مجارستان پوپولیسم را کنار زد

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمد امین مکرمی: پیروزی غیرمنتظره پیتر مادیار بر ویکتور اوربان در انتخابات اخیرمجارستان، نه‌تنها به ۱۶ سال حاکمیت بی‌وقفه یک جریان پوپولیستی پایان داد، بلکه نشانه‌ای از تغییر موازنه سیاسی در اروپای مرکزی را نیز نمایان کرد.

نتایج اولیه حاکی از آن است که حزب «تیسا» به رهبری مادیار با اختلافی قابل توجه، حزب «فیدس» را پشت سر گذاشته و حتی به اکثریتی دست یافته که امکان اصلاح قانون اساسی را نیزفراهم می‌کند؛ ابزاری که پیش‌تر خود اوربان برای تحکیم قدرت از آن بهره برده بود.

این تحول، بازتاب نارضایتی عمیق اجتماعی از فساد، رکود نسبی اقتصادی و تضعیف خدمات عمومی است. در سال‌های اخیر، انتقادات نسبت به تمرکز قدرت، تضعیف نهادهای مستقل و کنترل رسانه‌ها توسط دولت افزایش یافته بود.

بسیاری از رأی‌دهندگان، به‌ویژه در مناطق شهری، این روند را به معنای فاصله گرفتن کشور از استانداردهای حکمرانی در اتحادیه اروپا تلقی کردند. همین نارضایتی‌ها، در نهایت به انسجام بی‌سابقه نیروهای مخالف انجامید؛ امری که در انتخابات‌های گذشته همواره نقطه ضعف اپوزیسیون محسوب می‌شد.

براساس گزارش اکونومیست، دولت اوربان طی چهار دوره متوالی، ساختار سیاسی مجارستان را به‌گونه‌ای بازآرایی کرد که در آن نهادهای کلیدی از جمله دستگاه قضایی و رسانه‌ها تحت نفوذ حاکمیت قرار گرفتند. این تغییرات، اگرچه ثبات سیاسی کوتاه‌مدت ایجاد کرد، اما در بلندمدت بهکاهش اعتماد عمومی و افزایش احساس بن‌بست سیاسی منجر شد. از این منظر، پیروزی ماگیار را می‌توان واکنشی به انباشت ایننارضایتی‌ها دانست.

در سطحی فراتر، این انتخابات پیامدهایی برای جریان‌های پوپولیستی در اروپا و حتی ایالات متحده دارد. اوربان در سال‌های گذشته به الگوییبرای احزاب راست‌گرا در قاره اروپا و حامیان جریان «اول آمریکا» تبدیل شده بود.

شکست او، این فرض را به چالش می‌کشد که احزاب پوپولیست به ‌طور مستمر در مسیر صعودی قرار دارند. همچنین این تحول، برای چهره‌هایی مانند دونالد ترامپ که آشکارا از اوربان حمایت کرده بودند، یک عقب‌گرد سیاسی تلقی می‌شود.

عامل کلیدی در پیروزی مادیار، تمرکز بر مبارزه با فساد و پیوند زدن آن با مشکلات اقتصادی و سیاست خارجی بود. او توانست نارضایتی از وضعیت معیشتی را به انتقاد از نزدیکی دولت به روسیه و فاصله گرفتن از اتحادیه اروپا گره بزند. این رویکرد، به‌ویژه در میان رأی‌دهندگانطرفدار اروپا، با استقبال گسترده مواجه شد. در مقابل، تاکید اوربان بر حفظ روابط نزدیک با ولادیمیر پوتین و بهره‌گیری از انرژی ارزان روسیه، برای بخشی از جامعه دیگر جذابیت گذشته را نداشت.

از منظر نهادی، چالش‌های پیش‌روی دولت جدید قابل توجه است. ساختار حقوقی و سیاسی که در سال‌های گذشته شکل گرفته، همچنان می‌تواندمانعی برای اجرای سریع اصلاحات باشد. به‌ویژه آنکه بسیاری از نهادهای کلیدی با نیروهای وفادار به دولت پیشین اداره می‌شوند. از این رو، اکثریت قاطع در پارلمان برای مادیار نه یک مزیت، بلکه ضرورتیبرای پیشبرد برنامه‌های اصلاحی تلقی می‌شود.

انتخابات اخیر را می‌توان نقطه عطفی در تعیین جایگاه مجارستان در نظم سیاسی و اقتصادی اروپا دانست. وعده‌های دولت جدید برای احیایحاکمیت قانون، بهبود روابط با اتحادیه اروپا و بازگرداندن جریان منابع مالی از بروکسل، در صورت تحقق، می‌تواند مسیر اقتصاد این کشور را نیز تغییر دهد. با این حال، تحقق این اهداف به توانایی دولت در عبور از موانع نهادی و مدیریت انتظارات اجتماعی وابسته خواهد بود؛ آزمونی که نتایج آن نه‌تنها برای مجارستان، بلکه برای آینده جریان‌های سیاسی در اروپا اهمیت دارد.