پاشنه آشیل «روز دی» اقتصادی

نشریه فارن پالیسی در گزارشی عنوان کرد که کارزار فشار اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران، موسوم به ‌روز دی اقتصادی، یک نقص مهلک در دل خود دارد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، ادعا کرد که تحریم‌ها و کمپین فشار جدید ایالات متحده بنا دارد هرگونه شریان اقتصادی ایران را قطع کند. اما در این میان، ‌وی از چین به‌عنوان بزرگ‌ترین شریان حیاتی ایران، نامی نبرد. چین مدت‌هاست که بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است و برخی تخمین‌ها حاکی از آن است که حدود ۹۰ درصد از نفت ایران از طریق شبکه‌ای از «ناوگان‌های سایه» به این کشور ارسال می‌شود. چین همچنین دسترسی به سیستم پرداخت بین بانکی فرا مرزی (CIPS) را فراهم می‌کند که نقل و انتقالات بانکی خارج از سیستم دلار آمریکا را تسهیل می‌کند. بنابراین، اگر ایالات متحده واقعا می‌خواست به طور جدی به ایران از نظر اقتصادی آسیب برساند، باید به سراغ چین می‌رفت.

فارن پالیسی در ادامه نوشت: با این حال، پکن نقش پاشنه آشیل طرح اقتصادی آمریکا علیه ایران را ایفا می‌کند. با توجه به واکنش‌های اخیر چین، به نظر می‌رسد پکن چندان نگران اقدامات جدید ایالات متحده نیست. سخنگوی وزارت خارجه چین صرفا اقدامات وزارت خزانه‌داری آمریکا علیه ایران را «غیرقانونی» خواند، اما در عین حال پا از این اظهارنظر فراتر نگذاشت.  یک تحلیلگر چینی اعلامیه بسنت را «عملی از روی درماندگی» توصیف کرد که بیشتر به رفع ناامیدی آمریکایی‌ها در داخل کشور مربوط می‌شود تا فشار بر ایران. یک رسانه خصوصی چینی نیز به مبهم بودن و کند بودن تحریم‌های جدید ایالات متحده اشاره کرد.

فارن پالیسی افزود: با این وجود، چین پیش از این علنا اعلام کرده بود که اگر ایالات متحده شرکت‌هایش را هدف قرار دهد، تلافی خواهد کرد و شی جین پینگ، رهبر چین، می‌داند که قدرت انجام این کار را دارد. در عین حال، برخی از افراد در دولت ترامپ نیز همین نظر را دارند. علاوه بر این، چین آشکارا مایل است که بلوف واشنگتن را رد کند. در عین حال، ایالات متحده هنوز به سراغ بانک‌های چینی مهم‌تری که از این پالایشگاه‌ها حمایت می‌کنند نرفته است یا سعی نکرده سیستم پیچیده‌ای را که چین از طریق آن به ایران پول می‌رساند، از بین ببرد. از نظر پکن، هیچ چیز در اعلامیه اخیر ایالات متحده نشانه‌ای از تمایل جدی برای تشدید رژیم تحریم‌ها نیست.

فارن پالیسی نوشت که چنین رویکردی بی‌تردید به نفع پکن خواهد بود. شی جین پینگ برای ادامه اصلاحات اقتصادی مدنظر خود به ثبات اقتصادی نیاز دارد تا از اتکا به صادرات به سمت تقاضای داخلی بیشتر حرکت کند. این امر مستلزم رابطه‌ای پایدار با ایالات متحده است. بر این اساس، پکن همچنین به دنبال حفظ نشست برنامه‌ریزی شده سپتامبر در ایالات متحده بین ترامپ و شی جین پینگ است. چین تحریم‌های معنادار ایالات متحده را به عنوان بهانه‌ای برای باز کردن خطوط حمله جدید در جنگ تجاری خود تفسیر می‌کند. این در حالی است که نه چین و نه ایالات متحده مایل به شعله‌ور کردن مجدد جنگ تجاری یا تشدید تنش‌ها نیستند.

این پویایی در نهایت ممکن است به نفع ایران باشد. اگر ایالات متحده تمایلی یا توانایی اعمال فشار اقتصادی جدی و هماهنگ بر شریان اصلی اقتصادی ایران را ندارد، باید امیدوار باشد که ادامه محاصره بنادر ایران و فشار نظامی بتواند این کشور را به اهداف خود در قبال ایران برساند. در همین رابطه، فایننشال تایمز طی گزارشی عنوان کرد که یکی از نگرانی‌های چین در خصوص تنگه هرمز، لحن و ادبیات به‌کاررفته از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا در اجلاس وزرای خزانه‌داری جی ۲۰ بود، لحنی که می‌توانست بعدا به مبنایی برای استدلال‌ها پیرامون تنگه تایوان و دریای چین جنوبی -که پکن بر آنها ادعای حاکمیت دارد- تبدیل شود که لحن قطعنامه توسط پکن تغییر پیدا کرد.