قاره سبز؛ چهارمین خریدار بزرگ سوخت‌های فسیلی

اکتبر ۲۰۲۵ در بحبوحه تب و تاب این موضوع، الجزیره به آخرین آمار و ارقام واردات نفت و گاز روسیه از سوی اروپا و دلیل اینکه چرا بعضی از کشورها همچنان به انرژی روسیه وابسته‌اند، پرداخت. بر اساس گزارش «مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک» (CREA) که جریان فیزیکی سوخت‌های فسیلی را ردیابی می‌کند، اتحادیه اروپا در ماه اوت سال گذشته میلادی، ۱.۱۵میلیارد یورو (۱.۳۵میلیارد دلار) برای سوخت‌های فسیلی روسیه هزینه کرده بود. رتبه‌های یک تا پنج در لیست واردکنندگان، ۸۵درصد از این مبلغ را تشکیل دادند و ۹۷۹میلیون یورو (۱.۱۵میلیارد دلار) نفت و گاز روسیه خریداری کرده بودند. بقیه ۱۵درصد نیز از کشورهایی مانند اسپانیا، بلغارستان، رومانی، ایتالیا، یونان، کرواسی، اسلوونی، اتریش و لهستان تامین شده بود.

بزرگ‌ترین خریداران انرژی روسیه عبارتند از: 

• مجارستان: ۴۱۶ میلیون یورو (۴۸۸ میلیون دلار) 
• اسلواکی: ۲۷۵ میلیون یورو (۳۲۳ میلیون دلار) 
• فرانسه: ۱۵۷ میلیون یورو (۱۸۴ میلیون دلار) 
• هلند: ۶۵ میلیون یورو (۷۶ میلیون دلار) 
• بلژیک: ۶۴ میلیون یورو (۷۵ میلیون دلار) 

هر دو کشور مجارستان و اسلواکی نفت‌خام و گاز لوله‌ای روسیه را خریداری کردند؛ درحالی‌که فرانسه، هلند و بلژیک گاز طبیعی مایع (LNG) وارد کردند. نفت با ۳۳درصد و گاز طبیعی با ۲۴درصد روی هم بیش از نیمی از عرضه انرژی اروپا را تشکیل می‌دهند. 

مطابق با داده‌های ۲۰۲۳ «گلوبال دیتا»، برای جابه‌جایی این حجم عظیم نفت و گاز، اروپا به شبکه عظیم ۲۰۲۶۸۵ کیلومتری از لوله‌های فعال وابسته است. یک بخش کلیدی این شبکه، خط لوله دروژبا به طول ۴هزار کیلومتر است که یکی از طولانی‌ترین خط لوله‌های نفت جهان است و ظرفیت ۱.۲ تا ۱.۴میلیون بشکه در روز دارد و نفت را از شرق روسیه از طریق بلاروس و اوکراین به مجارستان و اسلواکی می‌رساند. مجارستان و اسلواکی همچنان از طریق این خط لوله نفت دریافت می‌کنند و اتحادیه اروپا برای این امر، موقتا استثنا قائل شده است تا از کمبود شدید انرژی جلوگیری شود؛ زیرا این کشورهای محصور در خشکی به‌شدت به خط لوله دروژبا وابسته هستند و مسیرهای جایگزین یا بندرهای زیادی ندارند.

قبل از حمله روسیه به اوکراین در فوریه۲۰۲۲، اتحادیه اروپا بیش از ۴۵درصد واردات گاز و ۲۷درصد واردات نفت خود را از روسیه تامین می‌کرد. تا سال ۲۰۲۴، این ارقام به ۱۹درصد برای گاز و ۳درصد برای نفت کاهش یافت. درحالی‌که اتحادیه اروپا در تلاش برای کاهش وابستگی خود به انرژی روسیه بود، بسیاری از رهبران اروپایی تحت فشار قرار گرفتند تا تحریم‌های سنگین‌تری علیه روسیه اعمال کنند. اما این مسائل برای کشورهایی که به‌شدت به یک منبع انرژی وابسته‌اند، مانند مجارستان که بیش از ۶۰درصد انرژی خود را از نفت و گاز دریافت می‌کند، دشوار است. علاوه بر کاهش واردات انرژی، اتحادیه اروپا اکنون کمتر نیکل، آهن و فولاد از روسیه وارد می‌کند. با این حال، کودهای شیمیایی که برای کشاورزی ضروری هستند و روسیه تولیدکننده و صادرکننده اصلی آنهاست، از سال۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ تقریبا ۲۰درصد افزایش یافته است. پیش‌تر در سال گذشته میلادی، پیشنهاد کمیسیون اروپا برای اعمال تعرفه ۶.۵درصدی بر واردات کود از روسیه و بلاروس توسط کمیسیون اروپا تایید شد تا وابستگی به کودهای شیمیایی مسکو به تدریج حذف شود.

در ماه اوت۲۰۲۵، چین بزرگ‌ترین خریدار سوخت‌های فسیلی روسیه بود و ۵.۷میلیارد یورو (۶.۷میلیارد دلار) از درآمدهای صادرات انرژی روسیه را به خود اختصاص داد که ۵۸درصد (۳.۱میلیارد یورو) از این واردات مربوط به نفت‌خام بود. هند با ۳.۶میلیارد یورو (۴.۲میلیارد دلار) واردات، دومین خریدار بزرگ بود که ۷۸درصد (۲.۹میلیارد یورو) آن نفت‌خام بود. ترکیه نیز با واردات ۳میلیارد یورو (۳.۵میلیارد دلار) انرژی، شامل ترکیبی از گاز لوله‌ای، محصولات نفتی، نفت‌خام و زغال سنگ، در رتبه سوم قرار گرفت. اتحادیه اروپا چهارمین خریدار بزرگ بود و ۱.۲میلیارد یورو (۱.۴میلیارد دلار) واردات داشت. دو سوم این میزان مربوط به گاز مایع (LNG) و گاز لوله‌ای روسیه بود که ارزش آن ۷۷۳میلیون یورو (۹۰۷میلیون دلار) برآورد شد. کره جنوبی با ۵۶۴ میلیون یورو (۶۶۲ میلیون دلار) پنجمین خریدار بزرگ بود که سه‌چهارم واردات آن شامل زغال سنگ بود.