ایران و آمریکا بار دیگر بر سر تنگه هرمز با یکدیگر درگیر شدند
آزمون سخت دیپلماسی
شکاف در تفاهمنامه
تنشها با اعلام نظر صریح دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در نشست ناتو در آنکارا به اوج رسید. وی طی نشستی خبری گفت از نظر او آتشبس میان آمریکا و ایران «پایان یافته» است. در پی این اظهارات رئیسجمهور آمریکا، ارتش ایالات متحده حملاتی را علیه اهدافی در جنوب ایران انجام داد. بنا به گزارش رویترز، ایالات متحده هفته گذشته در واکنش به حملات صورتگرفته به کشتیها در تنگه هرمز، حملاتی را علیه اهدافی در ایران انجام داد. ایران نیز با حمله به پایگاههای آمریکا در منطقه، از جمله در کویت و بحرین، به این اقدام پاسخ داد. این در حالی است که دور تازه مذاکرات آمریکا و ایران در چارچوب توافق برای پایان دادن به جنگ قرار بود روزهای آینده برگزار شود.
در همین رابطه، وزارت امور خارجه طی بیانیهای حملات تجاوزکارانه ارتش آمریکا طی بامداد پنجشنبه ۱۸خردادماه به چند نقطه در استانهای ساحلی جنوب و نیز دو پل در استانهای شرقی در مسیر ریلی مشهد مقدس را محکوم کرد. دستگاه دیپلماسی کشورمان طی این بیانیه ضمن اعلام اینکه چنین اقداماتی بدون تردید جنایت جنگی فاحش محسوب میشود، عنوان کرد که تهران این حملات را به شدیدترین وجه محکوم میکند و بر عزم قاطع ملت غیور ایران برای دفاع از تمامیت سرزمینی، حاکمیت و امنیت ملی خود تاکید میکند. وزارت امور خارجه کشورمان در ادامه عنوان کرد: «حملات جنایتکارانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران طی ۴۸ ساعت گذشته به بهانه واهی واکنش به حوادث ادعایی در ارتباط با چند کشتی عبوری متخلف در تنگه هرمز در روز سهشنبه، نه تنها نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور سازمان ملل است بلکه نقض فاحش بندهای یک و پنج یادداشت تفاهم خاتمه جنگ و مستمسکی برای توجیه عدم پایبندی مستمر آمریکا به تفاهم خاتمه جنگ است.»
تداوم تلاشهای دیپلماتیک
این تحولات در حالی روی داده که میانجیها همچنان برای جلوگیری از خارج شدن اوضاع از کنترل تلاش میکنند. در همین رابطه، پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد که میانجیها در تلاشند تا توافق آمریکا و ایران را از سقوط نجات دهند. آکسیوس خبر داد که به گفته دو منبع از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی، قطر، پاکستان و سایر میانجیهای منطقهای در تلاشند تا تنشها میان آمریکا و ایران را کاهش دهند و مذاکرات برای دستیابی به یک توافق هستهای را احیا کنند. بنا به گزارش این رسانه، اگرچه ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که یادداشت تفاهم اولیه میان آمریکا و ایران و همچنین آتشبس پایان یافته و دستور دو دور حمله هوایی را صادر کرد، اما او اکنون بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز شده و همچنان میخواهد از بازگشت به یک جنگ تمامعیار با ایران اجتناب کند.
آکسیوس در ادامه نوشت: میانجیها بر این باورند که صرفنظر از تنشهای اخیر، دو طرف در دورهای پیشین مذاکرات به سوی دستیابی به یک توافق هستهای پیشرفتهایی داشتهاند و میخواهند از فروپاشی این یادداشت تفاهم جلوگیری کنند. در پشت پرده، مقامهای قطری، پاکستانی، ترکیهای، مصری و سعودی روز چهارشنبه تماسهای تلفنی متعددی با مقامهای آمریکایی و ایرانی برقرار کردند تا اوضاع را آرام کنند. یکی از منابع منطقهای درگیر در این میانجیگری گفت که تلاشهای دیپلماتیک گستردهای در جریان است تا ابتدا در مورد کاهش تنش با هر دو طرف توافق شود و سپس تاریخی برای دور دیگری از مذاکرات میان تیمهای فنی تعیین شود.
بیمیلی واشنگتن به تنشزایی بیشتر
رسانههای غربی گزارش دادند که دونالد ترامپ عصر پنجشنبه جلسهای با تیم ارشد امنیت ملی خود درباره تنش با ایران و مسیر پیش رو برگزار کرد. پس از این نشست، یک مقام آمریکایی ادعا کرد که دولت ایالات متحده همچنان متعهد یافتن یک راهحل است. در این رابطه، پایگاه خبری بلومبرگ به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت که واشنگتن به ادامه مذاکرات و یافتن یک راهکار دیپلماتیک برای پایان جنگ میان ایران و آمریکا متعهد است. بلومبرگ بهرغم حملات وحشیانه آمریکا به سواحل جنوبی ایران به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت که گفتوگوها میان ایالات متحده و ایران در مورد یک قرارداد صلح دائمی، پس از دو روز درگیری که بیم آن میرفت آتشبس شکننده کنونی را در هم بشکند، همچنان ادامه دارد. این در حالی است که خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یک مقام آمریکایی خبر داد که واشنگتن همچنان به یافتن راهکار برای پایان دادن به تخاصمها با ایران پایبند است.
بیانیه نیروی دریایی سپاه درباره تنگه هرمز
در ادامه تحولات منطقهای، نیروی دریایی سپاه پاسداران در بیانیهای با اعلام رسیدن ظرفیت تردد در تنگه هرمز به حدود ۵۰ درصد سطح پیش از جنگ، نسبت به هرگونه مداخله آمریکا در این آبراه راهبردی هشدار داد. در متن این بیانیه آمده است: «سلام بر امت بصیر و غیرتمند که با حضور شگفتی ساز و تشییع دههامیلیونی قائد شهید خود در ایران و عراق نشان دادند زمان، زمان پایان زورگویی قدرتها و قرن، قرن غلبه اراده ملتها است. و سلام بر رزمندگان شجاع اسلام که با پاسخ کوبنده به تجاوزات ارتش کودککش آمریکا ثابت کردند سرنوشت نبرد را نه زیادی سلاح که قدرت ایمان تعیین میکند.»
این بیانیه افزود: «رزمندگانی که با تثبیت مدیریت بر تنگه هرمز و برقراری امنیت آن در دو هفته اخیر و با بازگشایی تدریجی آن، ظرفیت عبور و مرور را به حدود ۵۰ درصد ترددهای پیش از جنگ رساندند و در حال افزایش ظرفیت تردد شناورهایی هستند که با انضباط رعایت ضوابط امنیتی برای عبور از مسیرهای تعیین شده جمهوری اسلامی، از نیروی دریایی سپاه پاسداران کسب مجوز میکنند. بار دیگر اعلام میکنیم بیگانگان هیچ سهمی در این سرزمین و تنگه هرمز ندارند. ماجراجویی ارتش تروریستی آمریکا و مداخله در تعیین مسیر تردد، علاوه بر آنکه پاسخ کوبنده ما را به دنبال خواهد داشت، روند بازگشایی تدریجی را نیز با اخلال جدی مواجه میکند و منافع کشورهای بهرهبردار از تنگه هرمز را به مخاطره جدی میافکند.» با گذشت مدت زمانی اندک از زمان یادداشت تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا که به گفته برخی تحلیلگران از همان ابتدا ریسمانی سست و شکننده بود، حال چنین به نظر میرسد که این تفاهمنامه بار دیگر با یک آزمون دشوار دیپلماتیک مواجه است.
