رالی درآمد نوشیدنی‌ها
دنیای اقتصاد : گروه آشامیدنی بورس تهران در نیمه نخست ۱۴۰۵، تصویری دوگانه از بازار خود به نمایش گذاشت. در یک سو، افت تولید و فروش به‌ویژه در تابستان از کوچک‌تر شدن حجم فعالیت حکایت داشت و در سوی دیگر، افزایش نرخ فروش، درآمد گروه را به محدوده درآمد کل سال گذشته نزدیک کرد. هم‌زمان، بهبود حاشیه سود خالص در بهار نشان داد که تغییرات عملکرد صنعت تنها به ارقام فروش محدود نمانده است.
فصل تشدید افت تولید
تولید گروه آشامیدنی در شش ماه نخست امسال با افت ۱۸درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به حدود ۳۶۵میلیون لیتر رسید. بررسی عملکرد فصلی نشان می‌دهد افت تولید در نیمه نخست سال، با ورود به تابستان شدت گرفت. تولید بهار ۸درصد و تولید تابستان ۲۸درصد کمتر از فصل مشابه سال گذشته بود. این تفاوت نشان می‌دهد بخش عمده عقب‌نشینی تولید در ماه‌های گرم سال رخ داده است.
در مقایسه ماهانه با ماه مشابه سال قبل، فروردین و اردیبهشت هر دو با افت ۱۴درصدی تولید همراه شدند. خرداد تنها ماه شش‌ماهه بود که تولید در آن افزایش یافت و با رشد ۶درصدی به بیش از ۷۰میلیون لیتر رسید. از تیرماه روند نزولی شدت گرفت و افت تولید در تیر، مرداد و شهریور به‌ترتیب به ۲۶، ۳۰ و ۲۸درصد رسید. شهریور با تولید حدود ۴۸میلیون لیتر، کمترین حجم تولید ماهانه را در این دوره ثبت کرد.
تمرکز بالای تولید در یک شرکت، نقش مهمی در شکل‌گیری عملکرد کلی گروه داشت. «غبهنوش» با تولید حدود ۲۹۱میلیون لیتر، نزدیک به ۸۰درصد تولید گروه را در اختیار داشت. تولید این شرکت ۲۰درصد کاهش یافت و از آنجا که سهم غالب گروه را تشکیل می‌دهد، افت آن بر نتیجه کلی اثر محسوسی گذاشت. «غدیس» نیز با تولید حدود ۷۳میلیون لیتر و سهمی نزدیک به یک‌پنجم گروه، کاهش ۱۱درصدی را تجربه کرد. در مقابل، تولید «غنوش» ۶۶درصد افزایش یافت، اما به دلیل سهم کمتر از یک‌درصدی این شرکت، رشد آن نتوانست افت دو تولیدکننده بزرگ‌تر را جبران کند.
ارزیابی تناژ فروش آشامیدنی‌ها
مقدار فروش گروه در نیمه نخست امسال با کاهش ۱۵درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به حدود ۳۸۶میلیون لیتر رسید. افت فروش از کاهش تولید کمتر بود، با این حال در هر دو شاخص، تابستان عملکرد ضعیف‌تری از بهار داشت. فروش بهار ۹درصد و فروش تابستان ۲۰درصد پایین‌تر از دوره مشابه سال گذشته بود.
در مقایسه ماهانه با ماه مشابه سال قبل، اردیبهشت با فروش بیش از ۷۳میلیون لیتر، بیشترین حجم فروش را در شش ماه نخست ثبت کرد، هرچند مقدار فروش آن ۱۲درصد کاهش یافته بود. خرداد نیز با رشد ۵درصدی، تنها ماهی بود که فروش مقداری در آن افزایش یافت. در سوی دیگر، مرداد با فروش حدود ۵۱میلیون لیتر و افت ۴۰درصدی، ضعیف‌ترین ماه از نظر مقدار فروش بود.
«غبهنوش» با فروش حدود ۳۱۱میلیون لیتر، نزدیک به ۸۱درصد فروش گروه را در اختیار داشت و با وجود افت ۱۴درصدی، همچنان بازیگر اصلی بازار فروش محصولات گروه باقی ماند. مقدار فروش «غدیس» نیز ۱۹درصد کاهش یافت و به حدود ۷۳میلیون لیتر رسید. در مقابل، فروش «غنوش» ۵۹درصد رشد کرد، اما وزن محدود این شرکت در مجموع فروش گروه، مانع از آن شد که رشد آن تصویر کلی صنعت را تغییر دهد.
فروش مقداری گروه حدود ۶درصد بیشتر از تولید شش‌ماهه بود. این تفاوت به‌تنهایی علت مشخصی را اثبات نمی‌کند، اما نشان می‌دهد برای تحلیل کامل جریان محصول، علاوه بر تولید دوره، باید تغییرات موجودی و زمان‌بندی فروش نیز در نظر گرفته شود.
واگرایی درآمد و تولید
در شرایطی که تولید و فروش گروه کاهش یافت، درآمد فروش در شش ماه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۵۶درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به حدود ۱۲هزار و ۶۱۳میلیارد تومان رسید. بنابراین افزایش درآمد نه از محل توسعه حجم فروش، بلکه عمدتا در بستری از رشد نرخ‌های فروش رقم خورد. مقایسه عملکرد دو فصل نیز نشان می‌دهد این روند در تابستان قدرت بیشتری گرفت.
درآمد بهار با رشد ۴۲درصدی نسبت به بهار سال گذشته به حدود ۵هزار و ۸۵۷میلیارد تومان رسید. در تابستان، سرعت رشد بیشتر شد و درآمد با افزایش ۷۲درصدی از ۶هزار و ۷۵۰میلیارد تومان فراتر رفت. این در حالی بود که فروش مقداری تابستان ۲۰درصد افت داشت. به بیان دیگر، افزایش درآمد در فصل گرم سال هم‌زمان با کاهش حجم فروش رخ داد و فاصله میان عملکرد مقداری و ریالی گروه را بیشتر کرد.
در مقایسه با ماه مشابه سال قبل، رشد درآمد در فروردین و اردیبهشت محدودتر بود، اما از خرداد به بعد شتاب گرفت. درآمد خرداد ۹۰درصد و تیر ۷۲درصد افزایش یافت و در هر یک از این دو ماه به حدود ۲هزار و ۴۷۵میلیارد تومان رسید. شهریور نیز با رشد ۱۱۰درصدی درآمد، بیشترین افزایش ماهانه را در شش ماه نخست ثبت کرد. در مجموع، تغییرات درآمد ماهانه از تقویت اثر نرخ فروش در نیمه دوم این دوره حکایت دارد.
در میان شرکت‌های گروه، «غبهنوش» با درآمد حدود ۷هزار و ۵۳۴میلیارد تومان، ۶۰درصد از درآمد کل را به خود اختصاص داد. درآمد این شرکت ۶۳درصد افزایش یافت، درحالی‌که مقدار فروش آن ۱۴درصد کمتر شد. «غدیس» نیز با درآمد نزدیک به ۴هزار و ۹۴۷میلیارد تومان و رشد ۴۸درصدی، حدود ۳۹درصد درآمد گروه را در اختیار داشت. درآمد «غنوش» با رشد ۲۹درصدی به ۱۳۳میلیارد تومان رسید، اما افزایش آن از رشد ۵۹درصدی فروش مقداری شرکت کمتر بود. این تفاوت نشان می‌دهد افزایش حجم فروش در همه شرکت‌ها به یک نسبت به رشد درآمد تبدیل نشده است.
عملکرد امسال در ادامه روند سال گذشته قرار دارد. گروه آشامیدنی در سال ۱۴۰۴ نیز با وجود افت ۱۰درصدی تولید و کاهش ۴درصدی فروش، درآمد خود را ۴۷درصد افزایش داده بود و به حدود ۱۳هزار و ۷۹۸میلیارد تومان رسانده بود. درآمد شش‌ماهه امسال اکنون به حدود ۹۱درصد درآمد کل سال گذشته رسیده است. با این حال، مقایسه درآمد شش‌ماهه با رقم سالانه صرفا تصویری از میزان تحقق درآمد ارائه می‌کند و به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره عملکرد کل سال کافی نیست.
افزایش نرخ، جای خالی حجم را پر کرد
داده‌های نرخ فروش شرکت‌ها، بخشی از علت فاصله میان تغییرات مقداری و درآمدی را روشن می‌کند. نرخ فروش ماءالشعیر «غبهنوش» در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور سال قبل ۱۰۶درصد افزایش یافت و به حدود ۳۳هزار و ۳۰۰تومان برای هر بطری ۳۳۰سی‌سی رسید. نرخ این محصول از ابتدای سال تا شهریور نیز ۵۴درصد رشد کرد. هم‌زمانی افزایش نرخ با افت ۱۴درصدی مقدار فروش، به رشد ۶۳درصدی درآمد شرکت در نیمه نخست کمک کرد.
در «غدیس» نیز نرخ فروش آبمیوه در شهریور نسبت به ماه مشابه سال قبل ۸۹درصد افزایش یافت و به حدود ۶۷هزار و ۵۰۰تومان برای هر لیتر رسید. نرخ این محصول در مرداد به اوج خود رسید و در شهریور حدود ۱۷درصد کاهش یافت. با وجود این افت ماهانه، رشد نرخ نسبت به سال قبل در کنار کاهش ۱۹درصدی مقدار فروش، با افزایش ۴۸درصدی درآمد شش‌ماهه همراه شد.
در «غنوش»، نرخ فروش کنسانتره مرکبات در شهریور به حدود ۳۴۰هزار تومان برای هر کیلوگرم رسید. نرخ این محصول در خرداد نیز نسبت به خرداد سال قبل ۵۱درصد بالاتر بود. با این حال، رشد درآمد شش‌ماهه شرکت کمتر از رشد مقدار فروش آن ثبت شد. این تفاوت نشان می‌دهد برای تحلیل عملکرد شرکت‌ها، صرف توجه به نرخ یا حجم فروش کافی نیست و ترکیب محصولات فروخته‌شده و تغییرات نرخ هر محصول نیز اهمیت دارد.
بهبود حاشیه سود خالص در بهار
تصویر سودآوری گروه در بهار ۱۴۰۵ نسبت به عملکرد کل سال گذشته بهبود یافت. حاشیه سود ناخالص از ۳۶درصد در سال ۱۴۰۴ به ۳۷درصد رسید و حاشیه سود عملیاتی در سطح ۱۹درصد باقی ماند. در همین حال، حاشیه سود خالص از ۱۰درصد در سال گذشته به ۱۵درصد افزایش یافت. میانگین سه حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص نیز از ۲۲درصد در سال ۱۴۰۴ به ۲۴درصد در بهار امسال رسید.
در میان شرکت‌های گروه، «غنوش» با حاشیه سود ناخالص ۴۶درصدی، عملیاتی ۲۱درصدی و خالص ۲۴درصدی، بالاترین حاشیه سود خالص را ثبت کرد. حاشیه سود خالص این شرکت در سال ۱۴۰۴ برابر با ۱۲درصد بود و میانگین سه حاشیه سود آن نیز از ۲۰درصد به ۳۰درصد افزایش یافت. با وجود این، سهم محدود «غنوش» از تولید و درآمد گروه باعث می‌شود عملکرد آن به‌تنهایی تصویر سودآوری کل صنعت را نمایندگی نکند.
«غدیس» در بهار امسال حاشیه سود ناخالص ۳۰درصدی، عملیاتی ۲۴درصدی و خالص ۱۶درصدی داشت. حاشیه سود خالص این شرکت در سال گذشته ۱۷درصد بود و میانگین سه حاشیه سود آن از ۲۷درصد به ۲۳درصد کاهش یافت. در «غبهنوش» نیز حاشیه سود ناخالص ۳۶درصد و عملیاتی ۱۳درصد ثبت شد، اما حاشیه سود خالص با رسیدن به ۵درصد، از رقم ۲درصدی سال ۱۴۰۴ بالاتر رفت. میانگین سه حاشیه سود این شرکت در ۱۸درصد ثابت ماند.
