چین عزم خود را برای دستیابی به خودکفایی در حوزه صنایع نظامی جزم کردهاست
پیشتازی پکن در مهندسی معکوس تسلیحاتی
به گزارش والاستریت ژورنال، با گذشت کمتر از یک دهه نسل جدید جنگندههای رادار گریز چینی با موتورهای پیشرفته کاملا بومی وارد خدمت شدند. این یک پیشرفت شگرف در عرصه تولید صنایع بومی نظامی چین محسوب میشد و به پکن امکان میداد محصولات نظامی چینی را حتی به کشورهای دیگر نیز صادر کند؛ در واقع در فناورهای پیشرفته در این حوزه، امروز همردیف تولیدکنندگان عمده جهان از جمله ایالاتمتحده و روسیه قرارگرفته و شاید اغراق نباشد اگر بگوییم از آنها پیش افتاده است. توانایی تولید تسلیحات پیشرفته یکی از موارد کلیدی در چشمانداز رهبر این کشور (شیجینپینگ) بود و هدف اصلی آن کاستن از وابستگی چین به جهان خارج بود؛ یعنی عدموابستگی به هر آنچه این کشور به آن احتیاج دارد؛ از مواد غذایی گرفته تا انرژی و نیمهرساناها؛ در واقع از نظر او یک کشور خودکفا میتواند در حوزههای مختلف برای مقابله با تلاشهای کشورهای غربی برای محصورکردن پکن از بعد راهبردی ایستادگی کند. به استناد موسسه مطالعات بینالملل استکهلم برای صلح یا سیپری- یک اندیشکده غیرانتفاعی و مستقل- تنها دو دههپیش، چین از جمله واردکنندگان عمده محصولات نظامی محسوب میشد.
در واقع این کشور برای خرید هواپیماهای جنگی، موتورهای جت، سیستمهای دفاع ضدهوایی به روسیه و فرانسه وابسته بود و حتی برای خرید قطعات نظامی از جمله سیستمهای راداری و فناوری توپخانه در دهه۸۰ با ایالاتمتحده قراردادهایی امضا کردهبود، اما به گزارش سیپری، سهم چین از واردات تسلیحات در سالهای اخیر به شکل قابلملاحظهای کاهش یافتهاست. به عقیده تحلیلگران، چین امروز بخش قابلملاحظهای از نیازمندیهای تسلیحاتی خود را از داخل تامین میکند، حتی اگر مجبور شود بهدلیل ملاحظات هزینه و فایده هنوز از برخی اقلام خارجی استفاده کند. این موفقیت راهبردی، در صورت بروز درگیری میان ابرقدرتها، پکن را در جایگاه برتری برای آغاز جنگ قرار میدهد. چین همچنین برخی خلأها و کاستیهای خود در حوزه فناوریهای پیشرفته در زمینه دفاعی را با توسل به اقدامات جاسوسی یا حتی مهندسی معکوس غیرقانونی اقلام وارداتی یا فعالیت پوششی شرکتهای تجاری خصوصی جبران کردهاست.
امروز چین صادرکننده عمده تسلیحات در جهان محسوب میشود که به گزارش سیپری بعد از ایالاتمتحده، فرانسه و روسیه در جایگاه چهارم قرار دارد. موشکهای مافوق صوت چینی که با سرعت حداقل پنجبرابر صوت حرکت میکنند و توانایی عبور از بیشتر سیستمهای دفاع ضدهوایی را دارند، حتی از توانمندیهای غربی هم فراتر میرود. از بدو تاسیس حزب کمونیست چین، پکن موضوع خودکفایی در عرصه نظامی را در صدر اهداف خود قرارداد، اگرچه پکن توسعه تواناییهای هستهای و موشکهای بالستیک را در دوره مائو دنبال کرد اما در زمینههای دیگر فناورهای مدرن نظامی از اغلب کشورهای صاحبنام این حوزه عقب بود.
وضع تحریمهای غرب علیه پکن بعد از سرکوب خونین خیزش سال۱۹۸۹ و وقایع میدان تیانآنمن وضعیت را برای چین پیچیدهتر کرد، به همیندلیل دولتهای پیاپی بودجه حوزه دفاعی برای دستیابی به فناوریهای خارجی و حمایت از توسعه تسلیحات ساخت داخل را افزایش دادند. در دهه۹۰، چین از روسیه جنگندههای سوخوی۲۷ خریداری کرد و برای ساخت مدل داخلی خود، فرآیند مهندسی معکوس روی این جنگنده را آغاز کرد. حاصل این روند تولد جنگنده جی۱۱اس چینی بود. شرکت روستک که هلدینگ صنایع دفاعی روسیه محسوب میشود بعدتر چین را متهم کرد که بهصورت غیرقانونی از فناوری تسلیحات نظامی روسی کپیبرداری کردهاست.
در سال۲۰۱۶ آمریکا یکی از مدیران حوزه صنایع فضایی چین را متهم کرد که برای هک و سرقت دادههای مرتبط با پیمانکاران حوزه دفاعی از جمله هواپیمای غولپیکر باری سی ۱۷ و همچنین جنگندههای رادار گریز اف۲۲ و اف۳۵ تلاش کردهاست. پکن همچنین در عملکرد صنایع دفاعی که با ناکارآمدی و فساد دستبهگریبان بود و در مسیر تلاشهای دولت جهت پیوند و همکاری با شرکای غیرنظامی کارشکنی میکرد، یک بازنگری کلی انجام داد.
به همیندلیل «ارو انجین» که سلف آن در فاصله سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ مشمول تحریمهای ایالاتمتحده شدهبود با پیوستن دانشمندان برتر و یکپارچهکردن منابع دهها شرکت و نهاد فعال در حوزه صنایع هوا فضای چین تاسیس شد. پکن با تزریق میلیاردها دلار به این نهاد؛ در واقع بهدنبال رقابت با غولهای آمریکایی دیگر از جمله جنرالالکترونیک بود. چین همچنین دو شرکت دولتی دیگر را برای خلق بزرگترین شرکت سازنده کشتی چینی تلفیق کرد.
این دسته اقدامات به چین کمک کرد تا توسعه ناوهای هواپیمابر، زیردریاییها و هواپیماهای جنگی داخلی از جمله جنگنده رادار گریز جی۳۵ را که انتشار تصاویر آن در سال۲۰۲۴ برای اولینبار نشانداد چین بعد از آمریکا به دومین کشور دارنده جنگندههای از این دست بدل میشود، انجام دهد، اما دستیابی به قابلیت ساخت موتور جت یکی از بزرگترین چالشها محسوب میشد. به گفته یکی از خلبانان مسوول تست این جنگندهها در سال۲۰۱۶ مدل داخلی با مشکلات عدیدهای از جمله مصرف بالای سوخت و قابلیت هدایت مواجه بود. نسل پنجم جنگندههای رادار گریز جی۲۰ چینی در سال۲۰۲۱ برای اولینبار، پنجسال بعد از پردهبرداری از آن به نمایش درآمد. به گفته تلویزیون چین، این جنگنده که با نمونه اف۳۵ آمریکایی برابری میکند به موتور بومی چینی تجهیز شدهاست. چین همچنین از مدل هواپیمای ترابری غولپیکر وای۲۰ خود رونمایی کرد که آنهم با موتور ساخت چین پرواز میکرد.
هرچند برای منابع غربی تعیین مورد اعتمادبودن این موتورهای بومی چینی و پیشرفتهبودن آنها از حیث فناوری روز دشوار است اما ابتکار عمل و قابلیت عملیاتی تجهیزات نظامی ساخت چین در ماه مه سالگذشته در جریان جنگ میان پاکستان و هند بیشتر آشکار شد. در این میان چین همچنین دیگر ظرفیتهای ساخت تسلیحات نظامی را عملیاتی کردهاست؛ از جمله تولید و ساخت کشتیهای جنگی آنهم در زمانی سریع و با هزینه ارزانتر. از سال۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ تعداد ۱۵۲ کشتی در اختیار نیروی دریایی چین قرارگرفت. این درحالی است که در همین مدت تنها ۷۰ کشتی از انواع مختلف به نیروی دریایی آمریکا پیوست.
ناوگان دریایی چین امروز بزرگترین در نوع خود از حیث تعداد کشتیهایی که در اختیار دارد محسوب میشود، هرچند نیروی دریایی آمریکا ادعا میکند کشتیهای در اختیار این نیرو از حیث کیفی عملکرد بهتری دارند. جدیدترین ناو هواپیمابر چینی فوجیان، اولین کشتی در نوع خود است که طراحی و ساخت آن در چین انجام شدهاست. به اعتقاد تحلیلگران، چین هنوز تا هنگامی که بتواند تمامی نیازهای تسلیحاتی خود را بهصورت بومی و در داخل کشور تامین کند فاصله دارد. امروز هواپیماهای چینی بر اساس طراحی روسی بخشاعظم ناوگان هوایی پکن را تشکیل میدهند. در این میان موتورهای طراحیشده خارجی روی بیشتر هواپیماها و بالگردهای ناوگان چین قرار دارند. امروز هدف اصلی رئیسجمهور چین به چالش کشیدن برتری نظامی ایالاتمتحده در عرصه جهانی است.
