رسانههای بینالمللی اثرات جنگ خاورمیانه بر بازارهای انرژی را بررسی کردند
بنبست ترامپ در تنگه هرمز
آثار مخرب بر انرژی
فایننشال تایمز شامگاه جمعه ۲۲ اسفند طی گزارشی با اشاره به تحولات اخیر در خاورمیانه عنوان کرد که ادامه نزاع فعلی میتواند اثرات بسیار مخربی بر بازارهای انرژی داشته باشد. بنا به این گزارش، والاستریت هشدار داده است که با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و توقف صادرات نفت خاورمیانه، قیمت نفت بهشدت افزایش خواهد یافت. معاملهگران و تحلیلگران روز جمعه ۲۳ مارس گفتند که نشانههای کمی از حل سریع درگیریها در خاورمیانه وجود دارد، نزاعی که بازارها را آشفته کرده و قیمت نفت خام برنت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. آنها افزودند که بحران عرضه بهزودی بازار را با کمبود سوخت حملونقل و سایر محصولات مواجه خواهد کرد، چراکه بحران به اقتصاد گستردهتر گسترش مییابد.
در این رابطه، ناتاشا کانوا، تحلیلگر جیپیمورگان، در یادداشتی گفت: «تا پایان هفته آینده انتظار داریم کاهش عرضه نفت خام به ۱۲میلیون بشکه در روز برسد که این امر کسری عرضه را در بازارهای فیزیکی بهشدت نمایان میکند.» وی افزود: «بازار با کمبود شدید محصولاتی مانند دیزل، سوخت جت، گاز مایع و نفت مواجه است.» از سوی دیگر، شرکت آربیسی کپیتال مارکت اعلام کرد که انتظار دارد قیمت نفت از بالاترین قیمت ۱۲۸دلاری که تنها چند هفته پس از حمله تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ به ثبت رسید، فراتر رود و از رکورد بالای حدود ۱۴۷دلار در سال ۲۰۰۸ عبور کند.
هلیما کرافت، رئیس شرکت بینالمللی آربیسی، گفت: «ما در حال بازنگری در زمان تخمینی خود برای جنگ ایران و تاثیرات همزمان آن بر قیمت نفت هستیم.» وی افزود که این درگیری میتواند «تا بهار» ادامه یابد. از سوی دیگر، گلدمن ساکس تخمین میزند که جریان نفت از تنگه هرمز به ۶۰۰هزار بشکه در روز کاهش یافته است، که از سطح معمول بالای ۱۹میلیون بشکه - نزدیک به کل تولید نفت ایالات متحده - پایینتر است.
این هشدارها در حالی منتشر میشوند که جنگ وارد سومین هفته خود میشود و رئیسجمهور آمریکا مدعی است که واشنگتن «مهمات نامحدودی» دارد و میتواند «برای همیشه» به جنگ علیه ایران ادامه دهد. از سوی دیگر، تهران با حمله به زیرساختهای انرژی در سراسر خلیج فارس و بستن موثر تنگه هرمز، آبراه باریکی که یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع معمولا از آن عبور میکند، تلافی کرده است. حمله پهپادی اخیر ایران باعث هرجومرج در منطقه مالی دبی شد، درحالیکه کشورهای اروپایی به دنبال مذاکره با تهران برای ازسرگیری جریان نفت از طریق تنگه هستند. جیم کرین از موسسه بیکر دانشگاه رایس گفت: «قرار است بستن تنگه هرمز آخرالزمان نفتی باشد. اوضاع میتواند خیلی بدتر از الان شود.»
نفت خام برنت، معیار بینالمللی نفت، از زمان آغاز جنگ توسط ترامپ حدود ۴۰درصد افزایش یافته است. قیمت همهچیز، از سوخت جت گرفته تا گازوئیل در آسیا، اروپا و آمریکای شمالی بهشدت افزایش یافته است. قیمت بنزین آمریکا روز جمعه به ۳.۶۳دلار در هر گالن رسید و پس از ۱۳روز متوالی افزایش، به آستانه حیاتی ۴دلار نزدیک شد. جی پی مورگان اعلام کرد که بازار نفت، بهرغم تلاشهای واشنگتن و متحدانش برای جلوگیری از یک بحران اقتصادی مخرب، تاثیر اختلال در عرضه ناشی از بسته شدن تنگه را احساس میکند.
فایننشال تایمز گزارش داد که دولت ترامپ سعی کرده است با پیشنهاد اسکورت دریایی و بیمه اضطراری برای نفتکشهایی که از تنگه عبور میکنند و همچنین لغو تحریمهای نفتی روسیه و پیوستن به سایر کشورهای گروه ۷ در آزادسازی بیسابقه نفت خام از ذخایر استراتژیک، بازارها را آرام کند. کشورهای سراسر آسیا از جمله کشورهایی هستند که بیشترین آسیب را از اختلالات عرضه دیدهاند، چراکه به انرژی و سایر واردات از طریق تنگه هرمز وابستهاند. استرالیا روز جمعه اعلام کرد که ذخایر سوخت داخلی را برای مقابله با هرگونه کمبود عرضه و خرید وحشتزده آزاد خواهد کرد. روز شنبه ژاپن نیز اعلام کرد که نفت ذخیره این کشور برای کنترل سقف قیمتها را آزاد خواهد کرد. ژاپن حدود ۹۵درصد از نفت خام خود را از خاورمیانه وارد میکند و همین مساله این کشور را بهویژه در برابر بیثباتی در مسیرهای کلیدی کشتیرانی مانند تنگه هرمز آسیبپذیر میکند. بن کاهیل، عضو ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، در این رابطه گفت: «قیمتهای بالاتر انرژی بر رفتار مصرفکننده تاثیر خواهد گذاشت. مردم از برخی سفرهای اختیاری، چه هوایی و چه جادهای، صرف نظر خواهند کرد.»
جنگ در آبها
المانیتور نیز طی گزارشی به تاریخ ۱۴ مارس گزارش داد که به نظر میرسد درگیری میان ایران، اسرائیل و آمریکا به یک دوراهی نزدیک میشود، زیرا هیچیک از طرفین هنوز به اهداف استراتژیک خود دست نیافتهاند و هر دو از قصد خود برای پیشروی خبرمیدهند. تحلیلگران میگویند سهولت نسبی که ایران میتواند با آن ترافیک تجاری از طریق هرمز را مختل کند، به تهران یک مزیت نامتقارن نسبت به نیروی دریایی ایالات متحده و متحدانش میدهد و موجب میشود بتواند اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد.
بنا به گزارش این رسانه، مقامات سابق نظامی آمریکا معتقدند که وظیفهای که نیروی دریایی ایالات متحده و متحدانش برای باز نگه داشتن هرمز با آن روبهرو هستند، بسیار دشوار است. مایکل پی. مالروی، که در دوران اول دولت ترامپ، رهبری دفتر سیاست خاورمیانه پنتاگون را بر عهده داشت، گفت: «باز نگه داشتن تنگه مستلزم نابود کردن تمام مواضع دریایی ساحلی ایران با حملات هوایی و موشکی، دفع ناوگان قایقهای کوچک و پهپادهایی است که به این کشتیهای تجاری حمله میکنند و البته استقرار مینروبها و پهپادها [نظارت هوایی] برای اطمینان از امنیت عبور و مرور خواهد بود.»
مقامات سابق نظامی آمریکا معتقدند که اگر نیروهای ایران تصمیم بگیرند که به عنوان آخرین راهحل، مینها را به طور تصادفی در تنگه پخش کنند، این امر توانایی ایران در صادرات نفت خود را که منبع اصلی درآمد است، به خطر میاندازد. بااینحال، اسکورتهای نیروی دریایی ایالات متحده ممکن است هنوز بتوانند از این خطرات عبور کنند. این تهدید البته بیسابقه نیست. در طول جنگ بهاصطلاح «نفتکشها» در بحبوحه جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، مقامات نیروی دریایی ایالات متحده کشتیهای باری را در آب قرار دادند و آنها را جلوی اسکورتها فرستادند تا مسیرها را از میان میادین مین پاک کنند.
بیشترین ضرر در جبهه آمریکا
اندیشکده شورای شیکاگو در امور جهانی هم طی یادداشتی با اشاره به تحولات اخیر در خاورمیانه و اثرات آن بر بازارهای جهانی عنوان کرد که در غیاب یک راهحل سیاسی شفاف برای این درگیری، بازگرداندن اعتماد به امنیت عبور و مرور از تنگه هرمز در نهایت میتواند بسیار دشوار باشد. این اندیشکده گزارش داد که آزادسازی ذخایر اضطراری نفت نخواهد توانست بلافاصله مشکل را حل کند، زیرا آزادسازی ذخایر اعضای آژانس بینالمللی انرژی به طور همزمان اتفاق نخواهد افتاد. تحلیلگران معتقدند که احتمالا حدود ۲ تا ۳میلیون بشکه در روز به بازار عرضه خواهد شد که تنها بخشی از کاهش حدود ۱۵میلیون بشکه در روز ناشی از بسته شدن تنگه را جبران میکند. بازارها نیز همچنان با این باور بیاساس که درگیری بهزودی پایان خواهد یافت، قیمت نفت را پایینتر از حد واقعی تعیین میکنند. اگر این انتظارات محقق نشود، قیمت نفت میتواند به ۱۵۰دلار در هر بشکه یا بیشتر افزایش یابد.
این گزارش افزود: «از آنجا که نفت بهعنوان یک کالای جهانی تجارت میشود، حتی صادرکنندگان بزرگ انرژی مانند ایالات متحده نیز در معرض نوسانات بازار هستند. مصرفکنندگان و صنایعی که به نفت و گاز وابسته هستند، از جمله حملونقل و کود، ممکن است برای بقا در برابر افزایش پایدار هزینهها، نیاز به تعدیل داشته باشند.» در ادامه این گزارش آمده است: «دولت ترامپ با هدف قرار دادن ایران، جنگ غیرقانونی و انتخابی خود را علیه یک صادرکننده عمده سوخت فسیلی که به توانایی مسدود کردن یک گلوگاه کلیدی در اقتصاد جهانی معروف است، آغاز کرد. در آستانه این جنگ، ترامپ با متوقف کردن ساخت زیرساختهای انرژیهای تجدیدپذیر که توسط قانون کاهش تورم و قانون زیرساخت دوحزبی پشتیبانی میشدند، جایگزینهای سوختهای فسیلی را در داخل کشور تضعیف کرد. او همچنین مشوقها و مقرراتی را که از خرید خودروهای برقی حمایت میکردند، لغو کرد. همه این اقدامات، آسیبپذیری مصرفکننده آمریکایی و اقتصاد گستردهتر ایالات متحده را در برابر اختلالات در تامین انرژی جهانی تشدید کرده است.»
بنا به گزارش این اندیشکده، در نهایت، تصمیمات دولت ترامپ برای حمله به ایران، هم جایگاه اخلاقی آمریکا و هم موقعیت استراتژیک ایالات متحده را تضعیف میکند. تاکنون، به نظر میرسد تنها برندگان جنگ ایران چین و روسیه هستند. ترامپ باید به عملیات نظامی گسترده در ایران پایان دهد و بر احیای کشتیرانی تجاری از طریق تنگه هرمز تمرکز کند. تا زمانی که این اتفاق نیفتد، احتمالا اوضاع برای ایالات متحده و جهان بدتر خواهد شد.همزمان با تشدید تنشها، خبرگزاری فارس از صدور هشداری فوری برای تمامی ساکنان و کارکنان حاضر در امارات متحده عربی خبر داد مبنی بر اینکه هرچه سریعتر از محدوده بنادر «جبل علی»، «خلیفه» و «فجیره» فاصله بگیرند. در این اطلاعیه تاکید شده بود که این تاسیسات به دلیل حضور نیروهای نظامی آمریکا، به اهداف مشروع نظامی تبدیل شده و هدف قرار خواهند گرفت.
