چرا عراق برای سوریه فرش قرمز پهن نمیکند؟
دوقلوهای از هم گسسته
تا دهه۱۹۷۰، رژیمهای رقیب بعثی در دمشق و بغداد حکومت میکردند. حافظ اسد، رئیسجمهور وقت سوریه، به صدام حسین و متحدانش در عراق با عنوان «باند» میتاخت. صدام سوریه را به خیانت متهم کرد. پس از حمله آمریکا به عراق در سال۲۰۰۳، بشار اسد اتوبوسهایی از جهادیها را از زندانهایش به عراق فرستاد، به این امید که آمریکا را در ویتنام قرن بیستویکم گرفتار کند. الشرع فراموش کردن چنین تاریخی را دشوار میکند. او زمانی علیه اشغالگران آمریکایی در عراق جهاد کرد و پنج سال را در زندانهای عراق گذراند. در عراق با اکثریت شیعه، تصمیم او برای پیوستن به جهادیها به راحتی قابل بخشش نیست. ظهور داعش در سال۲۰۱۴ باعث رشد شبهنظامیان در عراق شد. بیش از یک دهه بعد، بسیاری از این گروههای مسلح فرقهای همچنان عمیقا در دولت عراق ریشه دوانده و هنوز هم به شدت با شبهنظامیان سنی که به الشرع در سرنگونی اسد در دسامبر۲۰۲۴ کمک کردند، مخالف هستند. سوریها، به نوبه خود، به یاد دارند که آن شبهنظامیان در کنار دیکتاتور سوریه جنگیدند.
در سالهای اخیر، محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، بر برنامههای بلندپروازانهای برای ساختوساز و زیرساختها، از جمله خدمات دیجیتال، در عراق نظارت داشته و در عین حال تلاش کرده تا شبهنظامیان را متقاعد کند که به جای جنگ، از طریق تجارت ثروتمند شوند. اما ظهور الشرع باعث تجدید نظر شده است. برخی از شبهنظامیان، فرصتی را برای فاصله گرفتن از متحدان منطقهای شان میبینند و مشروعیت داخلی خود را به عنوان محافظانی در برابر شبهنظامیان سنی الشرع، بازسازی میکنند. برخی دیگر نگرانند که سنیهای خود عراق، که ۴۰درصد از جمعیت را تشکیل میدهند، ممکن است از پیروزی الشرع الهام بگیرند. رویدادهای اخیر، این انزجار را عمیقتر کرده است. در این ماه، نیروهای دولتی سوریه بخشهایی از سرزمینهای تحت کنترل «نیروهای دموکراتیک سوریه»، را بازپس گرفتند.
مقامات آمریکایی شروع به انتقال حدود ۷۰۰۰نفر از پرخطرترین بازداشتشدگانی کردند که در زندانهای تحت کنترل کردها نگهداری میشدند. برخی در عراق خشمگین بودند، اما دولت اصرار داشت که این موقتی است و بهتر از فرار آنهاست. صعود الشرع به قدرت نگرانی عمیقی را در بغداد برانگیخته است. ماه گذشته رئیس اطلاعات عراق ادعا کرد که ۱۰هزار جنگجوی داعش در سوریه حضور دارند که نسبت به ۲۰۰۰نفر در سال گذشته افزایش یافته است. السودانی یکی از معدود رهبران عرب است که هنوز فرش قرمز برای الشرع پهن نکرده است. اکنون یک دیوار بتنی عظیم به طول ۳۵۰کیلومتر در امتداد مرز سابقا نفوذپذیر آنها کشیده شده است. عراق هنوز زخمهای به جا مانده از رفقای سابق الشرع در موصل و فلوجه را به دوش میکشد. بسیاری در بغداد وقتی میبینند رهبران غربی رهبر سوریه را در آغوش میگیرند، چهره در هم میکشند. یک دیپلمات عراقی هشدار میدهد: «او مورد اعتماد نیست و در اینجا مورد استقبال قرار نمیگیرد.»
