تخلیه پرمیوم جنگی از بازار نفت

براساس داده‌های تارنمای tradingeconomics، قیمت نفت خام برنت با افتی حدود ۱۱درصد به محدوده ۸۹دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا (WTI) نیز با کاهش حدود ۱۲درصدی تا سطح ۸۴دلار عقب نشست. این در حالی است که قیمت‌ها در هفته‌های گذشته و همزمان با تشدید درگیری‌ها و محدودیت عبور و مرور در تنگه هرمز، به سطوح بالای ۱۱۰دلار صعود کرده بودند و بازار با یکی از شدیدترین شوک‌های عرضه در سال‌های اخیر مواجه شده بود.

اعلام بازگشایی تنگه هرمز توسط عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نقطه عطف این چرخش قیمتی محسوب می‌شود. بر اساس این اعلام، عبور تمامی کشتی‌های تجاری در طول دوره آتش‌بس آزاد خواهد بود، مشروط بر آنکه در مسیرهای از پیش تعیین‌شده توسط سازمان بنادر و دریانوردی ایران حرکت کنند. این تصمیم، در امتداد فضای تنش‌زدایی نسبی در منطقه و همزمان با آتش‌بس در لبنان اتخاذ شده است. اهمیت این تحول زمانی روشن‌تر می‌شود که به جایگاه راهبردی تنگه هرمز در بازار جهانی انرژی توجه شود. این گذرگاه باریک، محل عبور حدود یک‌پنجم از عرضه روزانه نفت جهان و بخش قابل‌توجهی از تجارت گاز طبیعی مایع است. در هفته‌های اخیر، محدودیت‌های اعمال‌شده در این مسیر(چه از سوی ایران و چه در چارچوب محاصره دریایی آمریکا) باعث شد بخش بزرگی از جریان صادرات نفت از خلیج فارس مختل شود و قیمت‌ها به‌شدت افزایش یابد.

با آغاز بحران، کاهش شدید عبور نفتکش‌ها از هرمز، عملا بخشی از عرضه جهانی را از بازار خارج کرد و قیمت‌ها را به اوج چندماهه رساند. این وضعیت، به‌ویژه برای بازارهای آسیایی که وابستگی بالایی به نفت خاورمیانه دارند، به یک بحران تامین تبدیل شده بود. اکنون، بازگشایی این مسیر به‌عنوان سیگنالی قوی از بازگشت تدریجی عرضه تلقی شده و فشار نزولی بر قیمت‌ها را تشدید کرده است. در کنار این عامل، سیگنال‌های سیاسی نیز به کاهش قیمت‌ها دامن زده‌اند. گزارش‌هایی از احتمال آزادسازی حدود ۲۰‌میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در ازای محدودیت بر ذخایر اورانیوم غنی‌شده منتشر شده و قرار است مذاکرات بیشتری در این زمینه طی روزهای آینده برگزار شود. این تحولات، امیدها به دستیابی به یک توافق گسترده‌تر میان ایران و آمریکا را افزایش داده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز با لحنی مثبت از پیشرفت مذاکرات سخن گفته و اعلام کرده که تهران با برخی شروط کلیدی، از جمله بازگشایی تنگه هرمز، موافقت کرده است؛ هرچند این موضوع به‌طور رسمی از سوی ایران تایید نشده است. به گفته مقامات آمریکایی، دستیابی به یک توافق جامع ممکن است تا ۶ماه زمان ببرد، اما احتمال تمدید آتش‌بس فعلی نیز وجود دارد. بازار نفت که طی نزدیک به ۵۰روز گذشته تحت تاثیر مستقیم اختلال در عرضه قرار داشت، اکنون در حال بازنگری در انتظارات خود است. به‌نظر می‌رسد معامله‌گران به‌تدریج در حال قیمت‌گذاری سناریوی کاهش تنش و بازگشت عرضه به بازار هستند؛ موضوعی که می‌تواند روند نزولی قیمت‌ها را در کوتاه‌مدت تداوم بخشد.

در عین حال، پیامدهای بحران اخیر همچنان در ساختار بازار قابل مشاهده است. در دوره اختلال، جریان تجارت نفت دستخوش تغییرات قابل‌توجهی شد و صادرات نفت آمریکا به سطوح نزدیک به رکورد رسید؛ چرا که اروپا و آسیا به‌دنبال منابع جایگزین برای جبران کمبود عرضه بودند. این روند، موقعیت آمریکا را به‌عنوان یک تامین‌کننده کلیدی در بازار جهانی تقویت کرده است. با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که پایداری روند نزولی قیمت‌ها به تداوم شرایط فعلی بستگی دارد. هرگونه بازگشت تنش یا اختلال مجدد در تنگه هرمز می‌تواند به‌سرعت بازار را به مسیر صعودی بازگرداند. به‌عبارت دیگر، اگرچه بازگشایی هرمز فعلا از شدت بحران کاسته، اما بازار همچنان به‌شدت به تحولات ژئوپلیتیک حساس باقی مانده است.