیروهای خود را از ژاپن، که میزبان حدود ۵۳۰۰۰ نیروی نظامی آمریکایی است (بیش از هر کشور دیگری) و کرهجنوبی، که ۲۴۰۰۰ آمریکایی دیگر در آن مستقر هستند، خارج خواهد کرد. اگر او بتواند امتیاز بزرگی از شی جین پینگ در ازای کاهش نیروها بگیرد، آیا این معامله را رد میکند؟ تحلیلگران خاطرنشان کردند که طرحهایی که چین با آنها مخالف است، مانند «آکوس» (پیمانی بین استرالیا، انگلیس و ایالات متحده که برای مقابله با نفوذ پکن با تجهیز استرالیا به زیردریاییهای هستهای و فناوری پیشرفته طراحی شده است) نیز میتواند ناگهان لغو شود.
مقامات اروپایی و آسیایی اغلب در خفا و با عباراتی صریح درباره دست کشیدن از اعتماد خود به آمریکا صحبت میکنند و این امر باعث تلاشی بیوقفه برای تنوعبخشی به روابطشان با ایالات متحده میشود. در گفتوگوهای غیررسمی با خبرنگاران، آنها میتوانند بسیار شبیه به مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، به نظر برسند.
کارنی امسال در داووس به خاطر سخنرانیاش مبنی بر اینکه «ما در میانه یک گسست هستیم، نه یک گذار» مورد تشویق ایستاده قرار گرفت. اما در ملأ عام، آنها محتاطتر هستند. برخی از مقامات اذعان میکنند که کشورهایشان در تلاشند تا زمان بخرند و از خشم ترامپ بگریزند، درحالیکه در ظاهر به وفاداری ادامه میدهند.
«رابرت او. کیوهن»، استاد روابط بینالملل در دانشگاه پرینستون، گفت: «ایالات متحده غیرقابل اعتمادتر شده است، بنابراین تلاش برای ایجاد جایگزین منطقی است.»
