ترامپ علیه دیپلماسی در هرمز

ترامپ روز سه‌شنبه با انتشار توئیتی در تروث سوشال مدعی شد که هیچ‌گونه مذاکره یا گفت وگویی با جمهوری اسلامی ایران در جریان نیست و برنامه‌ای هم برای آن وجود ندارد. این در حالی است که سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران پیشتر تاکید کرده بود که «مذاکره‌ای با آمریکا نداریم.» وی در سخنانی در روز یکشنبه ۱۸ مرداد ماه افزود: «تبادل پیام از طریق واسطه‌ها انجام می‌شود، اما نام این مذاکره نیست و صرفاً تبادل پیام است.»

عراقچی در جمع خبرنگاران توضیح داد که واسطه‌ها همچنان تلاش می‌کنند زمینه‌های لازم برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا را فراهم کنند. از نظر ما تا موارد نقض یادداشت‌ تفاهم به پایان نرسد و آمریکا آنچه را نقض کرده، جبران نکند، امکان شروع مجدد مذاکرات وجود ندارد. همزمان شلبی تلکات خبرنگار سمافور به نقل از یک مقام کاخ سفید گفت که پست جدید ترامپ در تروث‌سوشال، به معنای لغو مذاکرات با ایران تا اطلاع ثانوی است. الجزیره به نقل از یک مقام آمریکایی اما روایت متفاوتی را مطرح کرده و نوشته است در اظهارات دولت آمریکا درباره مذاکرات با ایران هیچ تناقضی وجود ندارد. به گزارش «انتخاب»؛ این مقام افزود: «مذاکرات مثبتی با ایران انجام شده است، اما ترامپ تصمیم گرفته است فعلاً منتظر بماند.» وی ادعا کرد: «ترامپ از تیم خود خواسته است تا زمانی که ایران برای دستیابی به توافق آمادگی نداشته باشد، وارد مذاکرات با ایران نشوند.»

در این بین طرف ایرانی تاکید دارد که اصلا مذاکره‌ای با آمریکا در جریان نبوده است. در پی ادعای کاخ سفید مبنی بر لغو مذاکرات با ایران تا اطلاع ثانوی، یک منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکره‌کننده در گفت‌وگو با خبرنگار فارس تأکید کرد که اساساً مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا در جریان نبوده است. این منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکره‌کننده با اشاره به ادعای مطرح‌شده از سوی کاخ سفید اظهار داشت که گفت‌وگو برای اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز با کشور عمان برگزار شده است. وی توضیح داد که پس از نقض تفاهم‌نامه اسلام آباد از طرف آمریکا گفت‌وگوها با طرف آمریکایی متوقف شده و گفت‌وگوهای اخیر نیز با طرف‌ عمانی ارتباطی به آمریکا نداشت.

نبرد لفظی بر سر هرمز

ترامپ بخش دیگری از توئیت خود در تروث سوشال را به بحث تنگه هرمز اختصاص داد و مدعی شد که محاصره دریایی همچنان با تمام قوا و به طور کامل برقرار است. تنگه هرمز باز و فعال است! و تمامی مین‌های دریایی پاکسازی یا منهدم شده‌اند. این ادعای ترامپ با واکنش کاظم غریب آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران مواجه شد و وی نوشت: «همان‌طور که ترامپ نام خلیج همیشگی فارس را به صورت صحیح نوشت، به زودی توهمش در خصوص تنگه هرمز یا اصلاح می‌شود یا توهمات این متوهم را اصلاح خواهیم کرد.»

محمد مخبر، مشاور رهبر انقلاب نیز در گفت‌وگو با شبکه المیادین گفت: «ترامپ خیال‌پردازی می‌کند؛ تنگه هرمز ایرانی بوده و ایرانی خواهد ماند.» وی تأکید کرد: «تنگه تنها بر اساس ترتیبات جمهوری اسلامی ایران مدیریت خواهد شد.» همچنین  بعد از تکرار ادعاهای ترامپ در خصوص تنگه هرمز، کپلر گزارش داد که روز سه‌شنبه ۱۸ اوت (۲۷ مرداد) تعداد عبورهای تأییدشده با کاهش ۱۷درصدی نسبت به روز قبل، به ۱۰ مورد رسید که از این میان، شش فروند کشتی از خلیج فارس خارج و چهار فروند وارد آن شدند، پنج مورد از این ترانزیت‌ها از کریدور ایران عبور کردند، در حالی که هیچ موردی از تردد از مسیر رسمی کشتیرانی هرمز به تأیید نرسید. این در حالی است که قبل از آغاز جنگ علیه ایران، حدود یک‌پنجم انرژی دنیا از این مسیر عبور می‌کرد؛ اما حالا بیش از ۵ ماه است که تنگه هرمز مسدود و تحت کنترل ایران است.

آمادگی نظامی ایران

تحولات اخیر بین ایران و آمریکا مورد توجه رسانه‌های غربی قرار گرفت. فایننشال‌تایمز در گزارشی نوشته است که ایران در صورت تشدید درگیری با آمریکا و عملی شدن تهدیدهای دونالد ترامپ علیه زیرساخت‌های ایران، گزینه‌هایی برای گسترش دامنه پاسخ خود بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، نیروهای ایرانی احتمال هدف قرار دادن برخی تأسیسات و دارایی‌های نظامی آمریکا در جنوب شرقی اروپا، از جمله در بلغارستان و قبرس، را ارزیابی کرده‌اند. به گزارش فایننشال تایمز، ایران احتمال هدف قرار دادن کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در تنگه هرمز را نیز در صورت افزایش تنش‌ها بررسی کرده است. در عین حال، تهران در حال آماده‌سازی گزینه‌هایی برای پاسخ به حملات احتمالی آمریکا است و مقام‌های ایرانی پیشتر هشدار داده‌اند پایگاه‌هایی که برای حمله به ایران استفاده شوند، می‌توانند هدف قرار گیرند. این گزارش به توان موشکی ایران نیز اشاره کرده و به نقل از کارشناسان نظامی نوشته است که برخی موشک‌های ایران قابلیت رسیدن به بخش‌هایی از جنوب و جنوب شرقی اروپا را دارند، هرچند با افزایش فاصله، دقت و اثربخشی آنها ممکن است کاهش یابد.

تغییر مسیر ترامپ

سی‌ان‌ان نیز در گزارشی نوشت دونالد ترامپ پس از هفته‌ها تلاش برای پیشبرد مسیر دیپلماتیک با ایران، ظاهراً رویکرد خود را تغییر داده است. بر اساس گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ به نمایندگان ارشد دولت خود دستور داده گفت‌وگوها با ایران را متوقف کنند. مقام‌های کاخ سفید نیز به متحدان خود اعلام کرده‌اند راهبرد آمریکا از تلاش برای دستیابی سریع به توافق، به سمت اعمال فشار تدریجی و فرسایشی علیه ایران تغییر کرده است. این تصمیم پس از چند دور گفت‌وگوهای مثبت میان دو طرف اتخاذ شده؛ با این حال ترامپ معتقد است تهران حاضر نیست در برابر خواسته‌های او برای توافق مورد نظر آمریکا کوتاه بیاید. او برخلاف اظهارات قبلی خود درباره پیشرفت مذاکرات، اعلام کرد که «هیچ مذاکره یا گفت‌وگویی با جمهوری اسلامی ایران در جریان نیست.»

اختلاف اصلی میان دو طرف به موضوع تنگه هرمز بازمی‌گردد. ترامپ از توافق احتمالی ایران و عمان درباره مدیریت تردد در این آبراه ناراضی است و نگران است چنین توافقی نقش ایران در کنترل تنگه را افزایش دهد. در نتیجه، دولت آمریکا در حال آماده‌سازی تحریم‌های جدید علیه ایران است و مقام‌های نظامی نیز از ادامه فشار بر ایران خبر داده‌اند.