فشار بر تهران از مسیر تعرفه

تهدید شرکای تجاری ایران

در آخرین تحولات در این زمینه، رئیس‌جمهور آمریکا در جریان گفت‌وگویی با شبکه ان‌بی‌سی نیوز به تهدید دوباره کشور‌هایی پرداخت که با ایران دادوستد دارند و تلاش کرد آنها را از تعامل تجاری با ایران دلسرد کند. بنا به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، ترامپ مدعی شد کشورهایی که در مراوده تجاری با ایران قرار دارند مشمول تعرفه گمرکی ۲۵درصدی خواهند شد. ترامپ به این شبکه آمریکایی گفت: «هر کشوری که با ایران مراودات تجاری انجام دهد، تعرفه گمرکی ۲۵درصدی برای هر معامله پرداخت خواهد کرد.» به گفته رئیس‌جمهور آمریکا، این تصمیم نهایی و قطعی بوده و بلافاصله اجرایی می‌شود. این در حالی است که ترامپ در اظهارات خود به این موضوع اشاره نکرد که آیا منظور وی از اعمال تعرفه‌ها مربوط به کالای رسمی است یا هر نوع تجارتی را شامل می‌شود که ایران با دیگر کشورها دارد.

از سوی دیگر، یک رسانه آمریکایی گزارش داد که واشنگتن به دنبال اعمال تحریم‌های جدید علیه بخش انرژی و بانکی ایران است. ای‌بی‌سی نیوز به تاریخ ۱۳ ژانویه به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که کاخ سفید در حال بررسی اعمال تحریم‌های جدید علیه بخش بانکی و انرژی ایران و همچنین چندین چهره کلیدی این کشور است. فشار تعرفه‌ای همواره بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست‌ خارجه ترامپ بوده است. به عنوان مثال، وی در تاریخ ۱۵دی‌ماه هم به هند هشدار داده بود که ممکن است تعرفه‌های تجاری بیشتر علیه این کشور در پی خرید نفت روسیه اعمال کند. ترامپ اعلام کرد که اگر هند درخواست آمریکا برای محدود کردن خرید نفت روسیه را برآورده نکند، ایالات متحده ممکن است تعرفه‌ها علیه هند را افزایش دهد.

مخالفت چین

تهدیدهای تعرفه‌ای ترامپ البته واکنش متحدان ایران را در سطح بین‌المللی به دنبال داشت. سخنگوی سفارت چین در آمریکا اعلام کرد که پکن با هرگونه تحریم یک‌جانبه و غیرقانونی علیه ایران مخالف است. بنا به گزارش فرانس ۲۴، سخنگوی سفارت چین در واشنگتن گفت: «موضع چین در مخالفت با اعمال خودسرانه تعرفه‌های گمرکی، ثابت و روشن است. جنگ‌های تعرفه‌ای و تجاری برنده‌ای ندارند و اجبار و فشار، مشکلات را حل نمی‌کند.» وی افزود: «چین به‌شدت با هرگونه تحریم یک‌جانبه و غیرقانونی مخالف است و تمام اقدامات لازم را برای حفاظت از حقوق و منافع مشروع خود اتخاذ خواهد کرد.»

این در حالی است که چین پیش‌تر نیز به تهدیدهای توخالی آمریکا علیه ایران واکنش نشان داده بود. روز دوشنبه ۱۲ ژانویه، چین به تهدید آمریکا برای حمله به ایران واکنش نشان داد و بر مخالفت با به‌کارگیری زور در روابط بین‌الملل تاکید کرد. بنا به گزارش المیادین، وزارت خارجه چین در بیانیه‌ای تاکید کرد که موضع پکن در مخالفت با به‌کارگیری زور در روابط بین‌الملل است.

نشانگان ترامپ

آلن بدیو، فیلسوف نامدار فرانسوی، زمانی چنین نوشت که ترامپ نه یک علت بلکه یک نشانه است. این اندیشمند در کاوش ریشه‌ها و چشم‌اندازهای ظهور این فیگور تحلیلی قابل‌تامل از جریان‌های اجتماعی، اقتصادی و ایدئولوژیک ارائه می‌دهد و استدلال می‌کند که به قدرت رسیدن ترامپ را نمی‌توان جدا از بافت وسیع‌تر بحران لیبرال‌دموکراسی درک کرد. به بیان دیگر، بدیو چنین استدلال می‌کند که ترامپ یک انحراف نیست، بلکه نشانگانی از مشکلات ساختاری عمیق‌تر در سیستم سیاسی و اقتصادی است.

به نظر می‌رسد رسانه‌های جهان نیز اکنون رویکردی مشابه با اظهارات نزدیک به یک دهه پیش آلن بدیو اتخاذ کرده‌اند. در همین رابطه، خبرگزاری بلومبرگ به تاریخ ششم دی‌ماه طی گزارشی با اشاره به یک سال نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ عنوان کرد که سیاست تعرفه‌ای ترامپ که در دوره نخست حضور وی در کاخ سفید نقطه قوت وی محسوب می‌شد، اکنون بدل به پاشنه آشیل این سیاستمدار شده است. این گزارش افزود که سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ علیه مخالفان خود در سراسر جهان بیش از آنچه در ابتدا انتظار می‌رفت برای مردم آمریکا هزینه داشته و همین موضوع سبب شده است که میزان محبوبیت ترامپ دچار افت شود.

سی‌ان‌ان نیز در این رابطه گزارش داد که با توجه به نبود قطعیت درباره گام بعدی رئیس‌جمهوری آمریکا در زمینه تعرفه‌ها، بسیاری از شرکت‌ها برنامه‌های استخدامی خود را متوقف کرده‌اند. افزون بر این، برخی بنگاه‌ها برای جلوگیری از انتقال افزایش شدید قیمت‌ها ناشی از تعرفه‌ها به مصرف‌کنندگان، به کاهش نیروی انسانی روی آورده‌اند. سد تعرفه‌ای جدید ترامپ چه‌بسا امیدها به فائق آمدن بر اختلاف‌ها از طریق دیپلماسی را نومید کند، اما باید منتظر ماند و دید که این رویکرد تا چه اندازه می‌تواند تاثیرگذار باشد و چه نتایج و اثراتی را به دنبال خواهد داشت.