ضرورت اجماع‌سازی برجامی در دولت بایدن
امیرعلی ابوالفتح کارشناس مسائل آمریکا
موضوع برجام و احیای آن یا درست‌تر بگویم «چگونگی احیای آن» یک موضوع پرچالش و پرمناقشه است و از این رو در داخل آمریکا و حتی حلقه نزدیکان جو بایدن و بین دموکرات‌ها اختلاف‌نظرهایی پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا و احیای برجام به چشم می‌خورد. چراکه از نگاه بسیاری از مقامات آمریکایی، اختلاف بین تهران و واشنگتن فقط مساله هسته‌ای و برجام نیست که اگر این‌گونه بود، مشکلات کمتر و راه رسیدن به توافق آسان‌تر بود. اما از نظر آمریکایی‌ها، ایران خطرات متعددی را متوجه آمریکا و متحدانش می‌کند که به‌زعم آنها این خطرات بحث موشکی، بحث منطقه و برخی بحث‌های دیگر را نیز شامل می‌شود. از این رو از نظر آنها آمریکا راه طولانی‌ای را برای رسیدن به توافق با ایران باید طی کند.
در این بین ما شاهد هستیم که در نامه اخیر ۲۷سناتور دموکرات به جو بایدن و اعلام حمایتشان از تلاش‌های وی در راستای بازگشت به برجام و کاهش تحریم‌ها علیه ایران نام چهره‌هایی چون سناتور «تیم کین» و «کریس مورفی» به چشم می‌خورد. این درحالی است که همزمان سناتور منندز از جمله مخالفان این توافق است و از جمله دموکرات‌هایی است که همواره مخالف مذاکره و گفت‌وگو با ایران بوده است. در درون دولت بایدن نیز در حالی که رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در تلاش برای احیای برجام است، اما چهره‌هایی چون بلینکن و سالیوان موضع سرسختانه‌تری در این خصوص دارند.
در چنین شرایطی، رئیس‌جمهور آمریکا ابتدا باید اجماعی درون حزب خودش یعنی دموکرات‌ها ایجاد کند و اگر حزب دموکرات یک‌دست نشد باید به هر صورتی که شده اکثریت دموکرات‌های کنگره را با خود همراه کند. یعنی همان اقدامی که باراک اوباما نیز در زمان گفت‌وگوهای برجام انجام داد. البته ازآنجاکه هنوز توافقی به دست نیامده است و گفت‌وگوها در مراحل ابتدایی با هدف احیای برجام قرار دارد، نمی‌توان از موافقان و مخالفان برجام سخن گفت؛ زیرا برای بسیاری از سیاستمداران آمریکایی این مساله که توافق چقدر نگرانی‌های واشنگتن را رفع کند و چقدر به نفع ایران و آمریکا باشد، اهمیت دارد. بنابراین پس از آنکه گفت‌وگوهای احیای برجام این مراحل را طی کند این افراد با قاطعیت بیشتری نظر مثبت یا منفی خود را اعلام خواهند کرد.
درواقع حتی ممکن است برخی از سناتورهایی که اکنون با احیای برجام موافق هستند در صورت پیش رفتن گفت‌وگوها و مشخص شدن جزئیات آن به صف مخالفان بپیوندند و بالعکس.
بنابراین از حالا نمی‌توان با قاطعیت گفت که آیا بایدن به مخالفت‌ها غلبه خواهد کرد یا خیر. از سوی دیگر باید توجه داشت که فعلا موافقت‌ها و مخالفت‌ها با برجام و گفت‌وگوهای احیای توافق بیشتر جنبه سیاسی دارد و تا زمانی که متن توافق تهیه نشده و در اختیار کنگره قرار نگرفته است، مشخص نیست چه افرادی موافق و چه افرادی مخالف این توافق خواهند بود.
