اخبار خبر و دیپلماسی روزنامه شماره ۶۶۴۲

 دولت چهاردهم در حالی وارد سومین سال فعالیت اجرایی خود می‌شود که کارنامه دوساله کابینه مسعود پزشکیان در نقطه تقاطع چالش‌های ساختاری، تورم، کسری بودجه، ناترازی‌های گسترده انرژی و تلاطم‌های ناشی از شرایط جنگی و محاصره اقتصادی قرار گرفته است. ارزیابی عملکرد دستگاه اجرایی در این بازه زمانی نشان می‌دهد که ایده «وفاق ملی» اگرچه در گام اول توانسته از شدت تنش‌های سیاسی داخلی بکاهد، اما برای تبدیل شدن به یک سازوکار پایدار حکمرانی و جذب سرمایه اجتماعی نیازمند شفافیت، ارتباط مستقیم با مردم و بهبود ملموس کیفیت زندگی است. از سوی دیگر، در حوزه سیاست خارجی، هماهنگی میان دیپلماسی و میدان مانع از اجماع‌سازی و ائتلاف‌سازی کشورهای منطقه و غرب علیه ایران شده است. در این گزارش، با استناد به کالبدشکافی دیدگاه‌های فتح‌الله توسلی، محمد عطریانفر و محسن پاک‌آیین، ابعاد مختلف کارنامه اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی دولت بررسی شده تا اولویت‌های حیاتی کشور برای عبور از بحران‌ها تبیین شود.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، روز پنج‌شنبه در چهلمین همایش بین‌المللی وحدت اسلامی تصریح کرد: وحدت به معنای یکسان شدن نیست؛ وحدت یعنی اختلاف‌های ما، مسلمانان را به دشمن یکدیگر تبدیل نکند. شیعه، شیعه می‌ماند و سنی، سنی؛ مذاهب فقهی و کلامی از میان نمی‌روند و ملت‌ها، دولت‌ها و منافع ملی نیز باقی می‌مانند. اما یک سوال وجود دارد؛ آیا اختلاف فقهی باید خون مسلمان را مباح کند؟ آیا اختلاف سیاسی باید یک کشور اسلامی را به همکاری در حمله به کشور اسلامی دیگر بکشاند؟ آیا رقابت دولت‌ها باید به جایی برسد که امنیت یک ملت مسلمان با ناامنی ملت مسلمان دیگر تامین شود؟ رئیس‌جمهور همچنین از آمادگی ایران برای ایجاد ترتیبات امنیتی مشترک با کشورهای همسایه خبر داد و اظهار کرد: ایران دست خود را برای ساختن چنین ترتیباتی به سوی همسایگان دراز می‌کند؛ نه از موضع ضعف، بلکه بر پایه تجربه جنگ. ما می‌دانیم جنگ چیست و می‌دانیم موشک و بمب وقتی فرود می‌آید، میان آرزوهای یک مادر ایرانی و یک مادر عرب تفاوتی قائل نیست. رسول خدا مؤمنان را به یک پیکر تشبیه کرده است.

تاکید قالیباف بر حمایت از دولت: محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در پیامی به مناسبت هفته دولت، نوشت: حمایت از دولت به معنای چشم‌پوشی از ضعف‌ها نیست، بلکه اعتماد به دولت برای خدمت بهتر به مردم است. در شرایطی که جنگ پیامدهایی بر اقتصاد کشور ایجاد کرده است و دشمن همه ظرفیت‌های خود را برای فشار بر ملت ایران به میدان آورده، مسوولان اجرایی تلاش‌های موثری برای اداره کشور داشته‌اند و تلاش فراوانی برای برطرف کردن نقاط ضعف دارند. او در بخش دیگری از این پیام نوشت: مجلس شورای اسلامی نیز خود را در کنار دولت و خدمتگزار مردم می‌داند و با تمام ظرفیت تقنینی و نظارتی، برای رفع موانع، اصلاح قوانین و پیگیری مطالبات مردم در کنار دولت خواهد بود./ایسنا

دنیای‌اقتصاد: در روزهای گذشته دو اظهارنظر از سوی مشاور قالیباف و معاون رئیس‌جمهور در فضای مجازی واکنش‌برانگیز شد. یکی از این اظهارات از سوی امیرابراهیم رسولی دستیار و مشاور محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در یک برنامه تلویزیونی مطرح شد. اودرسخنانی گفت: «ما تا آخرین روز خون‌خواه رهبرمان هستیم؛ اما پوشکی که من برای فرزندم قبل از جنگ می‌خریدم ۳۶۰هزار تومان بود. امروز همان پوشک ۸۶۵ هزار تومان است... باید آرمان و شعار را با واقعیات جامعه تطابق بدهیم.» در اظهار نظری دیگر محمدجعفر قائم‌پناه، معاون رئیس‌جمهور، نیز در نشستی گفت: «من اگر بودم و می‌دانستم آمریکا می‌خواهد رهبرمان را شهید کند، دست از غنی‌سازی برمی‌داشتم!» سخنانی که واکنش‌های بسیاری را درفضای مجازی برانگیخت. منتقدان به این اظهارت می‌گویند این سخنان نشانه ایستادن علنی در برابر نظر رهبری است که باعث دلخوری دلسوزان انقلاب و دولت می‌شود.

در پی سفرهای اخیر مقام‌های ارشد پاکستان، عمان و قطر به تهران، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال فعال‌شدن مسیرهای دیپلماتیک برای حل‌وفصل مناقشه بر سر تنگه هرمز افزایش یافته است؛ با این حال، ساسان کریمی معاون اندیشکده پایاب و استاد دانشگاه تهران در گفت‌وگو با روزنامه «دنیای اقتصاد» می‌گوید: هنوز نمی‌توان از ورود مذاکرات به مرحله توافق اجرایی سخن گفت. به گفته او، میانجی‌گری‌های اخیر بیش از آنکه به پیشرفت مذاکرات منجر شده باشد، کارکردی برای جلوگیری از تشدید تنش نظامی داشته است. این استاد دانشگاه با اشاره به اختلاف عمیق مواضع تهران و واشنگتن، تاکید می‌کند که بسته ماندن هرمز به‌تنهایی نمی‌تواند آمریکا را به پذیرش شرایط ایران وادار کند و این اهرم باید در زمان مناسب به منافع ملی ترجمه شود. او در عین حال، بازگشت به تفاهم اسلام‌آباد و طراحی توافق‌های اجرایی و مرحله‌ای را همچنان ممکن می‌داند و بر ضرورت ابتکار عمل دیپلماتیک، انسجام داخلی و استفاده از شکاف‌های موجود در سیاست آمریکا تاکید دارد.

سفر نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر آن‌ هم کمتر از چند روز پس از سفر فرمانده ارتش پاکستان و وزیر خارجه عمان به تهران در شرایطی انجام شد که طی روزهای گذشته پایتخت ایران به محل رفت‌وآمد فشرده میانجی‌های منطقه‌ای تبدیل شد. همزمانی این تحرکات، بیش از آنکه مجموعه‌ای از دیدارهای جداگانه باشد، از شکل‌گیری یک مسیر چندجانبه برای باز کردن کلاف سردرگم میان ایران و آمریکا، بازگشت کشتیرانی به تنگه هرمز و احیای چارچوب تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حکایت دارد.

دونالد ترامپ در ۲۰ اوت ۲۰۲۶ با صدور یادداشت امنیت ملی ریاست‌جمهوری شماره ۱۷، سیاست ملی حمل‌ونقل فضایی آمریکا را بازتعریف کرد. در نگاه نخست، مهم‌ترین بخش این دستور، هدف‌گذاری برای ایجاد ظرفیت بیش از هزار عملیات پرتاب و بازگشت در سال تا ۲۰۳۰ است که به‌تنهایی ابعاد بلندپروازی آمریکا را نشان می‌دهد. اما اهمیت واقعی سند در عدد هزار خلاصه نمی‌شود. آنچه دولت ترامپ دنبال می‌کند، تغییر ماهیت دسترسی به فضا است، به این معنا که پرتاب فضایی نباید دیگر فعالیتی محدود، گران‌قیمت و عمدتا دولتی باقی بماند، بلکه باید به یک زیرساخت گسترده، تجاری و پرتکرار تبدیل شود و در مواقع لازم، سریعا در خدمت اهداف امنیت ملی آمریکا قرار گیرد.